دستگیری معصوم علیشاه
در ۱۲۱۱ق، آقامحمد علی پس از ورود معصوم علیشاه به دعوت صوفیان به کرمانشاه، او را بازداشت و در خانه خویش محبوس کرد. خبر دستگیری او به حاجی ابراهیم خان شیرازی، صدراعظم وقت، رسید و پیرو آن برای پرنور شدن باعث دستگیری معصوم علیشاه میان ابراهیم خان و آقامحمدعلی طومارهایی ردّ و بدل شد.[مستلزم منبع] آقامحمدعلی درین طومارها بتفصیل عقاید و ایفا صوفیه را گزارش داده و حال و روز معصوم علیشاه و مریدانش را وصف کرده و به گستردن کیفیت محاکمه معصوم علیشاه و عدم دانایی او بر احکام بی آلایش فقهی و خرابی نظریهاش مسجد النبی کوهسنگی مشهد پرداخته میباشد.
وی با اینکه خویش مرجع و حکم دهنده شرع کرمانشاه بود،[مستلزم منبع] دراین خصوص از علما و مراجع عتبات استشهاد نمود و فتاوا و گفتگوها آنها را به یار واپسین طوماراش برای صدراعظم وقت ارسال داشت. براین اساس استشهادات، علامه بحرالعلوم، آقاسیدعلی طباطبایی و سیدمحمد مهدی شهرستانی شرک و خرابی معصوم علیشاه و نورعلیشاه و اتباع وی را قطعی دانستهاند. غیر از وی علمایی زیرا ملا عبدالصمد همدانی (متوفی ۱۲۱۶ق) مالک بحرالمعارف، که خویش آغاز از شاگردان نورعلیشاه و معصوم علیشاه بود، و آقاسیدحسین نهاوندی که دانشمندی عرفان مسلک به شمار میآمد نیز بیاعتنایی آشکار فرقه سابق الذکر را به احکام شرع اعلام کرده و دراین در میان نهاوندی حکم به حبس ابد معصوم علیشاه داده میباشد.[۳۱] بعداز مراعات طومار آقامحمدعلی و استشهادات سابق الذکر، حاجی ابراهیم شیرازی از بینش صوفیه تبری جست و با احترام و تعظیم بسیار به مجتهد کرمانشاه، رأی اورا در حبس و تکفیر معصوم علیشاه تأیید آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۳۲]
نوشتن خیراتیه
در همین اوان بود که آقامحمدعلی خیراتیه را در ردّ صوفیه نگاشت و با پست کردن آن به نزد فتحعلی فرمانروا و حاج ابراهیم خان شیرازی توشه دیگر حیث موافق وی را در قلع و قمع صوفیه جلب رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۳۳]
قتل معصوم علیشاه
بعد از آنکه آقامحمدعلی، معصوم علیشاه را توبه اعطا کرد و او نپذیرفت، اورا به قتل رساند و جسدش را در رودخانه قره سو انداخت.[۳۴] ولی بعضی نسبت به چنین حادثه ها درزندگی بهبهانی مشقت بار موضع گرفته واینگونه فعالیت ها را سرزنش کرده اند. سید محمدحسین حسینی تهرانی به گزارش محمدجواد انصاری همدانی می نویسد:گرچه مظفّر عليشاه و سيّد معصوم عليشاه و بُدَلا مسلك درويشي داشتند؛ و اين مسلك عالی نيست، امّا دستور قتل اوليای پروردگار را صادر كردن كار آساني شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نيست. [۳۵]
دستگیری بقیه بزرگان صوفیه
در ۱۲۱۳ق، فتحعلی فرمان روا به صوابدید آقامحمدعلی و یاری حاجی ابراهیم خان شیرازی، مظفّر علیشاه، مرید نورعلیشاه را با بعضا صوفیان دیگر بازداشت کرد و به کرمانشاه ارسال کرد. مظفّر علیشاه مدتی در خانه محمدعلی محبوس بود تا آنکه در ۱۲۱۵ق مرموزانه از جهان رفت.[۳۶] بعضا منابع[۳۷] مرگ مظفّر علیشاه را نیز به آقامحمدعلی نسبت داده و منشأ آن را طومار کفرآمیز او به مرشد خویش فروغ و روشنایی علیشاه در ۱۲۱۱ق دانستهاند که در آن او را به صفات خدایی خوانده بود.[۳۸] آقامحمدعلی همینطور مثال دیگری از مکاتبات غلوآمیز صوفیه به مرشد خویش را در خیراتیه[۳۹] آورده میباشد و اشعار وی را در طعن خودش، با اشعاری به به عبارتی مدل، جواب داده میباشد. اگرچه، فقط قتل معصوم علیشاه به دست آقامحمدعلی کرمانشاهی مسلم میباشد، اما ازآنجاکه از قتل معصوم علیشاه در تاریخ و منابع صوفیه به شهید شدن و نیز فاجعهای دردناک تعبیروتفسیر گردیده، و غالباً آقامحمدعلی را مسبّب دستگیری و قتل شماری از صوفیان در طهران و شهرهای دیگر دانستهاند، اورا «صوفی کش» کنیه داده و از وی به پلیدی خاطر کردهاند. نیز همیاری و ارادت فتحعلی فرمانروا و صدراعظم وی نسبت به آقامحمدعلی را نماد دنیاپرستی و جاه طلبی او دانستهاند.[۴۰]
خویشاوندان آل آقا
نوشتهیعلمیٔ مهم: آل آقا
اولاد و نوادگان آقامحمدعلی کرمانشاهی بهبهانی که شماری از آنها از علما و فقهای امامیهاند به «آل آقا» آوازه یافتهاند. شاخصترین علمای این قبیله عبارتاند از: احمد بهبهانی؛ آقامحمداسماعیل بن محمدعلی بهبهانی (متوفی ح ۱۲۸۰ق)[۴۱]؛ آقامحمودبن محمد علی بهبهانی (به اختلاف، متوفی ۱۲۶۹ تا ۱۲۷۱ق)؛ آقاعبدالله بن محمدجعفربن محمدعلی بهبهانی (متوفی ۱۲۸۹ق) و آقامحمدتقی بن محمدجعفربن محمدعلی بهبهانی (متوفی ۱۲۹۹ق)
جستارهای متعلق
محمدباقر بهبهانی
احمد بهبهانی
آل آقا
پانویس
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۴۷؛ حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۶.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۱، ۱۳۳؛ خوانساری، ج۲، ص۹۵؛ مازندرانی حائری، ج۶، ص۱۷۹.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۳؛ خوانساری، ج۲، ص۹۵؛ مازندرانی حائری، ج۶، ص۱۷۹ حرزالدین، ج۲، ص۳۰۹.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۴؛ دوانی، ص۱۲۲.
حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۶؛ خوانساری، ج۲، ص۳۶۷، ج۷، ص۱۰۷، ۱۵۲، ۲۰۷؛ آقابزرگ طهرانی، الکواکب المنتشره، ص۲۰۳.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۳.
خوانساری،ج ۷، ص۱۵۲.
مراجعهکنید به:حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۲.
دستگیری معصوم علیشاه
در ۱۲۱۱ق، آقامحمد علی پس از ورود معصوم علیشاه به دعوت صوفیان به کرمانشاه، او را بازداشت و در خانه خویش محبوس کرد. خبر دستگیری او به حاجی ابراهیم خان شیرازی، صدراعظم وقت، رسید و پیرو آن برای پرنور شدن باعث دستگیری معصوم علیشاه میان ابراهیم خان و آقامحمدعلی طومارهایی ردّ و بدل شد.[مستلزم منبع] آقامحمدعلی درین طومارها بتفصیل عقاید و ایفا صوفیه را گزارش داده و حال و روز معصوم علیشاه و مریدانش را وصف کرده و به گستردن کیفیت محاکمه معصوم علیشاه و عدم دانایی او بر احکام بی آلایش فقهی و خرابی نظریهاش مسجد النبی کوهسنگی مشهد پرداخته میباشد.
وی با اینکه خویش مرجع و حکم دهنده شرع کرمانشاه بود،[مستلزم منبع] دراین خصوص از علما و مراجع عتبات استشهاد نمود و فتاوا و گفتگوها آنها را به یار واپسین طوماراش برای صدراعظم وقت ارسال داشت. براین اساس استشهادات، علامه بحرالعلوم، آقاسیدعلی طباطبایی و سیدمحمد مهدی شهرستانی شرک و خرابی معصوم علیشاه و نورعلیشاه و اتباع وی را قطعی دانستهاند. غیر از وی علمایی زیرا ملا عبدالصمد همدانی (متوفی ۱۲۱۶ق) مالک بحرالمعارف، که خویش آغاز از شاگردان نورعلیشاه و معصوم علیشاه بود، و آقاسیدحسین نهاوندی که دانشمندی عرفان مسلک به شمار میآمد نیز بیاعتنایی آشکار فرقه سابق الذکر را به احکام شرع اعلام کرده و دراین در میان نهاوندی حکم به حبس ابد معصوم علیشاه داده میباشد.[۳۱] بعداز مراعات طومار آقامحمدعلی و استشهادات سابق الذکر، حاجی ابراهیم شیرازی از بینش صوفیه تبری جست و با احترام و تعظیم بسیار به مجتهد کرمانشاه، رأی اورا در حبس و تکفیر معصوم علیشاه تأیید آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۳۲]
نوشتن خیراتیه
در همین اوان بود که آقامحمدعلی خیراتیه را در ردّ صوفیه نگاشت و با پست کردن آن به نزد فتحعلی فرمانروا و حاج ابراهیم خان شیرازی توشه دیگر حیث موافق وی را در قلع و قمع صوفیه جلب رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۳۳]
قتل معصوم علیشاه
بعد از آنکه آقامحمدعلی، معصوم علیشاه را توبه اعطا کرد و او نپذیرفت، اورا به قتل رساند و جسدش را در رودخانه قره سو انداخت.[۳۴] ولی بعضی نسبت به چنین حادثه ها درزندگی بهبهانی مشقت بار موضع گرفته واینگونه فعالیت ها را سرزنش کرده اند. سید محمدحسین حسینی تهرانی به گزارش محمدجواد انصاری همدانی می نویسد:گرچه مظفّر عليشاه و سيّد معصوم عليشاه و بُدَلا مسلك درويشي داشتند؛ و اين مسلك عالی نيست، امّا دستور قتل اوليای پروردگار را صادر كردن كار آساني شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نيست. [۳۵]
دستگیری بقیه بزرگان صوفیه
در ۱۲۱۳ق، فتحعلی فرمان روا به صوابدید آقامحمدعلی و یاری حاجی ابراهیم خان شیرازی، مظفّر علیشاه، مرید نورعلیشاه را با بعضا صوفیان دیگر بازداشت کرد و به کرمانشاه ارسال کرد. مظفّر علیشاه مدتی در خانه محمدعلی محبوس بود تا آنکه در ۱۲۱۵ق مرموزانه از جهان رفت.[۳۶] بعضا منابع[۳۷] مرگ مظفّر علیشاه را نیز به آقامحمدعلی نسبت داده و منشأ آن را طومار کفرآمیز او به مرشد خویش فروغ و روشنایی علیشاه در ۱۲۱۱ق دانستهاند که در آن او را به صفات خدایی خوانده بود.[۳۸] آقامحمدعلی همینطور مثال دیگری از مکاتبات غلوآمیز صوفیه به مرشد خویش را در خیراتیه[۳۹] آورده میباشد و اشعار وی را در طعن خودش، با اشعاری به به عبارتی مدل، جواب داده میباشد. اگرچه، فقط قتل معصوم علیشاه به دست آقامحمدعلی کرمانشاهی مسلم میباشد، اما ازآنجاکه از قتل معصوم علیشاه در تاریخ و منابع صوفیه به شهید شدن و نیز فاجعهای دردناک تعبیروتفسیر گردیده، و غالباً آقامحمدعلی را مسبّب دستگیری و قتل شماری از صوفیان در طهران و شهرهای دیگر دانستهاند، اورا «صوفی کش» کنیه داده و از وی به پلیدی خاطر کردهاند. نیز همیاری و ارادت فتحعلی فرمانروا و صدراعظم وی نسبت به آقامحمدعلی را نماد دنیاپرستی و جاه طلبی او دانستهاند.[۴۰]
خویشاوندان آل آقا
نوشتهیعلمیٔ مهم: آل آقا
اولاد و نوادگان آقامحمدعلی کرمانشاهی بهبهانی که شماری از آنها از علما و فقهای امامیهاند به «آل آقا» آوازه یافتهاند. شاخصترین علمای این قبیله عبارتاند از: احمد بهبهانی؛ آقامحمداسماعیل بن محمدعلی بهبهانی (متوفی ح ۱۲۸۰ق)[۴۱]؛ آقامحمودبن محمد علی بهبهانی (به اختلاف، متوفی ۱۲۶۹ تا ۱۲۷۱ق)؛ آقاعبدالله بن محمدجعفربن محمدعلی بهبهانی (متوفی ۱۲۸۹ق) و آقامحمدتقی بن محمدجعفربن محمدعلی بهبهانی (متوفی ۱۲۹۹ق)
جستارهای متعلق
محمدباقر بهبهانی
احمد بهبهانی
آل آقا
پانویس
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۴۷؛ حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۶.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۱، ۱۳۳؛ خوانساری، ج۲، ص۹۵؛ مازندرانی حائری، ج۶، ص۱۷۹.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۳؛ خوانساری، ج۲، ص۹۵؛ مازندرانی حائری، ج۶، ص۱۷۹ حرزالدین، ج۲، ص۳۰۹.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۴؛ دوانی، ص۱۲۲.
حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۶؛ خوانساری، ج۲، ص۳۶۷، ج۷، ص۱۰۷، ۱۵۲، ۲۰۷؛ آقابزرگ طهرانی، الکواکب المنتشره، ص۲۰۳.
احمد بهبهانی، ج۱، ص۱۳۳.
خوانساری،ج ۷، ص۱۵۲.
مراجعهکنید به:حبیب آبادی، ج۲، ص۵۶۲.
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی