انگیزه اسمگذاری به اَرَتّ
آورده شده ارتّ (بابا خبّاب)، از آن رو اینگونه اسم گرفت که صحیح نمیتوانست به عربی کلام بگوید و هرگاه میخواست بهاین گویش صحبت بزند، رُتَّه (لُکنت لهجه) پیدا میکرد.[۱۰] لذا بعضی اورا یا این که از نبطیها و آرامیهای عراق یا این که از ایرانیان بومی کَسکَر دانستهاند. همینطور در روایتی از حضرت علی(ع)، خبّاب اولیه کسی از نبطیان شمرده گردیده که اسلام مسجد النبی کوهسنگی مشهد آورد.[۱۱][یادداشت ۱]
اسلام آوردن
صحبت علی(ع) رمز قبر خبّاب
معبود بیامرزد خبّاب پسر ارتّ را، به تمایل اسلام آورد و از روی فرمانبرداری مسافرت کرد و به گذران روزْ قناعت نمود، و از خداوند راضی بود و مجاهد آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد معاش نمود
نهج البلاغة، عبارات قصار،ش ۴۳.
خبّاب بن اَرَتّ از اولین اشخاصی بود که دعوت فرستاده اکرم (ص) را عهده دار شد و اسلام آورد. بعضا از مورخان اورا ششمی مسلمان دانستهاند،[۱۳] که قبل از ورود حضرت نبی به دار الارقم، مسلمان شد.[۱۴] برخی او را دهمی یا این که یازدهمی یا این که بیستمین مسلمان بیان کردهاند.[۱۵] همینطور اورا در زمره کم مسلمانانی دانستهاند که اسلام خود را ظواهر کرد و گاه حتی اولین وی به شمار رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد آوردهاند.[۱۶]
وی گذشته و پس از مسافرت، در زمره مسلمان ها حاجتمند بود. وی گفته میباشد وقتی که به فرستاده اکرم ایمان آورد، درهمی پول نداشت.[۱۷] مشرکان خبّاب بن ارتّ را که از مسلمانها بینوا بود، شکنجه میکردند تا از اسلام برگردد. سن خباب دراین هنگام حدود ۲۳ تا ۲۵ سال بود. در تعبیر (منسوب به) امام حسن عسکری(ع)، کرامتی به خبّاب منسوب شده میباشد که زمانی کفار او را در غل و زنجیر کرده بودند، با توسل به نبی(ص) و اهل بیتش از غل و زنجیر شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد رها یافت.[۱۸]
تبلیغ اسلام
خبّاب بن ارتّ در ابتدا اسلام به کارهای تبلیغی برای توسعه اسلام اهتمام میورزید. او به فاطمه بنت خَطّاب، خواهر قدمت، و شوهر او سعید بن زید قرآن آموختن میاعطا کرد و به عملکرد وی عمَر مسلمان شد.[۱۹] وی همنشین فرستاده آفریدگار[۲۰] و دلداده وی بود.[۲۱] خبّاب بن ارتّ در کلیه غزوات، برای مثال بدر و اُحد و خندق، کمپانی کرد.[۲۲] به روایتی، پیامبر معبود او را به حفظ و تقسیم غنایم بدر گمارد.[۲۳]
قصه روایات رسول(ص)
از خبّاب بن ارتّ ۳۲ حدیث بیان شده که او از فرستاده پروردگار ماجرا نموده است.[۲۴] فقهای شیعه و اهل سنّت در برخی احکام شرعی به احادیث خبّاب بن ارتّ استناد کردهاند.[۲۵] از خبّاب بن ارتّ روایاتی اورده شده مطابق اینکه علی(ع) قبل از سایر افراد به رسول(ص) ایمان آورد و به اسلام گرویده میباشد.[۲۶] بعضی کسانی که از وی ماجرا کردهاند، عبارتاند از: فرزندش عبدالله، مسروق، ابووائل، ابومَعْمَر، قیس بن ابی حازم، علقمة بن قیس، ابوامامه باهلی.[۲۷]
مسافرت به مدینه
خبّاب به مدینه مهاجرت کرد[۲۸] وی بعد از مهاجرت، در خانه كُلثوم بن هَدْم و مدتی در منزل سعد بن عباده سکونت داشت.[۲۹] و نبی معبود فی مابین وی و تمیم (غلام خِراش بن صِمَّة) یا این که جَبر بن عَتیک عقد اخوت بست.[۳۰] وی در مدینه نیز مانند مکه در فقر به راز میبرد.[۳۱]
خبّاب بعد ها در کوفه سکنا گزید.[۳۲] نقل شده که او از اولی عده ای بود که درین شهر از خشت برای ساختن سازه بهره برد.[۳۳] نیز نقل شده عثمان بن عفان (حکومت۲۳-۳۵) قریه اسبینیا/ اسبینا از توابع کوفه، و به روایتی صَعْنَبی، از سایر قرای سواد، را به خبّاب اقطاع اعطا کرد.[۳۴] با این حالا، او هنگام مرگ نگران بود که مبادا ثواب فعالیت و مجاهدت خود را در جهان گرفته باشد.[۳۵] گفتهاند او بر بیان معبود مداومت داشت.[۳۶]
پیش از بعثت، خبّاب آهنگر و در شمشیرسازی معلم بود، توجه و بضاعت و توان وی در ایجاد کرد و تعمیر شمشیرها مَثَل گردیده بود.[۳۷]
درگذشت
خبّاب در اواخر عمرش به بیماری پوستی مشقت بار و مزمنی دچار شد. اورا به واسطه این بیماری از بکایین (بسیار شیون کنندگان) و تازهّاحین (بسیار مدیحه کنندگان) خواندهاند.[۳۸]
بنابر آنچه در پارهای منابع آمده، خبّاب به انگیزه بیماری در نزاع صفّین حضور نداشت و در سال ۳۷ بعداز آنکه امام علی(ع) برای مبارزه از کوفه خارج رفت، خبّاب درگذشت. زیرا امام به کوفه رجوع، قبر او را روءیت کرد و از مرگ وی مطّلع شد.[۳۹] البته بنابه داستان محمد بن قدمت واقدی، خبّاب در سال ۳۷ زمانی که امام علی() از صفّین به کوفه رجوع و برگشت، درگذشت و امام بر وی نماز گزارد و او را به خاک سپرد.[۴۰] وی دراین فرصت بیشتراز ۷۳ سال داشت.[۴۱] سال میلاد خباب در منابع بیان نشده میباشد ولی با اعتنا به اینکه وفاتش در سال ۳۷ و در ۷۳ سالگی تصویب گردیده، او نزدیک به سال هفدهم بعداز عام الفیل و ۲۳ سال قبل از بعثت به عالم آمده میباشد.
خبّاب اولیه کسی بود که خارج کوفه، مجاورت دروازه شهر، به خاک ودیعه شد.[۴۲] برخلاف ترسیم معمول، که مردگان را در منزلها یا این که بر راز در ورودی منازلشان دفن میکردند، خبّاب برای نخستین دفعه وصیت کرد اورا در خارج کوفه (نجف کنونی) به خاک بسپارند.[۴۳]
انگیزه اسمگذاری به اَرَتّ
آورده شده ارتّ (بابا خبّاب)، از آن رو اینگونه اسم گرفت که صحیح نمیتوانست به عربی کلام بگوید و هرگاه میخواست بهاین گویش صحبت بزند، رُتَّه (لُکنت لهجه) پیدا میکرد.[۱۰] لذا بعضی اورا یا این که از نبطیها و آرامیهای عراق یا این که از ایرانیان بومی کَسکَر دانستهاند. همینطور در روایتی از حضرت علی(ع)، خبّاب اولیه کسی از نبطیان شمرده گردیده که اسلام مسجد النبی کوهسنگی مشهد آورد.[۱۱][یادداشت ۱]
اسلام آوردن
صحبت علی(ع) رمز قبر خبّاب
معبود بیامرزد خبّاب پسر ارتّ را، به تمایل اسلام آورد و از روی فرمانبرداری مسافرت کرد و به گذران روزْ قناعت نمود، و از خداوند راضی بود و مجاهد آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد معاش نمود
نهج البلاغة، عبارات قصار،ش ۴۳.
خبّاب بن اَرَتّ از اولین اشخاصی بود که دعوت فرستاده اکرم (ص) را عهده دار شد و اسلام آورد. بعضا از مورخان اورا ششمی مسلمان دانستهاند،[۱۳] که قبل از ورود حضرت نبی به دار الارقم، مسلمان شد.[۱۴] برخی او را دهمی یا این که یازدهمی یا این که بیستمین مسلمان بیان کردهاند.[۱۵] همینطور اورا در زمره کم مسلمانانی دانستهاند که اسلام خود را ظواهر کرد و گاه حتی اولین وی به شمار رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد آوردهاند.[۱۶]
وی گذشته و پس از مسافرت، در زمره مسلمان ها حاجتمند بود. وی گفته میباشد وقتی که به فرستاده اکرم ایمان آورد، درهمی پول نداشت.[۱۷] مشرکان خبّاب بن ارتّ را که از مسلمانها بینوا بود، شکنجه میکردند تا از اسلام برگردد. سن خباب دراین هنگام حدود ۲۳ تا ۲۵ سال بود. در تعبیر (منسوب به) امام حسن عسکری(ع)، کرامتی به خبّاب منسوب شده میباشد که زمانی کفار او را در غل و زنجیر کرده بودند، با توسل به نبی(ص) و اهل بیتش از غل و زنجیر شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد رها یافت.[۱۸]
تبلیغ اسلام
خبّاب بن ارتّ در ابتدا اسلام به کارهای تبلیغی برای توسعه اسلام اهتمام میورزید. او به فاطمه بنت خَطّاب، خواهر قدمت، و شوهر او سعید بن زید قرآن آموختن میاعطا کرد و به عملکرد وی عمَر مسلمان شد.[۱۹] وی همنشین فرستاده آفریدگار[۲۰] و دلداده وی بود.[۲۱] خبّاب بن ارتّ در کلیه غزوات، برای مثال بدر و اُحد و خندق، کمپانی کرد.[۲۲] به روایتی، پیامبر معبود او را به حفظ و تقسیم غنایم بدر گمارد.[۲۳]
قصه روایات رسول(ص)
از خبّاب بن ارتّ ۳۲ حدیث بیان شده که او از فرستاده پروردگار ماجرا نموده است.[۲۴] فقهای شیعه و اهل سنّت در برخی احکام شرعی به احادیث خبّاب بن ارتّ استناد کردهاند.[۲۵] از خبّاب بن ارتّ روایاتی اورده شده مطابق اینکه علی(ع) قبل از سایر افراد به رسول(ص) ایمان آورد و به اسلام گرویده میباشد.[۲۶] بعضی کسانی که از وی ماجرا کردهاند، عبارتاند از: فرزندش عبدالله، مسروق، ابووائل، ابومَعْمَر، قیس بن ابی حازم، علقمة بن قیس، ابوامامه باهلی.[۲۷]
مسافرت به مدینه
خبّاب به مدینه مهاجرت کرد[۲۸] وی بعد از مهاجرت، در خانه كُلثوم بن هَدْم و مدتی در منزل سعد بن عباده سکونت داشت.[۲۹] و نبی معبود فی مابین وی و تمیم (غلام خِراش بن صِمَّة) یا این که جَبر بن عَتیک عقد اخوت بست.[۳۰] وی در مدینه نیز مانند مکه در فقر به راز میبرد.[۳۱]
خبّاب بعد ها در کوفه سکنا گزید.[۳۲] نقل شده که او از اولی عده ای بود که درین شهر از خشت برای ساختن سازه بهره برد.[۳۳] نیز نقل شده عثمان بن عفان (حکومت۲۳-۳۵) قریه اسبینیا/ اسبینا از توابع کوفه، و به روایتی صَعْنَبی، از سایر قرای سواد، را به خبّاب اقطاع اعطا کرد.[۳۴] با این حالا، او هنگام مرگ نگران بود که مبادا ثواب فعالیت و مجاهدت خود را در جهان گرفته باشد.[۳۵] گفتهاند او بر بیان معبود مداومت داشت.[۳۶]
پیش از بعثت، خبّاب آهنگر و در شمشیرسازی معلم بود، توجه و بضاعت و توان وی در ایجاد کرد و تعمیر شمشیرها مَثَل گردیده بود.[۳۷]
درگذشت
خبّاب در اواخر عمرش به بیماری پوستی مشقت بار و مزمنی دچار شد. اورا به واسطه این بیماری از بکایین (بسیار شیون کنندگان) و تازهّاحین (بسیار مدیحه کنندگان) خواندهاند.[۳۸]
بنابر آنچه در پارهای منابع آمده، خبّاب به انگیزه بیماری در نزاع صفّین حضور نداشت و در سال ۳۷ بعداز آنکه امام علی(ع) برای مبارزه از کوفه خارج رفت، خبّاب درگذشت. زیرا امام به کوفه رجوع، قبر او را روءیت کرد و از مرگ وی مطّلع شد.[۳۹] البته بنابه داستان محمد بن قدمت واقدی، خبّاب در سال ۳۷ زمانی که امام علی() از صفّین به کوفه رجوع و برگشت، درگذشت و امام بر وی نماز گزارد و او را به خاک سپرد.[۴۰] وی دراین فرصت بیشتراز ۷۳ سال داشت.[۴۱] سال میلاد خباب در منابع بیان نشده میباشد ولی با اعتنا به اینکه وفاتش در سال ۳۷ و در ۷۳ سالگی تصویب گردیده، او نزدیک به سال هفدهم بعداز عام الفیل و ۲۳ سال قبل از بعثت به عالم آمده میباشد.
خبّاب اولیه کسی بود که خارج کوفه، مجاورت دروازه شهر، به خاک ودیعه شد.[۴۲] برخلاف ترسیم معمول، که مردگان را در منزلها یا این که بر راز در ورودی منازلشان دفن میکردند، خبّاب برای نخستین دفعه وصیت کرد اورا در خارج کوفه (نجف کنونی) به خاک بسپارند.[۴۳]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی