پیرو افزایش فشارها و بدرفتاریهای مشرکان مکه و سرنوشت، تصمیم آنها مسجد النبی کوهسنگی مشهد به قتل شبانه نبی آفریدگار (ص)، آن حضرت که به دست فرشته وحی از کارشکنی مشرکان خبردار گردیده بود، تصمیم گرفتند هرچه زودتر به مدینه سفر نمایند. علی بن ابیطالب (ع) در شبی که قرار بود آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد رسول اکرم (ص) کشته خواهد شد، در بستر وی خوابید و مهمترین هجرت تاریخ شروع شد. مسلمان ها مدینه که از تکان فرستاده (ص) به سوی شهرشان مطلع گردیده بودند، آماده بودند تا مقدم رسول (ص) را گرامی بدارند رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد ۱].
بعد از یکسری روز انتظار، عاقبت. رسول اکرم (ص) در روز دوشنبه، دوازدهم ربیعالاول به محله \\\\"قبا\\\\" که یکی محلههای یثرب به شمار میاید[۲] وارد شد. آن حضرت تا روز آدینه در قبا بود[۳].
فرستاده (ص) در زمانه کوتاهی که در قبا بودند امر شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد ساختن مسجد قبا را صادر کردند[۴] و این، اولیه مسجدی بود که در اسلام سازه می شد[۵].[۶]
رسول (ص) در قباء
مورّخان و محدّثان را نظریه بر این میباشد که نبی اکرم (ص) بعداز استقبال با شکوه و به یادماندنی مسلمانان به قباء آمد و در خویشاوندان بنی عمرو بن عوف بر کلثوم بن هدم وارد شد. در آن روز ابو دیده نشده پافشاری می کرد تا وارد مدینه شوند، امّا پیامبر پروردگار (ص) اورا رد کرد و فرمود: از آنجا نخواهد رفت تا پسر عمو، اخوی و دوست داستنیترین خانوادهاش و هر که جان خویش را فدای وی کرد، بیاید... .
ابو دیده نشده غمگین و دلگیر شد. وی از نبی (ص) جداگانه و در به عبارتی شب وارد مدینه گشت، امّا رسول خدا (ص) در قباء ماند تا در نصفه ربیع الاول، علی (ع) با فاطمههای یاروهمدم خود (فاطمه بنت رسول، فاطمه بنت اسد، فاطمه بنت زبیر بن عبد و بنده المطلب) و امّ ایمن[۷] به آن حضرت پیوستند و مهمان[۸] کلثوم بن هدم هدم شدند[۹]. بعضا را نظریه بر این میباشد که زید بن حارثه و ابو رافع زنان را یاروهمدم خویش آوردند.
حلبی در رفع تنافی این دو روایت می گوید: احتمال داراست که هنگامی نبی (ص) طومار را از قباء برای علی (ص) میارسال کرد، این دو نفر هم با وی بودند و در نحوه با علی (ع) یاروهمدم شدند و با حضرت برگشتند[۱۰]. از اینرو بعضی آوردن زنان را به آن دو نسبت داده و نقش نمونه زدنی و موضع قدرتمند امیر المؤمنین (ع) در پناه از آنها را به عمد نادیده گرفتهاند[۱۱].
تأسیس مسجد قباء
نبی اکرم (ص) در مدتی که در قباء بود، مسجد دارای شهرت قباء را سازه بنیان. به نظر میرسد که مالک این فکر و نهادگذار استارت این مسجد، عمّار بن یاسر باشد[۱۲]. این مسجد به عبارتی مسجدی هست کهاین آیه مبارکه در شأن آن نازل شد: لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ[۱۳].
به تصریح بعضا از مورّخان همانند ابن جوزی، مسجد قباء، اولیه مسجدی میباشد که در اسلام ساخته شد[۱۴]. به حیث میرسد که بعضی از زنان در تشکیل داد مسجد شرکت کردن فعّال داشتهاند. از ابن ابی اوفی داستان گردیده که زیرا همسرش مرد، میاعلام کرد: اورا بر دوش تشییع فرمایید و در این مورد گرایش ورزید. وی و موالیانش شبانه برای مسجدی که بر طبق زهد و تقوا تشکیل شده، سنگ میآوردند و ما در روز، دو سنگ، دو سنگ[۱۵].
اینگونه به نظر میرسد که ایجاد کرد مسجد قباء بعداز ورود علی (ع) استارت گردیدهاست؛ چون در قصه میباشد که فرستاده معبود (ص) به ابو دیده نشده فرمود که سوار ناقه خواهد شد و آن را تکان دهد تا مطابق گردش حیوان، نقشه مسجد را بکشند، امّا ناقه برنخاست. آنگاه به قدمت فرمود. این توشه نیز شتر برنخاست تا این که به علی (ع) فرمود. ناقه فورا برخاست و غربت زد. بنابراین مسجد بر حسب گردش شتر نهاد نهاده شد. پیامبر آفریدگار (ص) فرمود: این- شتر- مأمور است[۱۶].[۱۷]
نماز آدینه در قباء
گفته میگردد: نبی پروردگار (ص) نماز آدینه را در قباء یا این که در راز روش قباء به مدینه اقامه فرمود[۱۸]. بعضا را نظریه بر این است که نماز آدینه در مکّه واجب شد، امّا به علّت عدم تمکّن نتوانستند در مکّه اقامه نمایند[۱۹]. شاید ابن غرس به همین نوشته ی علمی اشاره داشته باشد، آنجا که می گوید: «هیچ زمان در مکّه نماز آدینه اقامه نشد»[۲۰]. ممکن میباشد، در وجوب نماز آدینه بهاین زودی در مدینه هم شک نمایند.
بهاین اعتبار که سوره آدینه سالها بعداز مهاجرت فرود آمد و بلکه از واپسین سورههای قرآن میباشد که نازل شد[۲۱]. امّا این تردید بیگزینه میباشد؛ چون سوره آدینه لحاظ به تشریع نماز آدینه ندارد، بلکه از لزوم تلاش برای کمپانی در نماز آدینهای صحبت میگوید که اقامه میشود. به این ترتیب ممکن است، نماز آدینه تا قبل از این تشریع گردیده باشد، امّا برخی از مسلمانها برای کمپانی در آن، سستی و وا رفته انگاری میکردند. از اینرو این سوره مبارکه نازل شد تا آنان برای حضور درین مراسم اصلی برانگیزد. شاید همین آسودهانگاران و کاهلان بودند که فرستاده اکرم (ص) آنها را ترساندن کرد که درصورتیکه به رخنه نماز آدینه ادامه دهند، منزلهایشان را حریق خواهد زد[۲۲].
این گونه های هم که در شرایطی که رسول اکرم (ص) نماز آدینه را در قباء خوانده باشد، بدان مضمون است که آن را در مهاجرت اقامه نموده است؛ اشکال بیموردی است؛ چون احتمال میرود پیامبر پروردگار (ص) در قباء نیّت اقامه کرد تا علی (ع) و ملازمان وی برسند. چه حضرت میدانست که آمدنشان بیش تر از ده روز زمان خواهد برد. چنان که گفتهاند: پیامبر اکرم (ص) پانزده روز در قباء بود[۲۳]. همچنان که احتمال میرود در آن فرصت محله قباء یکیاز محلههای مدینه محسوب میشد. بدین ترتیب هر که به قباء میرسید، چنان بود که به مدینه رسیده میباشد
پیرو افزایش فشارها و بدرفتاریهای مشرکان مکه و سرنوشت، تصمیم آنها مسجد النبی کوهسنگی مشهد به قتل شبانه نبی آفریدگار (ص)، آن حضرت که به دست فرشته وحی از کارشکنی مشرکان خبردار گردیده بود، تصمیم گرفتند هرچه زودتر به مدینه سفر نمایند. علی بن ابیطالب (ع) در شبی که قرار بود آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد رسول اکرم (ص) کشته خواهد شد، در بستر وی خوابید و مهمترین هجرت تاریخ شروع شد. مسلمان ها مدینه که از تکان فرستاده (ص) به سوی شهرشان مطلع گردیده بودند، آماده بودند تا مقدم رسول (ص) را گرامی بدارند رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد ۱].
بعد از یکسری روز انتظار، عاقبت. رسول اکرم (ص) در روز دوشنبه، دوازدهم ربیعالاول به محله \\\\"قبا\\\\" که یکی محلههای یثرب به شمار میاید[۲] وارد شد. آن حضرت تا روز آدینه در قبا بود[۳].
فرستاده (ص) در زمانه کوتاهی که در قبا بودند امر شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد ساختن مسجد قبا را صادر کردند[۴] و این، اولیه مسجدی بود که در اسلام سازه می شد[۵].[۶]
رسول (ص) در قباء
مورّخان و محدّثان را نظریه بر این میباشد که نبی اکرم (ص) بعداز استقبال با شکوه و به یادماندنی مسلمانان به قباء آمد و در خویشاوندان بنی عمرو بن عوف بر کلثوم بن هدم وارد شد. در آن روز ابو دیده نشده پافشاری می کرد تا وارد مدینه شوند، امّا پیامبر پروردگار (ص) اورا رد کرد و فرمود: از آنجا نخواهد رفت تا پسر عمو، اخوی و دوست داستنیترین خانوادهاش و هر که جان خویش را فدای وی کرد، بیاید... .
ابو دیده نشده غمگین و دلگیر شد. وی از نبی (ص) جداگانه و در به عبارتی شب وارد مدینه گشت، امّا رسول خدا (ص) در قباء ماند تا در نصفه ربیع الاول، علی (ع) با فاطمههای یاروهمدم خود (فاطمه بنت رسول، فاطمه بنت اسد، فاطمه بنت زبیر بن عبد و بنده المطلب) و امّ ایمن[۷] به آن حضرت پیوستند و مهمان[۸] کلثوم بن هدم هدم شدند[۹]. بعضا را نظریه بر این میباشد که زید بن حارثه و ابو رافع زنان را یاروهمدم خویش آوردند.
حلبی در رفع تنافی این دو روایت می گوید: احتمال داراست که هنگامی نبی (ص) طومار را از قباء برای علی (ص) میارسال کرد، این دو نفر هم با وی بودند و در نحوه با علی (ع) یاروهمدم شدند و با حضرت برگشتند[۱۰]. از اینرو بعضی آوردن زنان را به آن دو نسبت داده و نقش نمونه زدنی و موضع قدرتمند امیر المؤمنین (ع) در پناه از آنها را به عمد نادیده گرفتهاند[۱۱].
تأسیس مسجد قباء
نبی اکرم (ص) در مدتی که در قباء بود، مسجد دارای شهرت قباء را سازه بنیان. به نظر میرسد که مالک این فکر و نهادگذار استارت این مسجد، عمّار بن یاسر باشد[۱۲]. این مسجد به عبارتی مسجدی هست کهاین آیه مبارکه در شأن آن نازل شد: لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ[۱۳].
به تصریح بعضا از مورّخان همانند ابن جوزی، مسجد قباء، اولیه مسجدی میباشد که در اسلام ساخته شد[۱۴]. به حیث میرسد که بعضی از زنان در تشکیل داد مسجد شرکت کردن فعّال داشتهاند. از ابن ابی اوفی داستان گردیده که زیرا همسرش مرد، میاعلام کرد: اورا بر دوش تشییع فرمایید و در این مورد گرایش ورزید. وی و موالیانش شبانه برای مسجدی که بر طبق زهد و تقوا تشکیل شده، سنگ میآوردند و ما در روز، دو سنگ، دو سنگ[۱۵].
اینگونه به نظر میرسد که ایجاد کرد مسجد قباء بعداز ورود علی (ع) استارت گردیدهاست؛ چون در قصه میباشد که فرستاده معبود (ص) به ابو دیده نشده فرمود که سوار ناقه خواهد شد و آن را تکان دهد تا مطابق گردش حیوان، نقشه مسجد را بکشند، امّا ناقه برنخاست. آنگاه به قدمت فرمود. این توشه نیز شتر برنخاست تا این که به علی (ع) فرمود. ناقه فورا برخاست و غربت زد. بنابراین مسجد بر حسب گردش شتر نهاد نهاده شد. پیامبر آفریدگار (ص) فرمود: این- شتر- مأمور است[۱۶].[۱۷]
نماز آدینه در قباء
گفته میگردد: نبی پروردگار (ص) نماز آدینه را در قباء یا این که در راز روش قباء به مدینه اقامه فرمود[۱۸]. بعضا را نظریه بر این است که نماز آدینه در مکّه واجب شد، امّا به علّت عدم تمکّن نتوانستند در مکّه اقامه نمایند[۱۹]. شاید ابن غرس به همین نوشته ی علمی اشاره داشته باشد، آنجا که می گوید: «هیچ زمان در مکّه نماز آدینه اقامه نشد»[۲۰]. ممکن میباشد، در وجوب نماز آدینه بهاین زودی در مدینه هم شک نمایند.
بهاین اعتبار که سوره آدینه سالها بعداز مهاجرت فرود آمد و بلکه از واپسین سورههای قرآن میباشد که نازل شد[۲۱]. امّا این تردید بیگزینه میباشد؛ چون سوره آدینه لحاظ به تشریع نماز آدینه ندارد، بلکه از لزوم تلاش برای کمپانی در نماز آدینهای صحبت میگوید که اقامه میشود. به این ترتیب ممکن است، نماز آدینه تا قبل از این تشریع گردیده باشد، امّا برخی از مسلمانها برای کمپانی در آن، سستی و وا رفته انگاری میکردند. از اینرو این سوره مبارکه نازل شد تا آنان برای حضور درین مراسم اصلی برانگیزد. شاید همین آسودهانگاران و کاهلان بودند که فرستاده اکرم (ص) آنها را ترساندن کرد که درصورتیکه به رخنه نماز آدینه ادامه دهند، منزلهایشان را حریق خواهد زد[۲۲].
این گونه های هم که در شرایطی که رسول اکرم (ص) نماز آدینه را در قباء خوانده باشد، بدان مضمون است که آن را در مهاجرت اقامه نموده است؛ اشکال بیموردی است؛ چون احتمال میرود پیامبر پروردگار (ص) در قباء نیّت اقامه کرد تا علی (ع) و ملازمان وی برسند. چه حضرت میدانست که آمدنشان بیش تر از ده روز زمان خواهد برد. چنان که گفتهاند: پیامبر اکرم (ص) پانزده روز در قباء بود[۲۳]. همچنان که احتمال میرود در آن فرصت محله قباء یکیاز محلههای مدینه محسوب میشد. بدین ترتیب هر که به قباء میرسید، چنان بود که به مدینه رسیده میباشد
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی