در زمان حمله اعراب به جمهوری اسلامی ایران، قلعه پالنگان در حدود سه ماه به محاصره آنها درآمد تا اینکه با همکاری یک رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد سری نفر از ساکنان قلعه، دروازه های قلعه باز شد و اعراب به داخل آن آمدند. شواهد حاکی از آن هست که هیچ کس، ساکنان قلعه را مجبور شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد به پذیرش اسلام نکرد چراکه تا قرن ها پس از این تصرف، مردم بر آئین قدیمی خود که آئین "یاری الحق" نام داشت و شاخه ای از زرتشت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بود، باقی مانده بودند و حتی حاکمین گورانی که بر حوزه اشراف داشتند هم درپی همین آیین بودند. تغییرو تحول مذهب در زمان صفوی ها و قبول کردن شیعه اثنا عشری به عنوان مذهب از جانب حاکمان اردلان (حاکمان وقت منطقه)، ساکنان این قلعه ناچار شدند به بخشها دیگری مسجد النبی کوهسنگی مشهد بروند و اینک در مناطقی همچون دالا هو و دینور، مردمی زندگی می کنند که تا کنون نیز بر آئین خود میباشند و به نام "الحقی ها"مشهورند. در طی فوت فرمانروا اسماعیل دوم پالنگان به دست تیمور خان اردلان فرزند پادشاه علی سرخاب می افتد و حکومت از حکام کلهر به طایفه اردلان منتقل میشود. پس از مرگ تیمور خان برادرش هلو خان اداره پالنگان را بر عهده میگیرد. می گویند پالنگان تا قبل از زمان هلوخان اردلان یعنی در فاصله سال های 969 تا 995 خورشیدی راس حکومت اردلان بوده میباشد. بخش اعظمی از کارشناسان معتقدند که پالنگان به عنوان محل تولد و شکل گیری حکومت اردلان محسوب می شود. این روستا از فرصت پیدایش این حکومت در سال ۵۴۷ خورشیدی تا مجال انتقال راءس حکومت به قلعه حسن آباد سنندج در سال۹۸۰ خورشیدی بالغ بر 400 سال مقر حکومت اردلان بوده که حالتی کدخدامنشی داشته میباشد. در این زمان، خان احمد خان اردلان، پسر هه لو خان در اصفهان و در دربار پاد شاه عباس صفوی مشغول به کار شده و کلاو زه ر خانم، خواهر پادشاه عباس صفوی را به عقد خود در آورد. نفوذ احمدخان در دربار فرمانروا و حیله او در حق پدر، سبب میشود تا پادشاه عباس هه لو خان را دستگیر و دو چشم او را کور کند. به تدریج، با آمدن شیخ ها و مشایخ والا از به پالنگان؛ مذهب تسنن به بین مردم منش پیدا می کند اما حاکمان اردلان همچنان شیعه مذهب باقی میمانند. اقتدار هه لو خان رو به زوال گذاشت و سلیمان خان اردلان که میانه نیکی با هه لوخان نداشت بر جای وی جلسه. در سال 1042 بر اساس توافق دربین دولت عثمانی وحکومت مرکزی کشورایران، قرار بر این شد که تمام قلعه های که در مرز دو دولت، آباد و پررونق بودند برای غربت از شورش و اعلام جدایی نابود شوند و در سود تک تک قلعه های مهم از جمله قلعه پالنگان، زلم، مریوان، شاره تحمیل و ... از دربین رفتند. از آن پس پالنگان به روستایی تبدیل شد و تا به امروز به همان شکل مانده می باشد. ولی در این فی مابین ماجرا دیگری حاکی از آن میباشد که قلعه پالنگان در سال 1046 هجری قمری به دلیل صعب العبور بودن به فرمان پاد شاه صفی تخریب می گردد.پالنگانی که امروزه پا برجاست در یک تا دو کیلومتری پالنگان قدیم قرار گرفته هست و حدودا 500 سال قدمت دارد و در سال 1046 حدود 100 سال پس از ویرانی توسط مردمی غیر پالنگانی تاسیس شده است. سازندگان پالنگانِ نو مردمانی مذهبی و روضه خوان بوده اند که اهل یک محل هنوز هم چشمه ها و محله هایی را به نام شان همچون باغ شیخ عمر، بیلو شیخ علاء آیین می شناسند. در ایجاد کرد مسجد، آجرهای پالنگان قدیم و آثار هلوخان از جمله اساس های بنای قلعه را به فعالیت گرفته اند.
در زمان حمله اعراب به جمهوری اسلامی ایران، قلعه پالنگان در حدود سه ماه به محاصره آنها درآمد تا اینکه با همکاری یک رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد سری نفر از ساکنان قلعه، دروازه های قلعه باز شد و اعراب به داخل آن آمدند. شواهد حاکی از آن هست که هیچ کس، ساکنان قلعه را مجبور شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد به پذیرش اسلام نکرد چراکه تا قرن ها پس از این تصرف، مردم بر آئین قدیمی خود که آئین "یاری الحق" نام داشت و شاخه ای از زرتشت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بود، باقی مانده بودند و حتی حاکمین گورانی که بر حوزه اشراف داشتند هم درپی همین آیین بودند. تغییرو تحول مذهب در زمان صفوی ها و قبول کردن شیعه اثنا عشری به عنوان مذهب از جانب حاکمان اردلان (حاکمان وقت منطقه)، ساکنان این قلعه ناچار شدند به بخشها دیگری مسجد النبی کوهسنگی مشهد بروند و اینک در مناطقی همچون دالا هو و دینور، مردمی زندگی می کنند که تا کنون نیز بر آئین خود میباشند و به نام "الحقی ها"مشهورند. در طی فوت فرمانروا اسماعیل دوم پالنگان به دست تیمور خان اردلان فرزند پادشاه علی سرخاب می افتد و حکومت از حکام کلهر به طایفه اردلان منتقل میشود. پس از مرگ تیمور خان برادرش هلو خان اداره پالنگان را بر عهده میگیرد. می گویند پالنگان تا قبل از زمان هلوخان اردلان یعنی در فاصله سال های 969 تا 995 خورشیدی راس حکومت اردلان بوده میباشد. بخش اعظمی از کارشناسان معتقدند که پالنگان به عنوان محل تولد و شکل گیری حکومت اردلان محسوب می شود. این روستا از فرصت پیدایش این حکومت در سال ۵۴۷ خورشیدی تا مجال انتقال راءس حکومت به قلعه حسن آباد سنندج در سال۹۸۰ خورشیدی بالغ بر 400 سال مقر حکومت اردلان بوده که حالتی کدخدامنشی داشته میباشد. در این زمان، خان احمد خان اردلان، پسر هه لو خان در اصفهان و در دربار پاد شاه عباس صفوی مشغول به کار شده و کلاو زه ر خانم، خواهر پادشاه عباس صفوی را به عقد خود در آورد. نفوذ احمدخان در دربار فرمانروا و حیله او در حق پدر، سبب میشود تا پادشاه عباس هه لو خان را دستگیر و دو چشم او را کور کند. به تدریج، با آمدن شیخ ها و مشایخ والا از به پالنگان؛ مذهب تسنن به بین مردم منش پیدا می کند اما حاکمان اردلان همچنان شیعه مذهب باقی میمانند. اقتدار هه لو خان رو به زوال گذاشت و سلیمان خان اردلان که میانه نیکی با هه لوخان نداشت بر جای وی جلسه. در سال 1042 بر اساس توافق دربین دولت عثمانی وحکومت مرکزی کشورایران، قرار بر این شد که تمام قلعه های که در مرز دو دولت، آباد و پررونق بودند برای غربت از شورش و اعلام جدایی نابود شوند و در سود تک تک قلعه های مهم از جمله قلعه پالنگان، زلم، مریوان، شاره تحمیل و ... از دربین رفتند. از آن پس پالنگان به روستایی تبدیل شد و تا به امروز به همان شکل مانده می باشد. ولی در این فی مابین ماجرا دیگری حاکی از آن میباشد که قلعه پالنگان در سال 1046 هجری قمری به دلیل صعب العبور بودن به فرمان پاد شاه صفی تخریب می گردد.پالنگانی که امروزه پا برجاست در یک تا دو کیلومتری پالنگان قدیم قرار گرفته هست و حدودا 500 سال قدمت دارد و در سال 1046 حدود 100 سال پس از ویرانی توسط مردمی غیر پالنگانی تاسیس شده است. سازندگان پالنگانِ نو مردمانی مذهبی و روضه خوان بوده اند که اهل یک محل هنوز هم چشمه ها و محله هایی را به نام شان همچون باغ شیخ عمر، بیلو شیخ علاء آیین می شناسند. در ایجاد کرد مسجد، آجرهای پالنگان قدیم و آثار هلوخان از جمله اساس های بنای قلعه را به فعالیت گرفته اند.

مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی