محدثان اهل سنت
دارقطنی ابومخنف را اخباری و احادیثش را ضعیف دانسته میباشد[۳۰] ابن عدی، خلال رد روایات ابومخنف؛ از جهت ضعف گواهی، نقل خبرها او را روا نمیشمارد و اورا شیعه افراطی معرفی مینماید[۳۱] فیروزآبادی ابومخنف را اخباری و شیعه و احادیثش را پوچ و متروک معرفی مسجد النبی کوهسنگی مشهد مینماید.
[۳۲] زرکلی از وی تحت عنوان عالمی مطلع به سیره و خبرها و امامی اهل کوفه خاطر نموده است.[۳۳] عبدالرحمان بن المهدی لولوئی اورا متروک الحدیث خوانده میباشد[۳۴] ابن حجر عسقلانی ضعف خبرها اورا نقل آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد نموده است
[۳۵] یحیی بن مشخص مروی اورا رافضی و غیر موثق و حدیثش را بیبها شمرده میباشد[۳۶] ذهبی ابومخنف را رافضی معرفی مینماید[۳۷] ابن حاتم رازی نیز اورا شیعه و احادیثش را متروک میداند[۳۸] تستری احادیث اورا قابل اتکا البته میگوید که امامی بودن وی مشخص رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد وجود ندارد.
[۳۹] ابن ابی الحدید این نظر را دارد که ابومخنف از محدثان میباشد و از اشخاصی میباشد که قائل به درستی امامت شدهاست و از رجال شیعه محسوب شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نمی شود.[۴۰]
تاریخنگاری ابومخنف
ابومخنف خبرها مرتبط با فتوحات و روزها عرب و خلفاء و ولایتداران را به فن تحریر درآورده میباشد[۴۱] ابن ندیم اورا باخبرترین شخص به مسائل عراق و سرگذشتها و فتوحات آن بر سایر افراد می داند[۴۲] طبری در کتاب خویش احادیث اکثری از ابومخنف برای اتفاق افتادها و اتفاق ها اصلی تا سال ۱۳۲ق بیان نموده است.[۴۳] بیان اتفاق ها سال ۱۱هجرت و سیره نبوی زمینه اولی احادیث جان دار از او در کتاب الامم و الملوک میباشد.[۴۴] ابومخنف با انتخاب و بیان اتفاق ها اصلی تاریخ حجاز، اثر ها مستقلی درباره آنها نگاشته میباشد مانند: کتاب السقیفه[۴۵] کتاب الرُّده[۴۶] کتاب الشوری و مقتل عثمان[۴۷] کتاب جمل و کتاب صفین[۴۸] اولیه گزارشهای تاریخی ابومخنف، روایاتی درباره بیماری فرستاده(ص) میباشد.[۴۹] ابومخنف به تصویب گزارشها درباره امام علی(ع) دقت بسیار آرم داده میباشد[۵۰] و ابن ابی الحدید احادیث مقتل امام علی(ع) را در کتاب مقاتل الطالبیین از موثقترین احادیث راجع به شهیدشدن امام علی(ع) میشمارد[۵۱]
اثر ها
نوشتهی علمیٔ مهم: فهرست اثر ها ابومخنف
ابومخنف در اکثری از رویدادها و زمینههای اصلی تاریخی تالیفاتی داشته میباشد و اثر ها او عموما درباره تشیع میباشد[۵۲] نظیر: خطبه زهرا(س) و نبرد جمل و صفین، قتل الحسن(ع)، ماجرای شهیدشدن محمد بن ابی دیده نشده و نهضت امام حسین(ع) و قیام مختار و غیره نگاشته میباشد که به گستردن در کتاب ها رجالی به آنان اشاره گردیدهاست[۵۳]
مقتل ابومخنف
نوشتهعلمیٔ اساسی: مقتل الحسین (ابومخنف)
ابومخنف صاحب و مالک یکیاز مشهورترین و سابقترین اثر ها در امر امام حسین(ع) میباشد که در دهۀ سوم سدۀ دوم هجری، به شیوه محدثان(نقلی) آن را نگاشته میباشد[۵۴] شخصیتهایی نظیر: دینوری در کتاب خبر ها الطوال[۵۵] و روضه خوان موثر در الارشاد[۵۶] از آن تقلید؛ و خوارزمی در مقتل الحسین(ع)[۵۷] و ابن طاووس در اللهوف[۵۸] تاثیرپذیری داشتهاند. مقتل ابومخنف بوسیله هشامبن کلبی داستان شدهاست اما به گذر زمان مجال این تاثیر مفقود گردیده و مقتلی که درحال حاضر به وی نسبت میدهند از آن وی وجود ندارد.[۵۹] ماجراگران مقتل ابومخنف؛ بلاذری در کتاب انساب الاشراف، دینوری در خبرها الطوال، یعقوبی در تاریخ یعقوبی، طبری در تاریخ الطبری تاریخ الامم و الملوک، ابوالفرج اصفهانی در مقاتل الطالبیین، روحانی اثر گذار در الارشاد، طبرسی در اعلام الوری، ابن قتیبه در کتاب الامامه و السیاسه؛ ابن مخلوق ربهاندلسی در کتاب العقد الفرید؛ مسعودی در مروج الذهب؛ شهرستانی در ملل و النحل؛ خطیب خوارزمی در مقتل الحسین(ع)؛ سبط ابن جوزی در تذکره الخواص؛ ابوالفداء اسماعیل بن علی در کتاب المختصر فی تاریخ البشر[۶۰]
محدثان اهل سنت
دارقطنی ابومخنف را اخباری و احادیثش را ضعیف دانسته میباشد[۳۰] ابن عدی، خلال رد روایات ابومخنف؛ از جهت ضعف گواهی، نقل خبرها او را روا نمیشمارد و اورا شیعه افراطی معرفی مینماید[۳۱] فیروزآبادی ابومخنف را اخباری و شیعه و احادیثش را پوچ و متروک معرفی مسجد النبی کوهسنگی مشهد مینماید.
[۳۲] زرکلی از وی تحت عنوان عالمی مطلع به سیره و خبرها و امامی اهل کوفه خاطر نموده است.[۳۳] عبدالرحمان بن المهدی لولوئی اورا متروک الحدیث خوانده میباشد[۳۴] ابن حجر عسقلانی ضعف خبرها اورا نقل آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد نموده است
[۳۵] یحیی بن مشخص مروی اورا رافضی و غیر موثق و حدیثش را بیبها شمرده میباشد[۳۶] ذهبی ابومخنف را رافضی معرفی مینماید[۳۷] ابن حاتم رازی نیز اورا شیعه و احادیثش را متروک میداند[۳۸] تستری احادیث اورا قابل اتکا البته میگوید که امامی بودن وی مشخص رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد وجود ندارد.
[۳۹] ابن ابی الحدید این نظر را دارد که ابومخنف از محدثان میباشد و از اشخاصی میباشد که قائل به درستی امامت شدهاست و از رجال شیعه محسوب شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نمی شود.[۴۰]
تاریخنگاری ابومخنف
ابومخنف خبرها مرتبط با فتوحات و روزها عرب و خلفاء و ولایتداران را به فن تحریر درآورده میباشد[۴۱] ابن ندیم اورا باخبرترین شخص به مسائل عراق و سرگذشتها و فتوحات آن بر سایر افراد می داند[۴۲] طبری در کتاب خویش احادیث اکثری از ابومخنف برای اتفاق افتادها و اتفاق ها اصلی تا سال ۱۳۲ق بیان نموده است.[۴۳] بیان اتفاق ها سال ۱۱هجرت و سیره نبوی زمینه اولی احادیث جان دار از او در کتاب الامم و الملوک میباشد.[۴۴] ابومخنف با انتخاب و بیان اتفاق ها اصلی تاریخ حجاز، اثر ها مستقلی درباره آنها نگاشته میباشد مانند: کتاب السقیفه[۴۵] کتاب الرُّده[۴۶] کتاب الشوری و مقتل عثمان[۴۷] کتاب جمل و کتاب صفین[۴۸] اولیه گزارشهای تاریخی ابومخنف، روایاتی درباره بیماری فرستاده(ص) میباشد.[۴۹] ابومخنف به تصویب گزارشها درباره امام علی(ع) دقت بسیار آرم داده میباشد[۵۰] و ابن ابی الحدید احادیث مقتل امام علی(ع) را در کتاب مقاتل الطالبیین از موثقترین احادیث راجع به شهیدشدن امام علی(ع) میشمارد[۵۱]
اثر ها
نوشتهی علمیٔ مهم: فهرست اثر ها ابومخنف
ابومخنف در اکثری از رویدادها و زمینههای اصلی تاریخی تالیفاتی داشته میباشد و اثر ها او عموما درباره تشیع میباشد[۵۲] نظیر: خطبه زهرا(س) و نبرد جمل و صفین، قتل الحسن(ع)، ماجرای شهیدشدن محمد بن ابی دیده نشده و نهضت امام حسین(ع) و قیام مختار و غیره نگاشته میباشد که به گستردن در کتاب ها رجالی به آنان اشاره گردیدهاست[۵۳]
مقتل ابومخنف
نوشتهعلمیٔ اساسی: مقتل الحسین (ابومخنف)
ابومخنف صاحب و مالک یکیاز مشهورترین و سابقترین اثر ها در امر امام حسین(ع) میباشد که در دهۀ سوم سدۀ دوم هجری، به شیوه محدثان(نقلی) آن را نگاشته میباشد[۵۴] شخصیتهایی نظیر: دینوری در کتاب خبر ها الطوال[۵۵] و روضه خوان موثر در الارشاد[۵۶] از آن تقلید؛ و خوارزمی در مقتل الحسین(ع)[۵۷] و ابن طاووس در اللهوف[۵۸] تاثیرپذیری داشتهاند. مقتل ابومخنف بوسیله هشامبن کلبی داستان شدهاست اما به گذر زمان مجال این تاثیر مفقود گردیده و مقتلی که درحال حاضر به وی نسبت میدهند از آن وی وجود ندارد.[۵۹] ماجراگران مقتل ابومخنف؛ بلاذری در کتاب انساب الاشراف، دینوری در خبرها الطوال، یعقوبی در تاریخ یعقوبی، طبری در تاریخ الطبری تاریخ الامم و الملوک، ابوالفرج اصفهانی در مقاتل الطالبیین، روحانی اثر گذار در الارشاد، طبرسی در اعلام الوری، ابن قتیبه در کتاب الامامه و السیاسه؛ ابن مخلوق ربهاندلسی در کتاب العقد الفرید؛ مسعودی در مروج الذهب؛ شهرستانی در ملل و النحل؛ خطیب خوارزمی در مقتل الحسین(ع)؛ سبط ابن جوزی در تذکره الخواص؛ ابوالفداء اسماعیل بن علی در کتاب المختصر فی تاریخ البشر[۶۰]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی