مرجع مسجد النبی کوهسنگی مشهد

اَبوالفَرَجِ اِصفَهانی (۲۸۴-۳۵۶ق) از عالمان و نویسندگان قرن سوم و چهارم هجری میباشد. کتاب مقاتل الطالبیین، مشهورترین تاثیر اوست که دربردارنده سرگذشت فرزندان و نوادگان ابوطالب از مجال پیامبراکرم (ص) تا نصفه قرن چهارم قمری میباشد. کتاب پر اسم و رسم دیگر او، الأغانی، اصلی ترین دائرة المعارف موسیقی و فرهنگ و تمدن و نیز جامع‌ترین دیوان نظم و نثر و احادیث عرب جاهلی و صدر اسلام مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانسته شد‌ه‌است.

رجال‌شناسان شیعه و سنی، ابوالفرج اصفهانی را شیعه زیدی دانسته‌اند؛ البته بعضا با اعتماد به مروانی بودن او، در شیعه بودنش شک وتردید کرده‌ و مقصود او از اتخاذ موضع‌ها شیعی را مجاورت شدن به حاکمان شیعه آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد چک کرده‌اند.

معاش‌طومار
علی بن حسین بن محمد بن احمد بن هیثم مروانی، ملقب به ابوالفرج اصفهانی، از نوادگان مروان بن محمد مشهور به مروان حمار، واپسین خلیفه اموی میباشد.[۱] او را از بزرگان در علم ها گوناگون به عنوان مثال آرامش، فقه، تاریخ، سیره، لغت، مغازی و انساب‌شناسی در زمان خویش به شمار آورده‌اند.[۲] او در سال ۲۸۴ق[۳] آورده شده هم‌زمان با حکومت معتضد، خلیفه عباسی در اصفهان چشم به جهان گشود؛[۴] درباره میلاد او در اصفهان و انتسابش به شهر ذکر شده، اختلافاتی وجود رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دارااست.[۵]

ابوالفرج اصفهانی در کودکی در بغداد به علم آموزی علم ها متعدد پرداخته[۶] و از جوانی به موسیقی، تاریخ، ضبط روایات و اشعار عشق و علاقه داشت. بخش اعظمی از تاریخ‌نگاران، برای مثال یاقوت حموی، ابن خلکان، ثعالبی و ابن ندیم درباره مقام وی در علم ها گوناگون، حرف گفته‌اند.[۷] تنوخی بعداز بیان علومی که او در آن تبحر داشته، تصریح نموده است که مجموع اشراف علما و نازکی شعرا در وی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد عده میباشد.[۸]

او بوسیله مهلبی، وزیر عزالدوله دیلمی به بغداد فراخوانده شد و مشاور و ندیم خاص او شوید.[۹] چنانکه ابوحیان توحیدی نوشته، ابوالفرج کاتب رکن الدوله نیز بوده میباشد.[۱۰]

او ۱۴ ذی‌الحجه سال ۳۵۶ق[۱۱] یا این که ۳۵۷ق در بغداد درگذشت و در به عبارتی جا به خاک ودیعه شد.[۱۲]

مذهب
بخش اعظمی از رجال‌شناسان شیعه، برای مثال روضه خوان طوسی و سید ابوالقاسم خویی، معتقدند که ابوالفرج اصفهانی شیعه بوده میباشد.[۱۳] بعضا از علمای اهل سنت به عنوان مثال ذهبی و ابن جوزی هم به تشیع او اذعان کرده‌اند.[۱۴] بعضا زیرا ذهبی، این دستور را با دقت به انتساب وی به مروانیان، خیره کننده دانسته‌اند[۱۵] و ابن حجر عسقلانی در کتاب لسان المیزان، شیعه بودن او را با پشت گرمی به مروانی بودنش، از نوادر دانسته میباشد.[۱۶] ابن جوزی، شیعه بودن او را موجب ضعف روایاتش قلمداد نموده است.[۱۷] همینطور خطیب بغدادی، با اشاره به شیعه بودن ابوالفرج، او‌را دروغگوترین عموم معرفی کرده است.[۱۸]

روضه خوان طوسی و علامه حلی با توکل بر بیانات ابوالفرج در تألیفاتش، او‌را در زمره شیعه ها زیدی دانسته‌اند،[۱۹] البته محمدباقر خوانساری (۱۲۲۶-۱۳۱۳ق) در کتاب روضات الجنات، گرچه در شیعه زیدی بودن او شک نمی‌نماید، البته اورا اهل تظاهر به تشیع معرفی کرده و ثنا وی از ائمه را به غرض مجاورت شدن به پادشاهان بعد از ظهر خویش دانسته میباشد؛ چنان‌که مروانی بودن او را نیز برهان دیگری بر غیر امامی بودن وی قلمداد نموده است.[۲۰]

ابوالفرج در اثر ها خویش به‌ویژه الاغانی و مقاتل الطالبیین با احترام متعددی از امام علی(ع) و فرزندانش خاطر کرده و در کلیه مورد ها، امام علی(ع) را با تیتر امیرالمومنین خوانده[۲۱] و به مکان الفاظی زیرا «رضی الله عنه» و «کرم الله وجه»، از «علیه‌السلام» برای ائمه(ع)، استعمال نموده است[۲۲] که‌این خویش می تواند یکی‌از علامت‌های تشیع وی باشد و چه بسا به‌همین عامل میباشد که بعضی از اهل‌سنت اورا شیعه دانسته و روایات و کتاب‌های او‌را تضعیف کرده‌اند.[۲۳]

اَبوالفَرَجِ اِصفَهانی (۲۸۴-۳۵۶ق) از عالمان و نویسندگان قرن سوم و چهارم هجری میباشد. کتاب مقاتل الطالبیین، مشهورترین تاثیر اوست که دربردارنده سرگذشت فرزندان و نوادگان ابوطالب از مجال پیامبراکرم (ص) تا نصفه قرن چهارم قمری میباشد. کتاب پر اسم و رسم دیگر او، الأغانی، اصلی ترین دائرة المعارف موسیقی و فرهنگ و تمدن و نیز جامع‌ترین دیوان نظم و نثر و احادیث عرب جاهلی و صدر اسلام مسجد النبی کوهسنگی مشهد دانسته شد‌ه‌است.

رجال‌شناسان شیعه و سنی، ابوالفرج اصفهانی را شیعه زیدی دانسته‌اند؛ البته بعضا با اعتماد به مروانی بودن او، در شیعه بودنش شک وتردید کرده‌ و مقصود او از اتخاذ موضع‌ها شیعی را مجاورت شدن به حاکمان شیعه آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد چک کرده‌اند.

معاش‌طومار
علی بن حسین بن محمد بن احمد بن هیثم مروانی، ملقب به ابوالفرج اصفهانی، از نوادگان مروان بن محمد مشهور به مروان حمار، واپسین خلیفه اموی میباشد.[۱] او را از بزرگان در علم ها گوناگون به عنوان مثال آرامش، فقه، تاریخ، سیره، لغت، مغازی و انساب‌شناسی در زمان خویش به شمار آورده‌اند.[۲] او در سال ۲۸۴ق[۳] آورده شده هم‌زمان با حکومت معتضد، خلیفه عباسی در اصفهان چشم به جهان گشود؛[۴] درباره میلاد او در اصفهان و انتسابش به شهر ذکر شده، اختلافاتی وجود رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دارااست.[۵]

ابوالفرج اصفهانی در کودکی در بغداد به علم آموزی علم ها متعدد پرداخته[۶] و از جوانی به موسیقی، تاریخ، ضبط روایات و اشعار عشق و علاقه داشت. بخش اعظمی از تاریخ‌نگاران، برای مثال یاقوت حموی، ابن خلکان، ثعالبی و ابن ندیم درباره مقام وی در علم ها گوناگون، حرف گفته‌اند.[۷] تنوخی بعداز بیان علومی که او در آن تبحر داشته، تصریح نموده است که مجموع اشراف علما و نازکی شعرا در وی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد عده میباشد.[۸]

او بوسیله مهلبی، وزیر عزالدوله دیلمی به بغداد فراخوانده شد و مشاور و ندیم خاص او شوید.[۹] چنانکه ابوحیان توحیدی نوشته، ابوالفرج کاتب رکن الدوله نیز بوده میباشد.[۱۰]

او ۱۴ ذی‌الحجه سال ۳۵۶ق[۱۱] یا این که ۳۵۷ق در بغداد درگذشت و در به عبارتی جا به خاک ودیعه شد.[۱۲]

مذهب
بخش اعظمی از رجال‌شناسان شیعه، برای مثال روضه خوان طوسی و سید ابوالقاسم خویی، معتقدند که ابوالفرج اصفهانی شیعه بوده میباشد.[۱۳] بعضا از علمای اهل سنت به عنوان مثال ذهبی و ابن جوزی هم به تشیع او اذعان کرده‌اند.[۱۴] بعضا زیرا ذهبی، این دستور را با دقت به انتساب وی به مروانیان، خیره کننده دانسته‌اند[۱۵] و ابن حجر عسقلانی در کتاب لسان المیزان، شیعه بودن او را با پشت گرمی به مروانی بودنش، از نوادر دانسته میباشد.[۱۶] ابن جوزی، شیعه بودن او را موجب ضعف روایاتش قلمداد نموده است.[۱۷] همینطور خطیب بغدادی، با اشاره به شیعه بودن ابوالفرج، او‌را دروغگوترین عموم معرفی کرده است.[۱۸]

روضه خوان طوسی و علامه حلی با توکل بر بیانات ابوالفرج در تألیفاتش، او‌را در زمره شیعه ها زیدی دانسته‌اند،[۱۹] البته محمدباقر خوانساری (۱۲۲۶-۱۳۱۳ق) در کتاب روضات الجنات، گرچه در شیعه زیدی بودن او شک نمی‌نماید، البته اورا اهل تظاهر به تشیع معرفی کرده و ثنا وی از ائمه را به غرض مجاورت شدن به پادشاهان بعد از ظهر خویش دانسته میباشد؛ چنان‌که مروانی بودن او را نیز برهان دیگری بر غیر امامی بودن وی قلمداد نموده است.[۲۰]

ابوالفرج در اثر ها خویش به‌ویژه الاغانی و مقاتل الطالبیین با احترام متعددی از امام علی(ع) و فرزندانش خاطر کرده و در کلیه مورد ها، امام علی(ع) را با تیتر امیرالمومنین خوانده[۲۱] و به مکان الفاظی زیرا «رضی الله عنه» و «کرم الله وجه»، از «علیه‌السلام» برای ائمه(ع)، استعمال نموده است[۲۲] که‌این خویش می تواند یکی‌از علامت‌های تشیع وی باشد و چه بسا به‌همین عامل میباشد که بعضی از اهل‌سنت اورا شیعه دانسته و روایات و کتاب‌های او‌را تضعیف کرده‌اند.[۲۳]