قرائن برهان شیعهها
این قرائن عبارتند از:
قرائن داخلی
تقارن دو گزاره "الست اولین بکم اینجانب انفسکم" و گزاره "اینجانب کنت مولاه"
درین حدیث، نبی (ص) بر حق تقدم خود بر مؤمنین نسبت به خودشان تصریح می فرماید. این صحبت، مطابق آیه شریفه «النبی اولین بالمؤمنین اینجانب انفسهم»[۷۶] میباشد. اولویتی که دراین آیه شریفه مطرح شدهاست، به معنای حق تقدم در سرپرستی کارهاِ مرتبط با معاش مؤمنان و همینطور حق تقدم در حکمکردن دربارهٔ آنها نسبت به خودشان میباشد. هنگامی که حق تقدم وجود مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشته باشد،
یعنی قبول و اطاعت از حکم فردی که نسبت به ما حق تقدم داراست، برای ما نیز مایحتاج میباشد.[۷۷] بر پایه ی حیث بعضی مفسران، حق تقدم درین آیه، آحاد کارها مربوط به آیین و دنیای مسلمان ها را دربرگیرنده میگردد؛[۷۸][۷۹]به این دلیلکه نبی (ص) مؤمنان را فقط به چیزی وامیدارااست که مصلحت آئین و دنیای آن ها را درپی داشته آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد باشد.[۸۰]
براین اساس، تقارن این پاراگراف-که به معنای حق تقدم در تصرف میباشد- با اعلام ولایت حضرت علی (ع) در پاراگراف اینجانب کنت مولاه…، نشانه میدهد که منظور از مولی در فراز دوم نیز ذکر حق تقدم علی (ع) در تصرف میباشد.[۸۱]در منابع اهل سنت نیز از پیمان قدمت بن خطاب نقل میباشد که فورا بعداز این اقراری که رسول (ص) در غدیر خم از مردمان گرفت و علی را تحت عنوان اماّ معرفی کرد قدمت به امام علی این سیرتکامل خطاب کرد و شادباش بیان کرد: بخٍّ بخٍّ لک یا این که علیّ ابن أبی طالب أصبحتَ مولای و مولی تمامّ مؤمن «آفرین، آفرین به تو ای فرزند ابو طالب! تو با این حرف رسول (ص) مولای اینجانب و مولای هر مؤمنی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد شدی.»[۸۲]
جملات ابتدایی خطبه
نبی (ص) نخست خطابه خویش، از وفات خود خبر میدهد و بعد از توحید میپرسد و اینکه آیا به رسالت خود کار کرده است.[۸۳] اینها کلیه نماد این میباشند که حضرت پیرو راه حلجویی و ارائه رویکرد حلی برای زمانه بعد از خود میباشند تا امت، بیسرپرست نماند و زحمات شکیباییفرسایی که دراین سالها کشیده بودند، به هدر نرود. گویی میخواهند جانشینی گزینش نمایند تا زمام کارها را بعد از رحلت وی به دست گیرد.[۸۴] آیه تبلیغ نیز قرینهای بر شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد این مدعی میباشد.
قرائن فرنگی
نوشتهعلمیٔ مهم: ماجرای تبریک
براساس منابع شیعی و سنی، بعد از نقطه پایان خطبه غدیر، خلیفه اولیه[مستلزم منبع] و خلیفه دوم[۸۵] نزد امام علی(ع) رفتند و جانشینی اورا تهنیت گفتند. شادباش قدمت بن خطاب اینگونه بود: «بَخٍّ بَخٍّ لَکَ یا این که علی، أصبَحتَ مَولای و مَالبته کُلِّ مؤمنٍ و مؤمنةٍ؛ به به و آفرین ای علی که مولای اینجانب و مولای هر مرد و زن مؤمن شدی».[۸۶] این نوع شادباشبیان کردن نماد میدهد که صحابه و مسلمانهاِ صدر اسلام، از واژه مولی، معنای خلافت و حق تقدم در تصرف فهمیده بودند.[۸۷]
بعد از معرفی امام علی(ع) تحت عنوان جانشین فرستاده(ص)، حسان بن اثبات از نبی(ص) اجازه گرفت و شعر تحت را سرود و رسول نیز اورا دعا کرد:
شعر حسان بن اثبات در روز غدیر
یُنادیهِمُ یَومَ الغَدیرِ نَبِیُّهُم
بِخُمٍّ فَأَسمِع بِالرَّسولِ مُنادِیا این که
وقالَ فَمَن مَولاکُم ووَلِیُّکُم
فَقالوا ولَم یُبدوا هُناکَ التَّعامِیا این که
إلهُکَ مَولانا و أنتَ وَلِیُّنا
وما لَکَ مِنّا فِی الوِلایَةِ عاصِیا این که
فقال له قُم یا این که علیُّ فإننی
رضیتُک اینجانب آینده إماماً و هادیا
فمن کنتُ مولاه فهذا البتهُّه
فکونوا له انصارَ درستی موالیا
هناک دعا اللهم والِ اماَّه
و کن للذی معمولی علیاً معادیا[۸۸]
ترجمه: فرستاده، در روز غدیر به مسلمانها ندا کرد و اظهارکرد: فرستاده و مولای شما چه کسی است؟ سوای هیچگونه درنگی گفتند: پروردگار مولای ماست و تو نبی مائی. و از ما در این باره نافرمانی نخواهی روئت کرد. پیغمبر به علی فرمود: بلند شو که تو پس از اینجانب پیشوای این مردمی. هر کس اینجانب مولای اویم، علی مولای اوست و بر شماست که به حقیقت در پی وی باشید. در اینجا نبی دعا کرد که خداوندا! دوستِ دوستدار وی و معاندِ دشمنانش باش.[۸۹]
شعر شاعران صدر اسلام
تنی چند از مسلمانها این حادثه را به شعر درآوردهاند. اولین آنها، حسان بن اثبات بود. وی که در آن جای حضور داشت، از پیامبر آفریدگار(ص) اذن گرفت و در وصف این اتفاق تعدادی بیت سرود. درین ابیات، از این اتفاق تحت عنوان نصبشدن حضرت علی (ع) تحت عنوان امام و هادی امت، خاطر گردیده است.[۹۰][۹۱]
بعداز آن، و در سالهای آنگاه عمرو عاص، قیس بن سعد بن عباده،[۹۲][۹۳] کمیت بن زید اسدی،[۹۴] محمد بن عبدالله حمیری،[۹۵] سید بن محمد بن حمیری،[۹۶]این اتفاق را در پوسته شعر ذکر کردند.
حضرت علی (ع) نیز در یکسری بیت بهاین موضوع اشاره داراست.[۹۷]
عبدالحسین امینی اسم یکسری شعر سرا از صحابه و تابعین و شاعران مسلمان تا قرن نهم را نقل مینماید.[۹۸] محتوای تک تک این ابیات و شعرها علامت میدهد فهم و شعور آنها از واژه و کلمه مولی، حق تقدم و خلافت بوده میباشد.
قرائن برهان شیعهها
این قرائن عبارتند از:
قرائن داخلی
تقارن دو گزاره "الست اولین بکم اینجانب انفسکم" و گزاره "اینجانب کنت مولاه"
درین حدیث، نبی (ص) بر حق تقدم خود بر مؤمنین نسبت به خودشان تصریح می فرماید. این صحبت، مطابق آیه شریفه «النبی اولین بالمؤمنین اینجانب انفسهم»[۷۶] میباشد. اولویتی که دراین آیه شریفه مطرح شدهاست، به معنای حق تقدم در سرپرستی کارهاِ مرتبط با معاش مؤمنان و همینطور حق تقدم در حکمکردن دربارهٔ آنها نسبت به خودشان میباشد. هنگامی که حق تقدم وجود مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشته باشد،
یعنی قبول و اطاعت از حکم فردی که نسبت به ما حق تقدم داراست، برای ما نیز مایحتاج میباشد.[۷۷] بر پایه ی حیث بعضی مفسران، حق تقدم درین آیه، آحاد کارها مربوط به آیین و دنیای مسلمان ها را دربرگیرنده میگردد؛[۷۸][۷۹]به این دلیلکه نبی (ص) مؤمنان را فقط به چیزی وامیدارااست که مصلحت آئین و دنیای آن ها را درپی داشته آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد باشد.[۸۰]
براین اساس، تقارن این پاراگراف-که به معنای حق تقدم در تصرف میباشد- با اعلام ولایت حضرت علی (ع) در پاراگراف اینجانب کنت مولاه…، نشانه میدهد که منظور از مولی در فراز دوم نیز ذکر حق تقدم علی (ع) در تصرف میباشد.[۸۱]در منابع اهل سنت نیز از پیمان قدمت بن خطاب نقل میباشد که فورا بعداز این اقراری که رسول (ص) در غدیر خم از مردمان گرفت و علی را تحت عنوان اماّ معرفی کرد قدمت به امام علی این سیرتکامل خطاب کرد و شادباش بیان کرد: بخٍّ بخٍّ لک یا این که علیّ ابن أبی طالب أصبحتَ مولای و مولی تمامّ مؤمن «آفرین، آفرین به تو ای فرزند ابو طالب! تو با این حرف رسول (ص) مولای اینجانب و مولای هر مؤمنی رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد شدی.»[۸۲]
جملات ابتدایی خطبه
نبی (ص) نخست خطابه خویش، از وفات خود خبر میدهد و بعد از توحید میپرسد و اینکه آیا به رسالت خود کار کرده است.[۸۳] اینها کلیه نماد این میباشند که حضرت پیرو راه حلجویی و ارائه رویکرد حلی برای زمانه بعد از خود میباشند تا امت، بیسرپرست نماند و زحمات شکیباییفرسایی که دراین سالها کشیده بودند، به هدر نرود. گویی میخواهند جانشینی گزینش نمایند تا زمام کارها را بعد از رحلت وی به دست گیرد.[۸۴] آیه تبلیغ نیز قرینهای بر شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد این مدعی میباشد.
قرائن فرنگی
نوشتهعلمیٔ مهم: ماجرای تبریک
براساس منابع شیعی و سنی، بعد از نقطه پایان خطبه غدیر، خلیفه اولیه[مستلزم منبع] و خلیفه دوم[۸۵] نزد امام علی(ع) رفتند و جانشینی اورا تهنیت گفتند. شادباش قدمت بن خطاب اینگونه بود: «بَخٍّ بَخٍّ لَکَ یا این که علی، أصبَحتَ مَولای و مَالبته کُلِّ مؤمنٍ و مؤمنةٍ؛ به به و آفرین ای علی که مولای اینجانب و مولای هر مرد و زن مؤمن شدی».[۸۶] این نوع شادباشبیان کردن نماد میدهد که صحابه و مسلمانهاِ صدر اسلام، از واژه مولی، معنای خلافت و حق تقدم در تصرف فهمیده بودند.[۸۷]
بعد از معرفی امام علی(ع) تحت عنوان جانشین فرستاده(ص)، حسان بن اثبات از نبی(ص) اجازه گرفت و شعر تحت را سرود و رسول نیز اورا دعا کرد:
شعر حسان بن اثبات در روز غدیر
یُنادیهِمُ یَومَ الغَدیرِ نَبِیُّهُم
بِخُمٍّ فَأَسمِع بِالرَّسولِ مُنادِیا این که
وقالَ فَمَن مَولاکُم ووَلِیُّکُم
فَقالوا ولَم یُبدوا هُناکَ التَّعامِیا این که
إلهُکَ مَولانا و أنتَ وَلِیُّنا
وما لَکَ مِنّا فِی الوِلایَةِ عاصِیا این که
فقال له قُم یا این که علیُّ فإننی
رضیتُک اینجانب آینده إماماً و هادیا
فمن کنتُ مولاه فهذا البتهُّه
فکونوا له انصارَ درستی موالیا
هناک دعا اللهم والِ اماَّه
و کن للذی معمولی علیاً معادیا[۸۸]
ترجمه: فرستاده، در روز غدیر به مسلمانها ندا کرد و اظهارکرد: فرستاده و مولای شما چه کسی است؟ سوای هیچگونه درنگی گفتند: پروردگار مولای ماست و تو نبی مائی. و از ما در این باره نافرمانی نخواهی روئت کرد. پیغمبر به علی فرمود: بلند شو که تو پس از اینجانب پیشوای این مردمی. هر کس اینجانب مولای اویم، علی مولای اوست و بر شماست که به حقیقت در پی وی باشید. در اینجا نبی دعا کرد که خداوندا! دوستِ دوستدار وی و معاندِ دشمنانش باش.[۸۹]
شعر شاعران صدر اسلام
تنی چند از مسلمانها این حادثه را به شعر درآوردهاند. اولین آنها، حسان بن اثبات بود. وی که در آن جای حضور داشت، از پیامبر آفریدگار(ص) اذن گرفت و در وصف این اتفاق تعدادی بیت سرود. درین ابیات، از این اتفاق تحت عنوان نصبشدن حضرت علی (ع) تحت عنوان امام و هادی امت، خاطر گردیده است.[۹۰][۹۱]
بعداز آن، و در سالهای آنگاه عمرو عاص، قیس بن سعد بن عباده،[۹۲][۹۳] کمیت بن زید اسدی،[۹۴] محمد بن عبدالله حمیری،[۹۵] سید بن محمد بن حمیری،[۹۶]این اتفاق را در پوسته شعر ذکر کردند.
حضرت علی (ع) نیز در یکسری بیت بهاین موضوع اشاره داراست.[۹۷]
عبدالحسین امینی اسم یکسری شعر سرا از صحابه و تابعین و شاعران مسلمان تا قرن نهم را نقل مینماید.[۹۸] محتوای تک تک این ابیات و شعرها علامت میدهد فهم و شعور آنها از واژه و کلمه مولی، حق تقدم و خلافت بوده میباشد.
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی