مسجد جامع نایین از قدیمیترین مساجد جمهوری مسجد النبی کوهسنگی مشهد اسلامی ایران به شمار میرود که مجال نخستین تشکیل داد آن را به قرن دوم هجری نسبت میدهند. این مسجد در ستون مهم ترین بناهای تاریخی مساجد مملکت جای دارد کهاین دستور به جهت داشتن خصوصیتهای خاص و معماری جان دار در آن هست.
مبتنی بر متن ها تاریخی مثلا مرآت ا آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد لبلدان این سازه به فرمان قدمت ابن عبدالعزیز اموی هشتمین خلیفه اموی تاسیس شده است، ولی جمعای از باستان شناسان تشکیل داد آن را مرتبط با سده چهارم هجری دانستهاند. به این ترتیب به احتمال زیاد ایجاد کرد و کامل شدن این مسجد وابسته به قرنها دوم تا چهارم هجری و نصیب اعظم آن مرتبط با زمان حکومت شیعی آلبویه هست. گچبریهای بسیار زیبای بخش محراب مشتمل بر نقوش گیاهی و هندسی بسیار قشنگ و خطوط کوفی مشجری در نصیب محراب و بالاى رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد محراب و سه ردیف روبروی آن وابسته به عصر آل بویه میباشد.
بعد از زمینلرزه نایین در زمان سلجوقی مسجد خلال بازسازی، پیشرفت پیدا مینماید و مناره مسجد با طول ۲۸ متر دوباره ساخته می گردد.
مسجد جامع نایین فاقد گنبد میباشد و گنبدی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد که همسایه مسجد جای دارد، گنبد بقعههای بزرگان و عرفای سلجوقی است.
در عصر ایلخانی نیم طبقه و کاشی ها به مسجد اضافه میگردد. همینطور منبر بسيار زيبا و گران بها با کتیبهای به سال ۷۱۱ هجری که در آن از تکنیک منبت کاری و گره چینی کام و زبانه مصرف شده و کلیه نصیبهای آن با نقوش گیاهی و هندسی تزیین گردیدهاست، وابسته بهاین زمان است.
از شاخصهها و زیباییهای معماری مسجد میاقتدار به شبستان زیرزمینی سازه یا این که سرداب با معماری نماید و حفاری گردیده آن اشاره داشت. از خصوصیتهای دیگر سرداب، به کارگیری از سنگهای روشن مرمر (آلاباستر) در کف تراس مسجد جهت جابجایی فروغ طبیعی به درون زیرزمین و همینطور گرم بودن آن در فصول سرد سال و خنک بودن آن در فصول گرم سال میباشد.
این بنای تاریخی به تاریخ ۱۳۱۰/۱۰/۱۵ در فهرست اثر ها ملی کشور ایران به تصویب رسیده میباشد.
مسجد جامع نایین از قدیمیترین مساجد جمهوری مسجد النبی کوهسنگی مشهد اسلامی ایران به شمار میرود که مجال نخستین تشکیل داد آن را به قرن دوم هجری نسبت میدهند. این مسجد در ستون مهم ترین بناهای تاریخی مساجد مملکت جای دارد کهاین دستور به جهت داشتن خصوصیتهای خاص و معماری جان دار در آن هست.
مبتنی بر متن ها تاریخی مثلا مرآت ا آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد لبلدان این سازه به فرمان قدمت ابن عبدالعزیز اموی هشتمین خلیفه اموی تاسیس شده است، ولی جمعای از باستان شناسان تشکیل داد آن را مرتبط با سده چهارم هجری دانستهاند. به این ترتیب به احتمال زیاد ایجاد کرد و کامل شدن این مسجد وابسته به قرنها دوم تا چهارم هجری و نصیب اعظم آن مرتبط با زمان حکومت شیعی آلبویه هست. گچبریهای بسیار زیبای بخش محراب مشتمل بر نقوش گیاهی و هندسی بسیار قشنگ و خطوط کوفی مشجری در نصیب محراب و بالاى رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد محراب و سه ردیف روبروی آن وابسته به عصر آل بویه میباشد.
بعد از زمینلرزه نایین در زمان سلجوقی مسجد خلال بازسازی، پیشرفت پیدا مینماید و مناره مسجد با طول ۲۸ متر دوباره ساخته می گردد.
مسجد جامع نایین فاقد گنبد میباشد و گنبدی شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد که همسایه مسجد جای دارد، گنبد بقعههای بزرگان و عرفای سلجوقی است.
در عصر ایلخانی نیم طبقه و کاشی ها به مسجد اضافه میگردد. همینطور منبر بسيار زيبا و گران بها با کتیبهای به سال ۷۱۱ هجری که در آن از تکنیک منبت کاری و گره چینی کام و زبانه مصرف شده و کلیه نصیبهای آن با نقوش گیاهی و هندسی تزیین گردیدهاست، وابسته بهاین زمان است.
از شاخصهها و زیباییهای معماری مسجد میاقتدار به شبستان زیرزمینی سازه یا این که سرداب با معماری نماید و حفاری گردیده آن اشاره داشت. از خصوصیتهای دیگر سرداب، به کارگیری از سنگهای روشن مرمر (آلاباستر) در کف تراس مسجد جهت جابجایی فروغ طبیعی به درون زیرزمین و همینطور گرم بودن آن در فصول سرد سال و خنک بودن آن در فصول گرم سال میباشد.
این بنای تاریخی به تاریخ ۱۳۱۰/۱۰/۱۵ در فهرست اثر ها ملی کشور ایران به تصویب رسیده میباشد.

مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی