عدم هجرت به مکه برای حج
مرعشی، برای اعمال مهاجرت حج، مستطیع نشد و به درخواست گروهی از تجار مطابق تأمین هزینه حجاش جواب منفی بخشید. مرعشی در جواب به فردی که از وی پرسید: با وجود این که وجوهاتی در اختیارتان میباشد و پول هایی از آن را به طلاب و فقرا و دیگرافراد میدهید، چطور برای حج واجب مستطیع نمیباشید؟ اعلامکرد: این پولها محصول اینجانب وجود ندارد؛ سهم امام و سادات میباشد، کفاره روزه و مانند آن میباشد و هر کدام می بایست مکان خودش استفاده شود. وقتی به حج میروم که از دسترنج خودم مبلغی به دست آورده باشم. بعداز وفاتاش بیش تر از صد حج به نیابتاش جاری ساختن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گرفت.[۱۳]
اساتید
ادبیات
جدهاش: شمس اشرف بیگم
پدرش: سید محمود مرعشی
مرتضی طالقانی
سید محمدکاظم خرمآبادی موسوی نجفی
محمود حسینی مرعشی شوشتری
تعبیروتفسیر
محمد حسین شیرازی
شمسالدین شکویی
ابوالحسن مشکینی اردبیلیی
سیدآقا شوشتری
محمدجواد بلاغی نجفی
فرجالله تبریزی
فقه و اصول
سید آقا شوشتری، تفصیل لمعه
ابوالحسن مشکینی اردبیلی، کفایة الاصول
نعمتالله لاریجانی، قانون ها الاصول
محمدحسین بن محمدخلیل شیرازی، اینجانب لایحضره آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد الفقیه
احمد آل کشف کننده الغطاء (متوفی ۱۳۴۴ق.)
سید محمدرضا مرعشی رفسنجانی
غلامعلی قمی
حبیبالله اشتهاردی
میرزا حسن رشتی
محمدباقر قائنی بیرجندی [۱۴]
میرزا آقا اصطهباناتی
سید علی طباطبایی
عبدالحسین مرندی
سید احمد بن محمد باقر بهبهانی حائری
علیاصغر تبریزی نجفی
محمد حسین بن علی روحانی العراقین
روضه خوان علی نجفی (نوه مالک جواهر)
آقا ضیاء عراقی (متوفی ۱۳۶۱ق)، از اولیه اصول تا دعوا رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد مطلق و مقید
محمدحسین تهرانی (متوفی ۱۳۴۰ق)
عبدالکریم حائری یزدی (متوفی ۱۳۵۵ق)
محمدرضا مسجدشاهی (متوفی ۱۳۶۲ق)
رجال
سید حسن صدر
عبدالله مامقانی
ابوالهدی کلباسی
روحانی موسی کرمانشاهی
صحبت
محمد اسماعیل محلاتی
محمدجواد بلاغی نجفی
سید هبةالدین شهرستانی
حکمت و منطق
شمسالدین شکویی (منطق)
علیمحمد نجف آبادی (متوفی ۱۳۳۲ق)
فاضل مشهدی (متوقی ۱۳۴۳ق)
محمدطاهر تنکابنی (متوفی ۱۳۶۰ق)
میرزا مهدی آشتیانی (متوفی ۱۳۷۲ق)
اخلاق و رفتار و عرفان
سید علی حکم دهنده طباطبایی
سید احمد کربلایی
میرزا جواد ملکی تبریزی
علیاکبر حکمی یزدی
محمدحسین قمشهای
أنساب
پدرش (مشجرات سادات را به وی یادگرفت)
سید محمد رضا فرزند سید علی دارای شهرت به صائغ بحرانی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد غُرَیفی (متوفی ۱۳۳۹ق)
سید مهدی موسوی بحرانی (متوفی ۱۳۴۳ق)[۱۵]
درس دادن و شاگردان
گردهمایی درس آیت الله مرعشی نجفی در بقعه حضرت معصومه(س)
مرعشی آغاز به درس دادن سطح پرداخت و کتابهای معالم الاصول، تفصیل لمعه، قانون ها الاصول، فرائد الاصول، متاجر و کفایة الاصول را درس دادن کرد. همینطور ضمن فقه و اصول در علمهایی زیرا منطق، حرف، تعبیر، فلسفه، رجال، درایه و دانش انساب حوزه درسی داشت. مجلس درساش در مکتب فیضیه، مقبره روی آبانبار صحن خرد بقاع حضرت معصومه(س) _اکنون راهرو آن صحن به مسجد اعظم قم است_، شبستان روبروی حیاط آیینه صحن گرانقدر و در اواخر عمرش در مسجد بالاسر مقبره، خانه و حسینیه آیت الله مرعشی نجفی که در کنار خانهاش بود تشکیل می گردید. این درس دادن از سال ۱۳۴۳ق. تا واپسین روزهای عمرش ادامه داشت.[۱۶]
درس فقه مرعشی بر پایه ی شرایع الاسلام متفحص حلی بود. در اواخر زمان درس دادن، شاگردانش به هزار نفر میرسیدند و به همین جهت از بلندگو در درس به کارگیری می شد. مدل درس اینسیرتکامل بود که در منزلت ذکر هر قضیه، آغاز به ذکر تیتر آن میپرداخت و آنگاه مدارک آن را برمیشمرد، بعد از آن اقوال فقها و اصولیها را ذکر می کرد و به عیب گیری و رسیدگی آن ها کوشش میگماشت. وی فروعات مشاجره را هم مطرح میکرد و در نقطه نهایی به عنوان کردن تنبیهات مطلوب با زمینه میپرداخت.[۱۷] از شاگردان درسهای او میقدرت به اشخاص تحت اشاره نمود:.[۱۸]
گرد هم آیی درس آیت الله مرعشی نجفی در قم که اینک راهرو مسیر صحن خرد به مسجد اعظم میباشد
سید مصطفی خمینی
مرتضی مطهری
محمد مفتح
سید محمد حسینی بهشتی
محمد صدوقی
سید محمدعلی حکم کننده طباطبایی
سید محمود طالقانی
شهابالدین اشراقی
مرتضی حائری
حسین نوری همدانی
امام موسی صدر
ابوطالب تجلیل تبریزی
سید مرتضی عسکری
سید مهدی یثربی
سید رضا صدر
محمد شریفرازی[۱۹]
محمدصادق حائری شیرازی
سید محمدباقر سلطانی
سید محمدباقر حجتی
عباس زریاب خویی
محمدتقی علم پژوه
علیرضا سود
حسین کریمان
علیاصغر فقیهی
علی پهلوانی تهرانی
اثر ها
مرعشی در زمان معاش خویش برنده به نوشتن بیشتراز ۱۵۰ کتاب و رساله شد.[۲۰] تالیفات وی از لحاظ در دسترس قرار به چنگ آوردن برای مردم یکسری شرایط داراهستند؛ بعضا چاپ گردیده و در دست مردم قرار داراهستند، بخشی به طور خطی ماندهاند، تنی چند از در میان رفتهاند و شماری از دستنوشته هایش که به طور ورقه ها دور از هم بودهاند در هم اکنون تدوین و تودهآوری می باشند. برخی از تألیفاتش به گستردن تحت میباشد؛
علم ها قرآن
التجوید
الرد علی مدعا التحریف
کناره علی انوار التنزیل بیضاوی
گواهی القراء و الحفاظ
پیشگفتار تعبیر الدر المنثور سیوطی
ادبیات
قطف الخزامی اینجانب روضة الجامی (کناره بر گستردن کافیه جامی)
المعول فی فرمان المطول (کناره بر گستردن تلخیص تفتازانی)
الفروق
حدیث، دعا ها و زیارات
مفتاح روایات الشیعة
کناره بر الفصول المهمة روحانی حر عاملی
لبه مختصر بر کتاب اینجانب لا یحضره الفقیه
دستهای در دعا ها و زیارات
تفصیل دعای سمات
گستردن زیارت جامع کبیره
پیشگفتار مفاتیح الجنان
شمس الامکنه و البقاع فی خیرة ذاتالرقاع
فوایدی یک سری ر خصوص صحیفه کامله سجادیه
اصول فقه و فقه
لبه بر فرائد الاصول روضه خوان انصاری
حذف الفضول عن المسالک
توضیح المسائل
راهنمای هجرت مکه و مدینه
الغایة القصوی (کناره استدلالی بر عروة الوثقی)
مسارح الافکار فی توضیح مطارح الانظار (لبه بر تقریرات روحانی انصاری)
مصباح الناسکین (مناسک حج)
الصناعات الفقهية (فی مصطلحات الفقها) [۲۱]
رجال، تفصیل حالا و أنساب
التبصرة فی ترجمة مؤلف التکملة (در گستردن هم اکنون میرزا محمد مهدی کشمیری)
تراجم اعیان السادة المرعشیین
سادات العلماء الذین کانوا بعد از آن الالف اینجانب الهجرة
گستردن اوضاع امامزاده شاه علی فرزند امام باقر(ع)
رسالة طریفة در تفصیل درحال حاضر روحانی محمد جعفر کمرهای
رسالهای در حالات نصر بن مزاحم منقری
الفوائد الرجالیه
وسیلة المعاد فی مناقب شیخنا الاستاذ
وفیات الاعلام
مشجرات آل فرستاده الاکرم یا این که مشجرات الهاشمیین (کاملترین کتاب وی در أنساب)
رسالهای در زمینه ی سادات مدینه منوره
شجرنامه سادات حسینی کاشانی
مزارات العلویین
لبه بر بحر الانساب سید عمید الدین نجفی
کتابی در انساب و تبارشناسی غیر سادات
صحبت، منطق و علم ها ناآشنا
ملحقات احقاق الحق
رفع الغاشیه عن وجه الحاشیه ملا عبدالله یزدی بر تهذیب المنطق تفتازانی
کناره بر کتاب سرخاب در رمل
کناره بر کتاب سرالمکنون
نسمات الصبا در فواید دانش رمل، حروف، اوراد و ذکرها[۲۲]
آیت الله مرعشی اثرها دیگری هم به طور سفرنامه، اجازات، اجوبة المسائل و مکاتبات داراست.
اقدامات فرهنگی اجتماعی
اقامه نماز جماعت آیت الله مرعشی نجفی در بقعه حضرت معصومه(س)
تأسیس کتابخانه و گردآوریآوری اثرها خطی (که امروز کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی اسم گرفته میباشد)
تأسیس حسینیه
تجدید بنا مرقد محمدباقر مجلسی مالک بحار الانوار
تجدید بنای مسجد شیوهآهن قم که در نزاع جهانی دوم بوسیله متفقین به کلیسا تبدیل گردیده بود
تاسیس مسجد رویهآهن شهر ازنا
تأمین هزینه درمان گاه کامکار قم از محل وجوهات دینی
تأسیس مریض خانه غیروابسته در مریضخانه نکویی قم
ساختمان قسمت قلب مریضخانه نکویی
راس توانبخشی و بهزیستی قم بنا شده در میدان امام به اسم دارالشفای آل محمد(ص)
تاسیس یکصد و چهل باب خانه مسکونی برای طلاب در انتهای خیابان آذر (طالقانی) قم
تاسیس واحد موتور برق امامزاده پادشاه علی اردهال کاشان
تأسیس مساجد و حسینیههایی در بقیه کشورهای اسلامی
امداد به سیل زدگان و زلزله زدگان و پناهندگان پیکار تحمیلی و مقروضین
تأسیس مکتب مهدیه، مؤمنیه، شهابیه،مرعشیه[۲۳]
۶۰ سال اقامه نماز جماعت در بقاع حضرت معصومه
مکاتبه با محققان دیگر مذهبها و فرقهها
ذمه داری منصب نقابت سادات(در طی حضورش در نجف)[۲۴]
عدم هجرت به مکه برای حج
مرعشی، برای اعمال مهاجرت حج، مستطیع نشد و به درخواست گروهی از تجار مطابق تأمین هزینه حجاش جواب منفی بخشید. مرعشی در جواب به فردی که از وی پرسید: با وجود این که وجوهاتی در اختیارتان میباشد و پول هایی از آن را به طلاب و فقرا و دیگرافراد میدهید، چطور برای حج واجب مستطیع نمیباشید؟ اعلامکرد: این پولها محصول اینجانب وجود ندارد؛ سهم امام و سادات میباشد، کفاره روزه و مانند آن میباشد و هر کدام می بایست مکان خودش استفاده شود. وقتی به حج میروم که از دسترنج خودم مبلغی به دست آورده باشم. بعداز وفاتاش بیش تر از صد حج به نیابتاش جاری ساختن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گرفت.[۱۳]
اساتید
ادبیات
جدهاش: شمس اشرف بیگم
پدرش: سید محمود مرعشی
مرتضی طالقانی
سید محمدکاظم خرمآبادی موسوی نجفی
محمود حسینی مرعشی شوشتری
تعبیروتفسیر
محمد حسین شیرازی
شمسالدین شکویی
ابوالحسن مشکینی اردبیلیی
سیدآقا شوشتری
محمدجواد بلاغی نجفی
فرجالله تبریزی
فقه و اصول
سید آقا شوشتری، تفصیل لمعه
ابوالحسن مشکینی اردبیلی، کفایة الاصول
نعمتالله لاریجانی، قانون ها الاصول
محمدحسین بن محمدخلیل شیرازی، اینجانب لایحضره آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد الفقیه
احمد آل کشف کننده الغطاء (متوفی ۱۳۴۴ق.)
سید محمدرضا مرعشی رفسنجانی
غلامعلی قمی
حبیبالله اشتهاردی
میرزا حسن رشتی
محمدباقر قائنی بیرجندی [۱۴]
میرزا آقا اصطهباناتی
سید علی طباطبایی
عبدالحسین مرندی
سید احمد بن محمد باقر بهبهانی حائری
علیاصغر تبریزی نجفی
محمد حسین بن علی روحانی العراقین
روضه خوان علی نجفی (نوه مالک جواهر)
آقا ضیاء عراقی (متوفی ۱۳۶۱ق)، از اولیه اصول تا دعوا رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد مطلق و مقید
محمدحسین تهرانی (متوفی ۱۳۴۰ق)
عبدالکریم حائری یزدی (متوفی ۱۳۵۵ق)
محمدرضا مسجدشاهی (متوفی ۱۳۶۲ق)
رجال
سید حسن صدر
عبدالله مامقانی
ابوالهدی کلباسی
روحانی موسی کرمانشاهی
صحبت
محمد اسماعیل محلاتی
محمدجواد بلاغی نجفی
سید هبةالدین شهرستانی
حکمت و منطق
شمسالدین شکویی (منطق)
علیمحمد نجف آبادی (متوفی ۱۳۳۲ق)
فاضل مشهدی (متوقی ۱۳۴۳ق)
محمدطاهر تنکابنی (متوفی ۱۳۶۰ق)
میرزا مهدی آشتیانی (متوفی ۱۳۷۲ق)
اخلاق و رفتار و عرفان
سید علی حکم دهنده طباطبایی
سید احمد کربلایی
میرزا جواد ملکی تبریزی
علیاکبر حکمی یزدی
محمدحسین قمشهای
أنساب
پدرش (مشجرات سادات را به وی یادگرفت)
سید محمد رضا فرزند سید علی دارای شهرت به صائغ بحرانی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد غُرَیفی (متوفی ۱۳۳۹ق)
سید مهدی موسوی بحرانی (متوفی ۱۳۴۳ق)[۱۵]
درس دادن و شاگردان
گردهمایی درس آیت الله مرعشی نجفی در بقعه حضرت معصومه(س)
مرعشی آغاز به درس دادن سطح پرداخت و کتابهای معالم الاصول، تفصیل لمعه، قانون ها الاصول، فرائد الاصول، متاجر و کفایة الاصول را درس دادن کرد. همینطور ضمن فقه و اصول در علمهایی زیرا منطق، حرف، تعبیر، فلسفه، رجال، درایه و دانش انساب حوزه درسی داشت. مجلس درساش در مکتب فیضیه، مقبره روی آبانبار صحن خرد بقاع حضرت معصومه(س) _اکنون راهرو آن صحن به مسجد اعظم قم است_، شبستان روبروی حیاط آیینه صحن گرانقدر و در اواخر عمرش در مسجد بالاسر مقبره، خانه و حسینیه آیت الله مرعشی نجفی که در کنار خانهاش بود تشکیل می گردید. این درس دادن از سال ۱۳۴۳ق. تا واپسین روزهای عمرش ادامه داشت.[۱۶]
درس فقه مرعشی بر پایه ی شرایع الاسلام متفحص حلی بود. در اواخر زمان درس دادن، شاگردانش به هزار نفر میرسیدند و به همین جهت از بلندگو در درس به کارگیری می شد. مدل درس اینسیرتکامل بود که در منزلت ذکر هر قضیه، آغاز به ذکر تیتر آن میپرداخت و آنگاه مدارک آن را برمیشمرد، بعد از آن اقوال فقها و اصولیها را ذکر می کرد و به عیب گیری و رسیدگی آن ها کوشش میگماشت. وی فروعات مشاجره را هم مطرح میکرد و در نقطه نهایی به عنوان کردن تنبیهات مطلوب با زمینه میپرداخت.[۱۷] از شاگردان درسهای او میقدرت به اشخاص تحت اشاره نمود:.[۱۸]
گرد هم آیی درس آیت الله مرعشی نجفی در قم که اینک راهرو مسیر صحن خرد به مسجد اعظم میباشد
سید مصطفی خمینی
مرتضی مطهری
محمد مفتح
سید محمد حسینی بهشتی
محمد صدوقی
سید محمدعلی حکم کننده طباطبایی
سید محمود طالقانی
شهابالدین اشراقی
مرتضی حائری
حسین نوری همدانی
امام موسی صدر
ابوطالب تجلیل تبریزی
سید مرتضی عسکری
سید مهدی یثربی
سید رضا صدر
محمد شریفرازی[۱۹]
محمدصادق حائری شیرازی
سید محمدباقر سلطانی
سید محمدباقر حجتی
عباس زریاب خویی
محمدتقی علم پژوه
علیرضا سود
حسین کریمان
علیاصغر فقیهی
علی پهلوانی تهرانی
اثر ها
مرعشی در زمان معاش خویش برنده به نوشتن بیشتراز ۱۵۰ کتاب و رساله شد.[۲۰] تالیفات وی از لحاظ در دسترس قرار به چنگ آوردن برای مردم یکسری شرایط داراهستند؛ بعضا چاپ گردیده و در دست مردم قرار داراهستند، بخشی به طور خطی ماندهاند، تنی چند از در میان رفتهاند و شماری از دستنوشته هایش که به طور ورقه ها دور از هم بودهاند در هم اکنون تدوین و تودهآوری می باشند. برخی از تألیفاتش به گستردن تحت میباشد؛
علم ها قرآن
التجوید
الرد علی مدعا التحریف
کناره علی انوار التنزیل بیضاوی
گواهی القراء و الحفاظ
پیشگفتار تعبیر الدر المنثور سیوطی
ادبیات
قطف الخزامی اینجانب روضة الجامی (کناره بر گستردن کافیه جامی)
المعول فی فرمان المطول (کناره بر گستردن تلخیص تفتازانی)
الفروق
حدیث، دعا ها و زیارات
مفتاح روایات الشیعة
کناره بر الفصول المهمة روحانی حر عاملی
لبه مختصر بر کتاب اینجانب لا یحضره الفقیه
دستهای در دعا ها و زیارات
تفصیل دعای سمات
گستردن زیارت جامع کبیره
پیشگفتار مفاتیح الجنان
شمس الامکنه و البقاع فی خیرة ذاتالرقاع
فوایدی یک سری ر خصوص صحیفه کامله سجادیه
اصول فقه و فقه
لبه بر فرائد الاصول روضه خوان انصاری
حذف الفضول عن المسالک
توضیح المسائل
راهنمای هجرت مکه و مدینه
الغایة القصوی (کناره استدلالی بر عروة الوثقی)
مسارح الافکار فی توضیح مطارح الانظار (لبه بر تقریرات روحانی انصاری)
مصباح الناسکین (مناسک حج)
الصناعات الفقهية (فی مصطلحات الفقها) [۲۱]
رجال، تفصیل حالا و أنساب
التبصرة فی ترجمة مؤلف التکملة (در گستردن هم اکنون میرزا محمد مهدی کشمیری)
تراجم اعیان السادة المرعشیین
سادات العلماء الذین کانوا بعد از آن الالف اینجانب الهجرة
گستردن اوضاع امامزاده شاه علی فرزند امام باقر(ع)
رسالة طریفة در تفصیل درحال حاضر روحانی محمد جعفر کمرهای
رسالهای در حالات نصر بن مزاحم منقری
الفوائد الرجالیه
وسیلة المعاد فی مناقب شیخنا الاستاذ
وفیات الاعلام
مشجرات آل فرستاده الاکرم یا این که مشجرات الهاشمیین (کاملترین کتاب وی در أنساب)
رسالهای در زمینه ی سادات مدینه منوره
شجرنامه سادات حسینی کاشانی
مزارات العلویین
لبه بر بحر الانساب سید عمید الدین نجفی
کتابی در انساب و تبارشناسی غیر سادات
صحبت، منطق و علم ها ناآشنا
ملحقات احقاق الحق
رفع الغاشیه عن وجه الحاشیه ملا عبدالله یزدی بر تهذیب المنطق تفتازانی
کناره بر کتاب سرخاب در رمل
کناره بر کتاب سرالمکنون
نسمات الصبا در فواید دانش رمل، حروف، اوراد و ذکرها[۲۲]
آیت الله مرعشی اثرها دیگری هم به طور سفرنامه، اجازات، اجوبة المسائل و مکاتبات داراست.
اقدامات فرهنگی اجتماعی
اقامه نماز جماعت آیت الله مرعشی نجفی در بقعه حضرت معصومه(س)
تأسیس کتابخانه و گردآوریآوری اثرها خطی (که امروز کتابخانه آیتالله مرعشی نجفی اسم گرفته میباشد)
تأسیس حسینیه
تجدید بنا مرقد محمدباقر مجلسی مالک بحار الانوار
تجدید بنای مسجد شیوهآهن قم که در نزاع جهانی دوم بوسیله متفقین به کلیسا تبدیل گردیده بود
تاسیس مسجد رویهآهن شهر ازنا
تأمین هزینه درمان گاه کامکار قم از محل وجوهات دینی
تأسیس مریض خانه غیروابسته در مریضخانه نکویی قم
ساختمان قسمت قلب مریضخانه نکویی
راس توانبخشی و بهزیستی قم بنا شده در میدان امام به اسم دارالشفای آل محمد(ص)
تاسیس یکصد و چهل باب خانه مسکونی برای طلاب در انتهای خیابان آذر (طالقانی) قم
تاسیس واحد موتور برق امامزاده پادشاه علی اردهال کاشان
تأسیس مساجد و حسینیههایی در بقیه کشورهای اسلامی
امداد به سیل زدگان و زلزله زدگان و پناهندگان پیکار تحمیلی و مقروضین
تأسیس مکتب مهدیه، مؤمنیه، شهابیه،مرعشیه[۲۳]
۶۰ سال اقامه نماز جماعت در بقاع حضرت معصومه
مکاتبه با محققان دیگر مذهبها و فرقهها
ذمه داری منصب نقابت سادات(در طی حضورش در نجف)[۲۴]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی