تزئینات گنبدخانه دربرگیرنده: محراب با کتیبه های گچبری موضوع مسجد النبی کوهسنگی مشهد اخرایی، نقوش هندسی با آجرهای لعاب دار، کتیبه هـای گچبری مورد آبیرنگ که گرداگرد هشت ضلعی گنبدخانه چرخیده، لچکیهای نگارگری گردیده (گل و برگ)، مقرنس های گچبری بـا نقـوش آبیرنگ و اخرایی و خیشخانها (نورگیر و تهویه هوا) میباشد.
با اعتنا به کتیبه جانور در محراب مسجد کاشان، این تزئینات مرتبط با بعداز زلزله سال ۱۱۹۲ ه.ق کاشان یعنی سال ۱۲۰۷ ه.ق (زمان زندیه) و حکومت عبدالرزاق خان حکم کننده وقت کاشان می باشد.
محراب زندیه دارنده کتیبه های گچبری مورد آبیرنگ و گچبریهای معدود پررنگ با نقوش گل و برگ در نزدیکی کتیبه میانی و کاشی های شش ضلعی آبی رنگ سیاه در ذیل محراب میباشد.
تک تک کتیبه های محراب مسجد جامع کاشان به خط ثلث در مورد آبیرنگ انجام گردیدهاست.
شبستان کهن مسجد کاشان (شبستان شمال غرب اولیه) در یک طبقه و از ۲۸ ردیف ساخته شده میباشد و مساحتی حدود ۸۱۳ مترمربع و دو محراب داراست.
محراب سلجوقی در دهانه دوم شبستان جایدارد و در سقف شبستان فرورفته آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد که در عصر ای آن را تغییر و تحول جهت داده و محراب دیگری با زاویه گوناگون، روی آن بناکرده اند و محراب دوم، در دهانه ششم شبستان و در نیم هشتی دارنده مقرنس بندی، همجواری صحن مسجد قرار دارد و محراب با گچ پرشده میباشد.
شبستان شمال غرب دوم (فصل تابستان نشین و فصلزمستان نشین) با راهرویی از شبستان دیرین جداگانه گردیده و با ۲۴ ردیف و مساحت ۵۰۰ مترمربع، در دوطبقه بناشده میباشد.
محراب شبستان فصلتابستان نشین، در دهانه نخستین شبستان واقع گردیده است ولی این محراب بسیار خرد میباشد و تنهاً به جهت ماهیت شبستان و اقامه نماز می اقتدار آن را تحت عنوان محراب شبستان معرفی کرد.
در شبستان فصل زمستان نشین محرابی با فرورفتگی و مقرنس بندی وجوددارد که در دهانه دوم شبستان فصلزمستان نشین میباشد
مسجد جامع کاشان دارنده سه شبستان، دو شبستان در ضلع شمال غربی که یکیاز آنان دو طبقه میباشد و یک شبستان خرد در ضلع جنوبی میباشد.
مسجد کاشان دارنده یک سری شبستان میباشد که شبستان مهم در جوار گنبدخانه و ضلع شمال مسجد با جهت شمالی جنوبی واقع میباشد.
این شبستان دارنده ۲ محـراب اسـت کـه محـراب اساسی در نصیب غربی شبستان قراردارد.
محراب دیگر مسجد جامع کاشان در امتداد محراب مهم و دو سال بعداز تخریب مسجد در تاثیر زمین لرزه سال ۱۱۹۲ ه.ق، تاسیس شده است.
محراب مهم مسجد کاشان گچ بری مسجد جامع کاشـان در ضـلع غربی شبستان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد شمالی مسجد قـرار داراست.
محراب دارنده قوس گشنیزی سه برگی میباشد که گچبریهای پررنگ با نقوش اسلیمی گل و برگ و دهان اژدری آژده کاری گردیده، به یار رنگهای آبی رنگ و اخرایی در دورنما نقوش، در بخش طاقنمای فوقانی و لچکی، خطوط در هم تنیده گردیده به همپا برگهای آژده کاری گردیده در پیشانی طاقنما یفوقانی، کتیبه قرآنی پر رنگ (آیه ۹ سوره آدینه) به خط ثلث در قوس طاقنمای فوقانی و نقش گشنیز سه برگی تکرار شونده به یار و همدم برگهای شکاف دار و بگراند رنگی آبیرنگ و اخرایی در لبه طاقنمای تحتانی میباشد.
با ریزش محراب در نصیب پیشانی طاقنمای فوقانی و قوس طاقنمای محراب، لایه ی زیرین گچبری محراب نمایان شدهاست که در آن کتیبه آبیرنگ به همدم رنگهای مشکی و قرمزرنگ و زوار سبز رنگ، به چشم می خورد.
همینطور با آواربرداری از پشت بام شبستان، محرابی دیگر در پایین محـراب نمایـان شد. این محراب نخستین مسجد جامع کاشان میباشد که هم زمان با تاسیس شبستان سازه گردیده است.
محراب مسجد کاشان دارنده پوشش گچی معمولی بـه همـراه کتیبـه آبیرنگ در لبه محراب و نقوش دکوری هندسی و گیاهی با رنگ های آبی رنگ، قرمزرنگ، سبز معدود رنگ، سبز برجسته و سیاه میباشد.
به جهت عنایت مسجد جامع کاشان، شناسایی رنگهای به فعالیت رفته در تزیینات گچبری های آن که در دو زمان متعدد انجام یافته و التفات دسترسی به مواد و مصالح را در دو عصر تاریخی آرم میدهد، ضروری به حیث میرسد.
مناره مسجدجامع کاشان در شمال شرقی صحن مسجد واقع گردیده، هیبت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد کلی مناره به صورت مخروط و سطح زمان آن دایره میباشد. ولی یافتن هندسه ظریف شالوده و اندازه قطر آن به باعث محدود بودن محور در فضاهای غیرقابل دسترس، مشقت بار میباشد و به جستجو باستان شناسی نیاز داراست
قسمت در دسترس و قابل مشاهده اساس علامت میدهد کهاین مناره در تحت ترین نصیب دارنده قطری بیشتراز ۴۶۰ سانتی متر میباشد و این اندازه با ارتقا طول، کاهش مییابد.
این مناره مشمول چهار نصیب مهم پی ، مبنا ، ساقه و سرپوش و میباشد و پوستهای آجری ، نمای این شرکت را تشکیل میدهد.
در زمان مرمتها و لایه برداریهای اخیر در لایه زیرین محراب مهم بنا شده در شبستان شمالی، تزئینات، بقایای رنگ و یکسری قطعه خشت کشف شد.
تزئینات گنبدخانه دربرگیرنده: محراب با کتیبه های گچبری موضوع مسجد النبی کوهسنگی مشهد اخرایی، نقوش هندسی با آجرهای لعاب دار، کتیبه هـای گچبری مورد آبیرنگ که گرداگرد هشت ضلعی گنبدخانه چرخیده، لچکیهای نگارگری گردیده (گل و برگ)، مقرنس های گچبری بـا نقـوش آبیرنگ و اخرایی و خیشخانها (نورگیر و تهویه هوا) میباشد.
با اعتنا به کتیبه جانور در محراب مسجد کاشان، این تزئینات مرتبط با بعداز زلزله سال ۱۱۹۲ ه.ق کاشان یعنی سال ۱۲۰۷ ه.ق (زمان زندیه) و حکومت عبدالرزاق خان حکم کننده وقت کاشان می باشد.
محراب زندیه دارنده کتیبه های گچبری مورد آبیرنگ و گچبریهای معدود پررنگ با نقوش گل و برگ در نزدیکی کتیبه میانی و کاشی های شش ضلعی آبی رنگ سیاه در ذیل محراب میباشد.
تک تک کتیبه های محراب مسجد جامع کاشان به خط ثلث در مورد آبیرنگ انجام گردیدهاست.
شبستان کهن مسجد کاشان (شبستان شمال غرب اولیه) در یک طبقه و از ۲۸ ردیف ساخته شده میباشد و مساحتی حدود ۸۱۳ مترمربع و دو محراب داراست.
محراب سلجوقی در دهانه دوم شبستان جایدارد و در سقف شبستان فرورفته آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد که در عصر ای آن را تغییر و تحول جهت داده و محراب دیگری با زاویه گوناگون، روی آن بناکرده اند و محراب دوم، در دهانه ششم شبستان و در نیم هشتی دارنده مقرنس بندی، همجواری صحن مسجد قرار دارد و محراب با گچ پرشده میباشد.
شبستان شمال غرب دوم (فصل تابستان نشین و فصلزمستان نشین) با راهرویی از شبستان دیرین جداگانه گردیده و با ۲۴ ردیف و مساحت ۵۰۰ مترمربع، در دوطبقه بناشده میباشد.
محراب شبستان فصلتابستان نشین، در دهانه نخستین شبستان واقع گردیده است ولی این محراب بسیار خرد میباشد و تنهاً به جهت ماهیت شبستان و اقامه نماز می اقتدار آن را تحت عنوان محراب شبستان معرفی کرد.
در شبستان فصل زمستان نشین محرابی با فرورفتگی و مقرنس بندی وجوددارد که در دهانه دوم شبستان فصلزمستان نشین میباشد
مسجد جامع کاشان دارنده سه شبستان، دو شبستان در ضلع شمال غربی که یکیاز آنان دو طبقه میباشد و یک شبستان خرد در ضلع جنوبی میباشد.
مسجد کاشان دارنده یک سری شبستان میباشد که شبستان مهم در جوار گنبدخانه و ضلع شمال مسجد با جهت شمالی جنوبی واقع میباشد.
این شبستان دارنده ۲ محـراب اسـت کـه محـراب اساسی در نصیب غربی شبستان قراردارد.
محراب دیگر مسجد جامع کاشان در امتداد محراب مهم و دو سال بعداز تخریب مسجد در تاثیر زمین لرزه سال ۱۱۹۲ ه.ق، تاسیس شده است.
محراب مهم مسجد کاشان گچ بری مسجد جامع کاشـان در ضـلع غربی شبستان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد شمالی مسجد قـرار داراست.
محراب دارنده قوس گشنیزی سه برگی میباشد که گچبریهای پررنگ با نقوش اسلیمی گل و برگ و دهان اژدری آژده کاری گردیده، به یار رنگهای آبی رنگ و اخرایی در دورنما نقوش، در بخش طاقنمای فوقانی و لچکی، خطوط در هم تنیده گردیده به همپا برگهای آژده کاری گردیده در پیشانی طاقنما یفوقانی، کتیبه قرآنی پر رنگ (آیه ۹ سوره آدینه) به خط ثلث در قوس طاقنمای فوقانی و نقش گشنیز سه برگی تکرار شونده به یار و همدم برگهای شکاف دار و بگراند رنگی آبیرنگ و اخرایی در لبه طاقنمای تحتانی میباشد.
با ریزش محراب در نصیب پیشانی طاقنمای فوقانی و قوس طاقنمای محراب، لایه ی زیرین گچبری محراب نمایان شدهاست که در آن کتیبه آبیرنگ به همدم رنگهای مشکی و قرمزرنگ و زوار سبز رنگ، به چشم می خورد.
همینطور با آواربرداری از پشت بام شبستان، محرابی دیگر در پایین محـراب نمایـان شد. این محراب نخستین مسجد جامع کاشان میباشد که هم زمان با تاسیس شبستان سازه گردیده است.
محراب مسجد کاشان دارنده پوشش گچی معمولی بـه همـراه کتیبـه آبیرنگ در لبه محراب و نقوش دکوری هندسی و گیاهی با رنگ های آبی رنگ، قرمزرنگ، سبز معدود رنگ، سبز برجسته و سیاه میباشد.
به جهت عنایت مسجد جامع کاشان، شناسایی رنگهای به فعالیت رفته در تزیینات گچبری های آن که در دو زمان متعدد انجام یافته و التفات دسترسی به مواد و مصالح را در دو عصر تاریخی آرم میدهد، ضروری به حیث میرسد.
مناره مسجدجامع کاشان در شمال شرقی صحن مسجد واقع گردیده، هیبت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد کلی مناره به صورت مخروط و سطح زمان آن دایره میباشد. ولی یافتن هندسه ظریف شالوده و اندازه قطر آن به باعث محدود بودن محور در فضاهای غیرقابل دسترس، مشقت بار میباشد و به جستجو باستان شناسی نیاز داراست
قسمت در دسترس و قابل مشاهده اساس علامت میدهد کهاین مناره در تحت ترین نصیب دارنده قطری بیشتراز ۴۶۰ سانتی متر میباشد و این اندازه با ارتقا طول، کاهش مییابد.
این مناره مشمول چهار نصیب مهم پی ، مبنا ، ساقه و سرپوش و میباشد و پوستهای آجری ، نمای این شرکت را تشکیل میدهد.
در زمان مرمتها و لایه برداریهای اخیر در لایه زیرین محراب مهم بنا شده در شبستان شمالی، تزئینات، بقایای رنگ و یکسری قطعه خشت کشف شد.
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی