پیشگوییهایی از خلافت سفاح
بنیعباس
خلفا
تیتر زمانٔ سلطنت
سفاح عباسی ۱۳۲-۱۳۶
منصور عباسی ۱۳۶-۱۵۸
مهدی عباسی ۱۵۸-۱۶۹
هادی عباسی مسجد النبی کوهسنگی مشهد ۱۶۹-۱۷۰
هارون عباسی ۱۷۰-۱۹۳
امین عباسی ۱۹۳-۱۹۸
مأمون عباسی ۱۹۸-۲۱۸
معتصم عباسی ۲۱۸-۲۲۷
واثق عباسی ۲۲۷-۲۳۲
متوکل عباسی ۲۳۲-۲۴۷
منتصر عباسی ۲۴۷-۲۴۸
مستعین آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد عباسی ۲۴۸-۲۵۲
معتز عباسی ۲۵۲-۲۵۵
مهتدی عباسی ۲۵۵-۲۵۶
معتمد عباسی ۲۵۶-۲۷۸
معتضد عباسی ۲۷۸-۲۸۹
مکتفی ۲۸۹-۲۹۵
مقتدر ۲۹۵-۳۲۰
قاهر ۳۲۰-۳۲۲
راضی ۳۲۲-۳۲۹
متقی ۳۲۹-۳۳۳
مستکفی ۳۳۴-۳۳۳
فرمانبردار ۳۳۴-۳۶۳
طائع ۳۶۳-۳۸۱
قوی ۳۸۱-۴۲۲
عبدالله قائم ۴۲۲-۴۶۷
مقتدی ۴۶۷-۴۸۷
مستظهر ۴۸۷-۵۱۲
مسترشد ۵۱۲-۵۲۹
منصور راشد ۵۲۹-۵۳۰
مقتفی ۵۳۰-۵۵۵
مستنجد ۵۵۵-۵۶۶
مستضی ۵۶۶-۵۷۵
الناصر لدین الله ۵۷۵-۶۲۲
ظواهر ۶۲۲-۶۲۳
مستنصر ۶۲۳-۶۴۰
مستعصم ۶۴۰-۶۵۶
وزیر و وزرا و امرای رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد سرشناس
ابومسلم خراسانی ابوسلمه علاوه بر • یحیی بن خالد برمکی • فضل و ادب بن یحیی برمکی • جعفر بن یحیی برمکی • حمید بن قحطبه طائی • علی بن عیسی بن ماهان • فضل و ادب بن ربیع • فضل و ادب بن آسوده • طاهر بن حسین • عضدالدوله دیلمی • عیسی بن یزید جلودی
امامان همبعدازظهر
امام درستگو • امام کاظم • امام رضا • امام جواد • امام هادی • امام عسکری • امام مهدی(عج)
رویدادهای اصلی
قیام محمد نفس زکیه • رخداد فخ
نبو
در منابع تاریخی اهل تسنن روایاتی درباره ادعای موعود بودن سفّاح نام برده میباشد؛ برای مثال در روایاتی از پیشگویی فرستاده(ص) درباره به خلافت وصال فرزندان ابنعباس[۱۱] و پیشبینی امام درستگو(ع) از خلیفه شدن سفاح صحبت آورده شده میباشد.[۱۲] در احادیثی نیز به ظهور مردی به اسم سفاح بشارت داده گردیده که در آخرالزمان بعد از ظهور فتنهها به حکومت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد می رسد.[۱۳]
در مقابل این گزارشها، پژوهشگران تاریخی معتقدند این داستانها با این غرض جعل گردیدهاند تا اورا موعود جلوه دهند[۱۴] یا این که مقام رفیعتر اورا آرم دهند.[۱۵] به لحاظ آن ها برخی از کنیههای مذکور برای ابوالعباس، مانند قائم[۱۶] و مهدی[۱۷] در همین راستا بررسی میگردد.[۱۸]
مانند پیشگوییهای نام برده که در صدد بافضیلت آرم دادن سفاح میباشند، پیشگویی دیگری از امام علی(ع) گفته شده که اولی خلیفه بنیعباس، یعنی سفاح را رئوفترین خلیفه فی مابین خلفای بنیعباس معرفی مینماید.[۱۹] دراین پیشگویی، امام علی(ع) از بر راز فعالیت داخل شدن دو حکومت بر مسلمانان خبر داده میباشد[۲۰] که بعضی حدیثشناسان این دو حکومت را بر خلافت بنیامیه و بنیعباس تطبیق کردهاند.[۲۱]
خلافت
ابوالعباس سفاح در سال ۱۳۲ق به خلافت رسید.[۲۲] پیش از به خلافت وصال وی، وقتی که مروان بن محمد از کارهای بنیعباس در خراسان آگاه شد، امرکرد سرکرده آنان، ابراهیم امام را بازداشت نمایند.[۲۳] ابراهیم امام، بعد از دستگیری، برادرش سفاح را بهتیتر جانشین خویش معرفی کرد.[۲۴] با این درحال حاضر از نگاه بعضی از پژوهشگران، گزارشهای مرتبط با جانشینی سفاح، به عایدی وی ویرایش گردیدهاست.[۲۵]
سفاح بعد از مرگ ابراهیم امام، همپا با قوم و یارانش به کوفه رفت.[۲۶] در آن مجال اهل خراسان بر کوفه احاطه یافته بودند و سر کردگی آنجا به ابوسَلَمه که وزیر آل محمد خطاب میشد، واگذار شده بود.[۲۷] هنگام ورود سفاح به کوفه، ابوسلمه به برهه زمانی دو ماه یا این که چهل روز، ورود آنها را پنهان کرد، چراکه بر پایه ی برخی از گزارشها، ابوسلمه قصد واگذاری خلافت به فرزندان امام علی(ع) را داشت.[۲۸] بر این پایه، وی طومارهایی را به امام راستگو(ع) و عبدالله بن حسن و قدمت بن علی بن حسن نوشت، تا آن ها ذمه دار این حکومت گردند، ولی هیچیک از وی با درخواست وی موافقت نکردند.[۲۹]
خراسانیها بعد از دور اندیشی یافتن از حضور سفاح در کوفه با وی بیعت کردند.[۳۰] ابوالعباس بعد از خریداری کردن بیعت عموم،[۳۱] در مسجد کوفه به منبر رفت و در خطبهای با انتساب عباسیان به اهل بیت نبی(ص)، حکومت خویش را برحق معرفی کرد و با بیان کنیه سفّاح برای خویش، بر از فی مابین بردن ظلم امویان تأکید نمود.[۳۲]
وی در هنگام خلافت از اخوی خویش، منصور عباسی، خلیفه آجل عباسیان، معدودسنخیس بود.[۳۳] برخی از پژوهشگران معتقدند وی به جهت برتری نسب مادرش (ریطه) بر مامان منصور که کنیز بود،[۳۴] در خلافت مقدم گردیدهاست.[۳۵]
محل سکونت و راس خلافت
سفاح بعداز بیعت با عموم کوفه به حیره و آن گاه به الانبار رفت و راءس خلافت را به آنجا منتقل کرد.[۳۶] سازه به گفته بعضا دانشمندان، ابوالعباس به جهت میل عموم کوفه به فرزندان امام علی(ع)، در کوفه نماند و از آن حیطه بدور شد؛[۳۷] چنانکه ابومسلم خراسانی و عبدالله بن علی (عموی سفاح) نیز به همین عامل سفاح را به غربت از کوفه ترغیب نمودند.[۳۸]
استحکام حکومت
سفاح در زمان خلافت خویش توانست بر کل قلمرو حکومت امویان، بجز اندلس غالب شود.[۳۹] وی برای اشراف بیشتر بر حکومت، تا آنجا که میتوانست بستگان خویش را بر آن بخش ها حکم کننده کرد.[۴۰]
اولی فعالیت عباسیان برای استحکام حکومت خویش، از بین برداشتن ابوسلمه گزارش گردیده است که برای خلیفه شدن فرزندان امام علی(ع) همت میکرد.[۴۱] وی بعداز قتل ابوسلمه، داود بن علی (عموی خویش) را حکم کننده کوفه کرد.[۴۲] ابوالعباس که از اقتدار روزافزون ابومسلم خراسانی میترسید، درپی قتلش بر آمد، ولی همت وی سودای درپی نداشت.[۴۳]
سفاح از اقتدار یافتن نفس زکیه نیز بیمناک بود.[۴۴] نفس زکیه که از بیعت با عباسیان جلوگیری کرده بود، اقدامات مخفیانهای را علیه عباسیان شروع کرد.[۴۵] اگرچه سفاح برای دستگیری او مبادرت نمود، البته چیره نشد.[۴۶]
پیشگوییهایی از خلافت سفاح
بنیعباس
خلفا
تیتر زمانٔ سلطنت
سفاح عباسی ۱۳۲-۱۳۶
منصور عباسی ۱۳۶-۱۵۸
مهدی عباسی ۱۵۸-۱۶۹
هادی عباسی مسجد النبی کوهسنگی مشهد ۱۶۹-۱۷۰
هارون عباسی ۱۷۰-۱۹۳
امین عباسی ۱۹۳-۱۹۸
مأمون عباسی ۱۹۸-۲۱۸
معتصم عباسی ۲۱۸-۲۲۷
واثق عباسی ۲۲۷-۲۳۲
متوکل عباسی ۲۳۲-۲۴۷
منتصر عباسی ۲۴۷-۲۴۸
مستعین آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد عباسی ۲۴۸-۲۵۲
معتز عباسی ۲۵۲-۲۵۵
مهتدی عباسی ۲۵۵-۲۵۶
معتمد عباسی ۲۵۶-۲۷۸
معتضد عباسی ۲۷۸-۲۸۹
مکتفی ۲۸۹-۲۹۵
مقتدر ۲۹۵-۳۲۰
قاهر ۳۲۰-۳۲۲
راضی ۳۲۲-۳۲۹
متقی ۳۲۹-۳۳۳
مستکفی ۳۳۴-۳۳۳
فرمانبردار ۳۳۴-۳۶۳
طائع ۳۶۳-۳۸۱
قوی ۳۸۱-۴۲۲
عبدالله قائم ۴۲۲-۴۶۷
مقتدی ۴۶۷-۴۸۷
مستظهر ۴۸۷-۵۱۲
مسترشد ۵۱۲-۵۲۹
منصور راشد ۵۲۹-۵۳۰
مقتفی ۵۳۰-۵۵۵
مستنجد ۵۵۵-۵۶۶
مستضی ۵۶۶-۵۷۵
الناصر لدین الله ۵۷۵-۶۲۲
ظواهر ۶۲۲-۶۲۳
مستنصر ۶۲۳-۶۴۰
مستعصم ۶۴۰-۶۵۶
وزیر و وزرا و امرای رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد سرشناس
ابومسلم خراسانی ابوسلمه علاوه بر • یحیی بن خالد برمکی • فضل و ادب بن یحیی برمکی • جعفر بن یحیی برمکی • حمید بن قحطبه طائی • علی بن عیسی بن ماهان • فضل و ادب بن ربیع • فضل و ادب بن آسوده • طاهر بن حسین • عضدالدوله دیلمی • عیسی بن یزید جلودی
امامان همبعدازظهر
امام درستگو • امام کاظم • امام رضا • امام جواد • امام هادی • امام عسکری • امام مهدی(عج)
رویدادهای اصلی
قیام محمد نفس زکیه • رخداد فخ
نبو
در منابع تاریخی اهل تسنن روایاتی درباره ادعای موعود بودن سفّاح نام برده میباشد؛ برای مثال در روایاتی از پیشگویی فرستاده(ص) درباره به خلافت وصال فرزندان ابنعباس[۱۱] و پیشبینی امام درستگو(ع) از خلیفه شدن سفاح صحبت آورده شده میباشد.[۱۲] در احادیثی نیز به ظهور مردی به اسم سفاح بشارت داده گردیده که در آخرالزمان بعد از ظهور فتنهها به حکومت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد می رسد.[۱۳]
در مقابل این گزارشها، پژوهشگران تاریخی معتقدند این داستانها با این غرض جعل گردیدهاند تا اورا موعود جلوه دهند[۱۴] یا این که مقام رفیعتر اورا آرم دهند.[۱۵] به لحاظ آن ها برخی از کنیههای مذکور برای ابوالعباس، مانند قائم[۱۶] و مهدی[۱۷] در همین راستا بررسی میگردد.[۱۸]
مانند پیشگوییهای نام برده که در صدد بافضیلت آرم دادن سفاح میباشند، پیشگویی دیگری از امام علی(ع) گفته شده که اولی خلیفه بنیعباس، یعنی سفاح را رئوفترین خلیفه فی مابین خلفای بنیعباس معرفی مینماید.[۱۹] دراین پیشگویی، امام علی(ع) از بر راز فعالیت داخل شدن دو حکومت بر مسلمانان خبر داده میباشد[۲۰] که بعضی حدیثشناسان این دو حکومت را بر خلافت بنیامیه و بنیعباس تطبیق کردهاند.[۲۱]
خلافت
ابوالعباس سفاح در سال ۱۳۲ق به خلافت رسید.[۲۲] پیش از به خلافت وصال وی، وقتی که مروان بن محمد از کارهای بنیعباس در خراسان آگاه شد، امرکرد سرکرده آنان، ابراهیم امام را بازداشت نمایند.[۲۳] ابراهیم امام، بعد از دستگیری، برادرش سفاح را بهتیتر جانشین خویش معرفی کرد.[۲۴] با این درحال حاضر از نگاه بعضی از پژوهشگران، گزارشهای مرتبط با جانشینی سفاح، به عایدی وی ویرایش گردیدهاست.[۲۵]
سفاح بعد از مرگ ابراهیم امام، همپا با قوم و یارانش به کوفه رفت.[۲۶] در آن مجال اهل خراسان بر کوفه احاطه یافته بودند و سر کردگی آنجا به ابوسَلَمه که وزیر آل محمد خطاب میشد، واگذار شده بود.[۲۷] هنگام ورود سفاح به کوفه، ابوسلمه به برهه زمانی دو ماه یا این که چهل روز، ورود آنها را پنهان کرد، چراکه بر پایه ی برخی از گزارشها، ابوسلمه قصد واگذاری خلافت به فرزندان امام علی(ع) را داشت.[۲۸] بر این پایه، وی طومارهایی را به امام راستگو(ع) و عبدالله بن حسن و قدمت بن علی بن حسن نوشت، تا آن ها ذمه دار این حکومت گردند، ولی هیچیک از وی با درخواست وی موافقت نکردند.[۲۹]
خراسانیها بعد از دور اندیشی یافتن از حضور سفاح در کوفه با وی بیعت کردند.[۳۰] ابوالعباس بعد از خریداری کردن بیعت عموم،[۳۱] در مسجد کوفه به منبر رفت و در خطبهای با انتساب عباسیان به اهل بیت نبی(ص)، حکومت خویش را برحق معرفی کرد و با بیان کنیه سفّاح برای خویش، بر از فی مابین بردن ظلم امویان تأکید نمود.[۳۲]
وی در هنگام خلافت از اخوی خویش، منصور عباسی، خلیفه آجل عباسیان، معدودسنخیس بود.[۳۳] برخی از پژوهشگران معتقدند وی به جهت برتری نسب مادرش (ریطه) بر مامان منصور که کنیز بود،[۳۴] در خلافت مقدم گردیدهاست.[۳۵]
محل سکونت و راس خلافت
سفاح بعداز بیعت با عموم کوفه به حیره و آن گاه به الانبار رفت و راءس خلافت را به آنجا منتقل کرد.[۳۶] سازه به گفته بعضا دانشمندان، ابوالعباس به جهت میل عموم کوفه به فرزندان امام علی(ع)، در کوفه نماند و از آن حیطه بدور شد؛[۳۷] چنانکه ابومسلم خراسانی و عبدالله بن علی (عموی سفاح) نیز به همین عامل سفاح را به غربت از کوفه ترغیب نمودند.[۳۸]
استحکام حکومت
سفاح در زمان خلافت خویش توانست بر کل قلمرو حکومت امویان، بجز اندلس غالب شود.[۳۹] وی برای اشراف بیشتر بر حکومت، تا آنجا که میتوانست بستگان خویش را بر آن بخش ها حکم کننده کرد.[۴۰]
اولی فعالیت عباسیان برای استحکام حکومت خویش، از بین برداشتن ابوسلمه گزارش گردیده است که برای خلیفه شدن فرزندان امام علی(ع) همت میکرد.[۴۱] وی بعداز قتل ابوسلمه، داود بن علی (عموی خویش) را حکم کننده کوفه کرد.[۴۲] ابوالعباس که از اقتدار روزافزون ابومسلم خراسانی میترسید، درپی قتلش بر آمد، ولی همت وی سودای درپی نداشت.[۴۳]
سفاح از اقتدار یافتن نفس زکیه نیز بیمناک بود.[۴۴] نفس زکیه که از بیعت با عباسیان جلوگیری کرده بود، اقدامات مخفیانهای را علیه عباسیان شروع کرد.[۴۵] اگرچه سفاح برای دستگیری او مبادرت نمود، البته چیره نشد.[۴۶]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی