برخوردها و اثار
شخصیتها، احزاب و تکانهای متعددی بدین واقعه عکس العمل علامت دادند،[۱۶] که مراجع تاسی جزو اولین آنها بودند.[۱۷] سیدکاظم شریعتمداری بعدازظهر ۲۹ بهمن در ارتباط تلفنیِ گروهی از روحانیان تبریز با وی، هرگونه تشنج را برخلاف هدف ها و مصلحت اسلام و روحانیت دانست و رجوع عموم به بیزنس و نگهداری وقار را تقاضا کرد. [۱۸] سیدمحمدرضا گلپایگانی تخریب خزانهها و مؤسسات دولتی و سری را هدردادن بیتالمال مسلمان ها شمرد.[۱۹] سیدعبدالله شیرازی با صدور اعلامیه و سید محمدصادق روضه خوان با سخنرانی تندی در مسجد تازه (قم) کشتار عموم به دست دولت را محکوم مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردند.[۲۰]
امام خمینی نیز نسبت به اتفاق تبریز برخورد نشانه اعطا کرد و هم در ۸ اسفند ۱۳۵۶ش بیانیه صادر کرد[۲۱] و هم در چهلم شهدای تبریز در اعلامیهای، قیام عمومی عموم تبریز را قیامی مردانه دانست که در عوض ظلم و بیدادگری برپا شد و کشتار مجموعهجمعی عموم تبریز را انفجاری در کشورایران دانست که دست اجانب را برای مدام انقطاع آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد خواهد کرد.[۲۲]
منعکس شدن قیام عموم تبریز در مجله داده ها در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۵۷ش
انجمنها، حرکتها و اتحادیههای داخلی و فرنگی متعددی نسبت بدین حادثه عکس العمل علامت دادند.[۲۳] در مقابل، حزب رستاخیز در تبریز در مدد از حکومت تظاهرات رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد برپا کرد.[۲۴]
همینطور این رخداد پیامدهای فراوانی در باطن و آن سوی مرز داشت.[۵] تظاهرات در قم در ۳۰ بهمن،[۲۵] تعطیلی حوزه علمیه قم در سوم اسفند ۱۳۵۶ش[۲۶] و برکناری نُه نفر از مسئولین شهر، ازجمله استاندار استان آذربایجان شرقی و مدیر شهربانی تبریز،[۲۷] از پیامدهای شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد این رخداد بود.
مراسم چهلم شهدای تبریز در بیشتر شهرهای کشور ایران در ۱۰ فروددین ماه ۱۳۵۷ش برگزار شد،[۲۸] که در بعضا شهرها مثل یزد، اهواز و جهرم تنی چند از عموم کشته یا این که زخمی شدند.[۲۹] بیان شده این واقعه که نقطه عطفی در انقلاب عموم جمهوری اسلامی ایران بوده،[۳۰] انقلاب عموم کشورایران و سرنگونی حکومت پهلوی را تسریع کرد.[۶]
کتابشناسی
کتابهایی درباره قیام ۲۹ بهمن تبریز منتشر گردیدهاست که بعضا از آن ها عبارتند از:
حماسه ۲۹ بهمن تبریز، تاثیر علی شیرخانی، انتشارات راءس ورقه ها انقلاب اسلامی،[۳۱]
یک داستان دارای اعتبار درباره قیام ۲۹ بهمن تبریز، تاثیر سیدعلی موسوی انتشارات بهانتشار،[۳۲]
قیام ۲۹ بهمن تبریز، تاثیر رحیم نیکبخت، انتشار کشور ایرانآشنایی.[۳۳]
پانویس
دوانی، نهضت روحانیون کشور ایران، ۱۳۷۷ش، ج۷، ص۶۷ و ج۸، ص۶۳؛ راءس تحقیق ورقه ها تاریخی وزارت داده ها، انقلاب اسلامی به ماجرا اوراق ساواک، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۳۳۱_۳۳۲.
امام خمینی، صحیفه روشنایی، ۱۳۸۹ش، ج۳، ص۳۳۰_۳۴۹.
راس نظارت ورقه ها تاریخی وزارت داده ها، انقلاب اسلامی به داستان ورقه ها ساواک، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۴ و ج۳، ص۴۳_۴۵.
خلخالی، آنجا که خون بر چاقو موفق شد، ۱۳۵۷ش، ص۸؛ راءس رسیدگی ورقه ها تاریخی وزارت داده ها، انقلاب اسلامی به قصه سندها ساواک، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۱۱_۱۳ و ج۵، ص۲۵_۳۶.
«قیام صبح شنبه ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ش»، راءس ورقه ها انقلاب اسلامی.
پهلوی، جواب به تاریخ، ۱۳۷۱ش، ص۳۳۰_۳۳۱؛ کرباسچی، هفت هزار روز تاریخ کشورایران و انقلاب اسلامی، ۱۳۷۱ش، ج۲، ص۸۱۳_۸۲۱.
«در سالروز قیام عموم تبریز؛ رادیو فرهنگ و تمدن صاحبخانه تبریزیها»، مقر اگاهیرسانی صدا و سیمای کشورایران.
موسوی تبریزی، خاطرات آیتالله موسوی تبریزی، ۱۳۸۴ش، ص ۴۱۰_۴۱۱؛ شیرخانی، حماسه ۲۹ بهمن تبریز، ۱۳۷۸ش، ص۲۲۸و۲۳۱.
بنابی، خاطرات، ۱۳۷۸ش، ص۲۷؛ راس پژوهش سندها تاریخی وزارت داده ها، انقلاب اسلامی به ماجرا سندها ساواک، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۱۱_۱۳ و ج۵، ص۲۵_۳۶.
برخوردها و اثار
شخصیتها، احزاب و تکانهای متعددی بدین واقعه عکس العمل علامت دادند،[۱۶] که مراجع تاسی جزو اولین آنها بودند.[۱۷] سیدکاظم شریعتمداری بعدازظهر ۲۹ بهمن در ارتباط تلفنیِ گروهی از روحانیان تبریز با وی، هرگونه تشنج را برخلاف هدف ها و مصلحت اسلام و روحانیت دانست و رجوع عموم به بیزنس و نگهداری وقار را تقاضا کرد. [۱۸] سیدمحمدرضا گلپایگانی تخریب خزانهها و مؤسسات دولتی و سری را هدردادن بیتالمال مسلمان ها شمرد.[۱۹] سیدعبدالله شیرازی با صدور اعلامیه و سید محمدصادق روضه خوان با سخنرانی تندی در مسجد تازه (قم) کشتار عموم به دست دولت را محکوم مسجد النبی کوهسنگی مشهد کردند.[۲۰]
امام خمینی نیز نسبت به اتفاق تبریز برخورد نشانه اعطا کرد و هم در ۸ اسفند ۱۳۵۶ش بیانیه صادر کرد[۲۱] و هم در چهلم شهدای تبریز در اعلامیهای، قیام عمومی عموم تبریز را قیامی مردانه دانست که در عوض ظلم و بیدادگری برپا شد و کشتار مجموعهجمعی عموم تبریز را انفجاری در کشورایران دانست که دست اجانب را برای مدام انقطاع آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد خواهد کرد.[۲۲]
منعکس شدن قیام عموم تبریز در مجله داده ها در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۵۷ش
انجمنها، حرکتها و اتحادیههای داخلی و فرنگی متعددی نسبت بدین حادثه عکس العمل علامت دادند.[۲۳] در مقابل، حزب رستاخیز در تبریز در مدد از حکومت تظاهرات رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد برپا کرد.[۲۴]
همینطور این رخداد پیامدهای فراوانی در باطن و آن سوی مرز داشت.[۵] تظاهرات در قم در ۳۰ بهمن،[۲۵] تعطیلی حوزه علمیه قم در سوم اسفند ۱۳۵۶ش[۲۶] و برکناری نُه نفر از مسئولین شهر، ازجمله استاندار استان آذربایجان شرقی و مدیر شهربانی تبریز،[۲۷] از پیامدهای شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد این رخداد بود.
مراسم چهلم شهدای تبریز در بیشتر شهرهای کشور ایران در ۱۰ فروددین ماه ۱۳۵۷ش برگزار شد،[۲۸] که در بعضا شهرها مثل یزد، اهواز و جهرم تنی چند از عموم کشته یا این که زخمی شدند.[۲۹] بیان شده این واقعه که نقطه عطفی در انقلاب عموم جمهوری اسلامی ایران بوده،[۳۰] انقلاب عموم کشورایران و سرنگونی حکومت پهلوی را تسریع کرد.[۶]
کتابشناسی
کتابهایی درباره قیام ۲۹ بهمن تبریز منتشر گردیدهاست که بعضا از آن ها عبارتند از:
حماسه ۲۹ بهمن تبریز، تاثیر علی شیرخانی، انتشارات راءس ورقه ها انقلاب اسلامی،[۳۱]
یک داستان دارای اعتبار درباره قیام ۲۹ بهمن تبریز، تاثیر سیدعلی موسوی انتشارات بهانتشار،[۳۲]
قیام ۲۹ بهمن تبریز، تاثیر رحیم نیکبخت، انتشار کشور ایرانآشنایی.[۳۳]
پانویس
دوانی، نهضت روحانیون کشور ایران، ۱۳۷۷ش، ج۷، ص۶۷ و ج۸، ص۶۳؛ راءس تحقیق ورقه ها تاریخی وزارت داده ها، انقلاب اسلامی به ماجرا اوراق ساواک، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۳۳۱_۳۳۲.
امام خمینی، صحیفه روشنایی، ۱۳۸۹ش، ج۳، ص۳۳۰_۳۴۹.
راس نظارت ورقه ها تاریخی وزارت داده ها، انقلاب اسلامی به داستان ورقه ها ساواک، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۴ و ج۳، ص۴۳_۴۵.
خلخالی، آنجا که خون بر چاقو موفق شد، ۱۳۵۷ش، ص۸؛ راءس رسیدگی ورقه ها تاریخی وزارت داده ها، انقلاب اسلامی به قصه سندها ساواک، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۱۱_۱۳ و ج۵، ص۲۵_۳۶.
«قیام صبح شنبه ۲۹ بهمن ۱۳۵۶ش»، راءس ورقه ها انقلاب اسلامی.
پهلوی، جواب به تاریخ، ۱۳۷۱ش، ص۳۳۰_۳۳۱؛ کرباسچی، هفت هزار روز تاریخ کشورایران و انقلاب اسلامی، ۱۳۷۱ش، ج۲، ص۸۱۳_۸۲۱.
«در سالروز قیام عموم تبریز؛ رادیو فرهنگ و تمدن صاحبخانه تبریزیها»، مقر اگاهیرسانی صدا و سیمای کشورایران.
موسوی تبریزی، خاطرات آیتالله موسوی تبریزی، ۱۳۸۴ش، ص ۴۱۰_۴۱۱؛ شیرخانی، حماسه ۲۹ بهمن تبریز، ۱۳۷۸ش، ص۲۲۸و۲۳۱.
بنابی، خاطرات، ۱۳۷۸ش، ص۲۷؛ راس پژوهش سندها تاریخی وزارت داده ها، انقلاب اسلامی به ماجرا سندها ساواک، ۱۳۷۷ش، ج۳، ص۱۱_۱۳ و ج۵، ص۲۵_۳۶.
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی