مُنذِر بن جارود(درگذشته سال ۶۲ قمری) کارگزار امام علی(ع) در اصطخر. منذر در مبارزه جمل و صفین در سپاه امام علی(ع) بود. حضرت علی(ع) اورا به خیال رده پدرش جارود، به کارگزاری اصطخر منصوب کرد البته بعداز مدتی به جهت خوشگذرانی منذر، امام علی(ع) اورا عزل کرد. وی همینطور طومار و طوماررسان امام حسین(ع) به بزرگان بصره را تسلیم ابن زیاد کرد. او بابا زن عبیدالله بن زیاد قاضی بصره بود. منذر در قیام مختار بیطرف بود. او مدتی کارگزار امویان در مسجد النبی کوهسنگی مشهد هند نیز بود.
معاشطومار
منذر بن جارود بن عمرو بن حبیش العبدی در حین حیات نبی اکرم(ص) دیده به جهان گشود. او از خاندان عبدالقیس و از بستگان صعصعه بن صوحان میباشد.[۱] منذر در زمان حکومت امام علی(ع) برای مثال یاران او بود، ولی در سالهای پایان قدمت، به امویان میل یافت و تحت عنوان کارگزار یزید بن معاویه از سوی عبیدالله بن زیاد در حیطهای از هند منصوب شوید.[۲] وی در به عبارتیجا در سال ۶۲ هجری قمری آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد وفات کرد.[۳]
زمان زمامداری امام علی(ع)
منذر در نبرد جمل و پیکار صفین در رکاب امام علی(ع) جنگید. بعداز پیکار جمل منذر سؤالی را درباره آخرالزمان از امیرالمؤمنین(ع) پرسید که امام پاسخی کامل به وی و دیگر اصحاب بخشید.[۴] او در جریان نزاع صفین نقش مثبتی در تهییج عموم برای کمپانی در نبرد اجرا نمود[۵] و در ماجرای حکمیت نیز علاوه بر اختلال سخنانی به امام اعلام وفاداری رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۶]
منذر بن جارود بعد از نزاع صفین تحت عنوان فرمان دار استخر عجم منصوب شد؛ ولی در ادامه اخباری درباره خوشگذرانی او، امام علی(ع) در طومارای منجر اتکا به منذر را رده پدرش اعلام کرد و علاوه بر برشمردن اشتباهاتش او را از این رده عزل نمود.[۷] منذر بعد از رجوع و برگشت به کوفه زندانی شد ولی بعداز شفاعت صعصعه بن صوحان و پرداخت سیهزار درهم جریمه، از زندان آزاد شوید.[۸] بر پایه ی لحاظ بعضا، منذر هملحاظ با خوارج شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بود.[۹]
برخورد به دعوت امام حسین(ع)
منذر بن جارود هنگام شروع قیام امام حسین(ع) از بزرگان بصره بوده میباشد.[۱۰] امام حسین(ع) در طومارای به بزرگان بصره برای مثال منذر دعوت به ملازمت نمود. او طومار و طوماررسان (سلیمان بن رزین) را تسلیم عبیدالله کرد.[۱۱] درباره کردار وی با سلیمان بن رزین دو لحاظ وجود داراست. گردآوریای معتقدند که منذر به گمان آنکه طومار از جانب عبیدالله بن زیاد(۳۳-۶۷ق) بوده اینگونه عملی را مرتکب گردیدهاست.[۱۲] ولی برخی دیگر این مبادرت را متأثر از همسوئی او با عبیدالله میدانند. اینان شاهد این همسوئی را وصلت دختر منذر با ابن زیاد میدانند.[۱۳]
بیطرفی در قیام مختار
منذر در پیکار مختار ثقفی با مصعب بن زبیر خلال رد دعوت مصعب، به ملازمت و همراهی تودهای از نزدیکان خویش به کرمان گریخت و موضع بیطرفی اتخاذ کرد. او درین شهر عموم را به بیعت و ملازمت و همراهی با عبدالملک مروان دعوت نمود.[۱۴]
پانویس
ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۴۸۸.
بلاذری، فتوح البلدان، ۱۹۸۸م، ج۱، ص۴۱۸.
ابن سعد، الطبقات الكبری،بیروت، ج۶، ص۸۳
ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ص۴۸۸.
ابن أَعْثَم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۳، ص۹۰.
ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۴، ص۲۰۳.
زرکلی، الاعلام، ۱۹۸۹م، ج۷، ص۲۹۲
ثقفی، الغارات، ۱۳۷۴ش، ج۱، ص۱۹۷؛ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۲۰۴.
الزرکلی، الاعلام، ۱۹۸۹م، ج۷، ص۲۹۲.
دینوری، الأخبار الطوال، ۱۹۶۰م، ج۱، ص۲۳۲.
دینوری، الأخبار الطوال، ۱۹۶۰م، ج۱، ص۲۳۱.
ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۵، ص۳۷.
مکارم شیرازی، پیام امام امیرالمؤمنین(ع)، ج۱۱، ص۳۸۴.
دینوری، الأخبار الطوال، ۱۹۶۰م، ج۱، ص۳۰۵.
منابع
ابن اعثم، محمد بن علی، الفتوح، تفحص: علی شیری، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۱۱ق.
ابن سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، بازرسی: محمد عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیه، بیتا.
ثقفی، ابراهیم، الغارات، تلخیص و ترجمه: عبدالمحمد آیتی، طهران، وزارت تمدن و ارشادوراهنمایی اسلامی، ۱۳۷۴ش.
دینوری، الأخبار الطوال، تفحص: عبدالمنعم عامر، قاهره، احیاءالکتب العربی، ۱۹۶۰م.
زرکلی، خیرالدین، الاعلام، بیروت، دارالعلم، ۱۹۸۹م.
مکارم شیرازی، ناصر و دیگرافراد، پیام امام امیرالمؤمنین(ع) تعبیر و تفسیر نهج البلاغه، قم، مکتب الامام علی بن ابیطالب علیهالسلام، ۱۳۸۶ش.
یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ الیعقوبی، بیروت، دار صادر، بیتا.
نبو
اصحاب امام علی علیهالسلام
شرطة الخمیس
مقداد • ابوساسان انصاری • ابوعمرو انصاری • عثمان بن حنیف • اصبغ بن نباته • عبدالله بن یحیی• ← ادامه
شهدای جمل
زید بن صوحان • سیحان بن صوحان • حکیم بن جبله • صقعب بن سلیم ازدی • عبدالله بن سلیم ازدی • مسلم بن عبدالله مجاشعی
شهدای صفین
ابنتیهان • عمار • خزیمه • سهیل بن عمرو • عبدالله بن کعب • ابوحازم بجلی • یعلی بن منیه • اویس قرنی • صفوان بن حذیفه • سعد بن حذیفه • ابوفضالة انصاری • عبدالله بن بدیل • ابوعمره انصاری • جندب بن زهیر • محمد بن سلیمان • عبدالله بن ارقم • عبدالله بن ابیحصین • هاشم مرقال
شهدای نهروان
یزید بن نویره • زائدة بن سمیر • رؤبة بن وبر • سعد بن خالد • عبدالله بن حماد • فیاض بن خلیل • کیسوم بن سلمه • عبید بن عبید • جمیع بن جشم • حبیب بن عاصم
فرماندهان
امام حسن • امام حسین • صاحب و مالک اشتر • شریح بن هانی • حجر بن عدی • حضین بن منذر • حکیم بن جبله •ابوقتاده • جاریة بن قدامه • سعید بن قیس • محمد بن ابیدیده نشده • شبث بن ربعی • معقل بن قیس • ابوایوب انصاری • آسوده بن حنیف • اشعث بن قیس • ابنعباس • حارث بن مرة • سلیمان بن صرد • زیاد بن نضر • زحر بن قیس • قیس بن سعد • صعصعة بن صوحان • خواجهربیع • ربیع بن زیاد حارثی
کارگزاران
سعید بن سعد • سعد بن حارث • سعید بن نمران • رفاعة بن شداد • صاحب و مالک اشتر • ابوایوب انصاری • سعد بن مسعود • ابورافع • حضین بن منذر • اشعث بن قیس • قیس بن سعد • اَبوجُحَیْفه • محمد بن ابیدیده نشده • کمیل • شیب بن عامر ازدی • سهل و آسان بن حنیف • منذر بن جارود • مخنف بن سلیم • ابنعباس • قدمت بن ابیسلمه • قثم بن عباس • نعمان بن عجلان زرقی • مصقلة بن هبیره • زیاد بن ابیه • عمارة بن شهاب • عبیدالله بن عباس • جعدة بن هبیره • عدی بن حارث • قعقاع بن پر نمک ذهلی
شهدای کربلا
نافع بن هلال • هانی بن عروه • حبیب بن مظاهر • ابوثمامه • سعد بن حارث • یزید بن مغفل • حجاج بن مسروق • نعیم بن عجلان انصاری • بریر بن خضیر • عمار دالانی • مسلم بن کثیر • عبدالرحمن بن بنده رب انصاری
راویان غدیر
سعید بن سعد • سلمان • سهل وآسان بن سعد • حذیفة بن یمان • زید بن ارقم • جابر • سلیم بن قیس • براء بن عازب • عمرو بن حمق خزاعی • ابوسعید خدری
خوارج
ابنملجم • عبدالله بن وهب • شبث بن ربعی • عبدالله بن کواء • حرقوص بن زهیر • شریح بن اوفی • فروة بن نوفل • عبدالله بن شجره • جیرة بن سنان • زید بن حصین
راويان
اِبْنِ اَبیلَیلیٰ • عامر بن واثلة • حبة بن جوین • ابوالاسود دوئلی • عبدالله بن جعفر • عدی بن حاتم • اَبوجُحَیْفه • خیثمة بن عبدالرحمان • زاذان ابوعمرو • نوف بکالی • احنف بن قیس • ضرار بن ضمره • عبدالله بن زمعه
دیگر
زبیر بن عوام • ابوذر • قنبر • عبدالله بن خباب بن ارت • شداد بن اوس • آمنه بنت شرید • عبیدالله بن ابیرافع • علی بن ابیرافع • ابوبرزه اسلمی • خباب بن ارت • عقیل • سهیم بن اعور • کعب بن عمرو • عبدالله بن عفیف • طرماح • همام • شمر • میثم تمار • رشید هجری • جندب بن کعب بن عبدالله ازدی • انسان بن موفق اسدی • ثقات امیرالمؤمنین • امسنان دختر خیثمه • حارثة بن نعمان • زرقاء دختر عدی • سوده همدانی • علاء بن زیاد حارثی • ام ذریح عبدیه
اصحاب معصومین علیهمالسلام / امام علی(ع)
نبو
طومارنگاری در اتفاق کربلا
طومارهای کوفیان
به امام حسین(ع)
نویسندگان
سلیمان بن صرد خزاعی • مسیب بن نجبه • رفاعة بن شداد • حبیب بن مظاهر • ابوثمامه صائدی • مسلم بن کثیر ازدی • شبث بن ربعی • حجار بن ابجر • یزید بن حارث شیبانی • عروة بن قیس • عمرو بن حجاج زبیدی • محمد بن عمیر • قیس بن اشعث
طوماررسانها
قیس بن مسهر • عبدالله بن وال • عبدالرحمان بن عبدالله • سعید بن عبداللّه حنفی • عبدالله بن مسمع همدانی • عمارة بن بنده سلولی • هانی بن هانی سبیعی • شوذب
طومار امام حسین(ع)
به احاطه بصره
مخاطبان
صاحب بن مسمع بکری • احنف بن قیس • منذر بن جارود • مسعود بن عمرو ازدی • قیس بن هیثم • عمرو بن عبیدالله بن معمر
طوماررسان
سلیمان بن رزین • حجاج بن زید
مُنذِر بن جارود(درگذشته سال ۶۲ قمری) کارگزار امام علی(ع) در اصطخر. منذر در مبارزه جمل و صفین در سپاه امام علی(ع) بود. حضرت علی(ع) اورا به خیال رده پدرش جارود، به کارگزاری اصطخر منصوب کرد البته بعداز مدتی به جهت خوشگذرانی منذر، امام علی(ع) اورا عزل کرد. وی همینطور طومار و طوماررسان امام حسین(ع) به بزرگان بصره را تسلیم ابن زیاد کرد. او بابا زن عبیدالله بن زیاد قاضی بصره بود. منذر در قیام مختار بیطرف بود. او مدتی کارگزار امویان در مسجد النبی کوهسنگی مشهد هند نیز بود.
معاشطومار
منذر بن جارود بن عمرو بن حبیش العبدی در حین حیات نبی اکرم(ص) دیده به جهان گشود. او از خاندان عبدالقیس و از بستگان صعصعه بن صوحان میباشد.[۱] منذر در زمان حکومت امام علی(ع) برای مثال یاران او بود، ولی در سالهای پایان قدمت، به امویان میل یافت و تحت عنوان کارگزار یزید بن معاویه از سوی عبیدالله بن زیاد در حیطهای از هند منصوب شوید.[۲] وی در به عبارتیجا در سال ۶۲ هجری قمری آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد وفات کرد.[۳]
زمان زمامداری امام علی(ع)
منذر در نبرد جمل و پیکار صفین در رکاب امام علی(ع) جنگید. بعداز پیکار جمل منذر سؤالی را درباره آخرالزمان از امیرالمؤمنین(ع) پرسید که امام پاسخی کامل به وی و دیگر اصحاب بخشید.[۴] او در جریان نزاع صفین نقش مثبتی در تهییج عموم برای کمپانی در نبرد اجرا نمود[۵] و در ماجرای حکمیت نیز علاوه بر اختلال سخنانی به امام اعلام وفاداری رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.[۶]
منذر بن جارود بعد از نزاع صفین تحت عنوان فرمان دار استخر عجم منصوب شد؛ ولی در ادامه اخباری درباره خوشگذرانی او، امام علی(ع) در طومارای منجر اتکا به منذر را رده پدرش اعلام کرد و علاوه بر برشمردن اشتباهاتش او را از این رده عزل نمود.[۷] منذر بعد از رجوع و برگشت به کوفه زندانی شد ولی بعداز شفاعت صعصعه بن صوحان و پرداخت سیهزار درهم جریمه، از زندان آزاد شوید.[۸] بر پایه ی لحاظ بعضا، منذر هملحاظ با خوارج شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بود.[۹]
برخورد به دعوت امام حسین(ع)
منذر بن جارود هنگام شروع قیام امام حسین(ع) از بزرگان بصره بوده میباشد.[۱۰] امام حسین(ع) در طومارای به بزرگان بصره برای مثال منذر دعوت به ملازمت نمود. او طومار و طوماررسان (سلیمان بن رزین) را تسلیم عبیدالله کرد.[۱۱] درباره کردار وی با سلیمان بن رزین دو لحاظ وجود داراست. گردآوریای معتقدند که منذر به گمان آنکه طومار از جانب عبیدالله بن زیاد(۳۳-۶۷ق) بوده اینگونه عملی را مرتکب گردیدهاست.[۱۲] ولی برخی دیگر این مبادرت را متأثر از همسوئی او با عبیدالله میدانند. اینان شاهد این همسوئی را وصلت دختر منذر با ابن زیاد میدانند.[۱۳]
بیطرفی در قیام مختار
منذر در پیکار مختار ثقفی با مصعب بن زبیر خلال رد دعوت مصعب، به ملازمت و همراهی تودهای از نزدیکان خویش به کرمان گریخت و موضع بیطرفی اتخاذ کرد. او درین شهر عموم را به بیعت و ملازمت و همراهی با عبدالملک مروان دعوت نمود.[۱۴]
پانویس
ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۴۸۸.
بلاذری، فتوح البلدان، ۱۹۸۸م، ج۱، ص۴۱۸.
ابن سعد، الطبقات الكبری،بیروت، ج۶، ص۸۳
ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ص۴۸۸.
ابن أَعْثَم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۳، ص۹۰.
ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۴، ص۲۰۳.
زرکلی، الاعلام، ۱۹۸۹م، ج۷، ص۲۹۲
ثقفی، الغارات، ۱۳۷۴ش، ج۱، ص۱۹۷؛ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۲۰۴.
الزرکلی، الاعلام، ۱۹۸۹م، ج۷، ص۲۹۲.
دینوری، الأخبار الطوال، ۱۹۶۰م، ج۱، ص۲۳۲.
دینوری، الأخبار الطوال، ۱۹۶۰م، ج۱، ص۲۳۱.
ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۵، ص۳۷.
مکارم شیرازی، پیام امام امیرالمؤمنین(ع)، ج۱۱، ص۳۸۴.
دینوری، الأخبار الطوال، ۱۹۶۰م، ج۱، ص۳۰۵.
منابع
ابن اعثم، محمد بن علی، الفتوح، تفحص: علی شیری، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۱۱ق.
ابن سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، بازرسی: محمد عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیه، بیتا.
ثقفی، ابراهیم، الغارات، تلخیص و ترجمه: عبدالمحمد آیتی، طهران، وزارت تمدن و ارشادوراهنمایی اسلامی، ۱۳۷۴ش.
دینوری، الأخبار الطوال، تفحص: عبدالمنعم عامر، قاهره، احیاءالکتب العربی، ۱۹۶۰م.
زرکلی، خیرالدین، الاعلام، بیروت، دارالعلم، ۱۹۸۹م.
مکارم شیرازی، ناصر و دیگرافراد، پیام امام امیرالمؤمنین(ع) تعبیر و تفسیر نهج البلاغه، قم، مکتب الامام علی بن ابیطالب علیهالسلام، ۱۳۸۶ش.
یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ الیعقوبی، بیروت، دار صادر، بیتا.
نبو
اصحاب امام علی علیهالسلام
شرطة الخمیس
مقداد • ابوساسان انصاری • ابوعمرو انصاری • عثمان بن حنیف • اصبغ بن نباته • عبدالله بن یحیی• ← ادامه
شهدای جمل
زید بن صوحان • سیحان بن صوحان • حکیم بن جبله • صقعب بن سلیم ازدی • عبدالله بن سلیم ازدی • مسلم بن عبدالله مجاشعی
شهدای صفین
ابنتیهان • عمار • خزیمه • سهیل بن عمرو • عبدالله بن کعب • ابوحازم بجلی • یعلی بن منیه • اویس قرنی • صفوان بن حذیفه • سعد بن حذیفه • ابوفضالة انصاری • عبدالله بن بدیل • ابوعمره انصاری • جندب بن زهیر • محمد بن سلیمان • عبدالله بن ارقم • عبدالله بن ابیحصین • هاشم مرقال
شهدای نهروان
یزید بن نویره • زائدة بن سمیر • رؤبة بن وبر • سعد بن خالد • عبدالله بن حماد • فیاض بن خلیل • کیسوم بن سلمه • عبید بن عبید • جمیع بن جشم • حبیب بن عاصم
فرماندهان
امام حسن • امام حسین • صاحب و مالک اشتر • شریح بن هانی • حجر بن عدی • حضین بن منذر • حکیم بن جبله •ابوقتاده • جاریة بن قدامه • سعید بن قیس • محمد بن ابیدیده نشده • شبث بن ربعی • معقل بن قیس • ابوایوب انصاری • آسوده بن حنیف • اشعث بن قیس • ابنعباس • حارث بن مرة • سلیمان بن صرد • زیاد بن نضر • زحر بن قیس • قیس بن سعد • صعصعة بن صوحان • خواجهربیع • ربیع بن زیاد حارثی
کارگزاران
سعید بن سعد • سعد بن حارث • سعید بن نمران • رفاعة بن شداد • صاحب و مالک اشتر • ابوایوب انصاری • سعد بن مسعود • ابورافع • حضین بن منذر • اشعث بن قیس • قیس بن سعد • اَبوجُحَیْفه • محمد بن ابیدیده نشده • کمیل • شیب بن عامر ازدی • سهل و آسان بن حنیف • منذر بن جارود • مخنف بن سلیم • ابنعباس • قدمت بن ابیسلمه • قثم بن عباس • نعمان بن عجلان زرقی • مصقلة بن هبیره • زیاد بن ابیه • عمارة بن شهاب • عبیدالله بن عباس • جعدة بن هبیره • عدی بن حارث • قعقاع بن پر نمک ذهلی
شهدای کربلا
نافع بن هلال • هانی بن عروه • حبیب بن مظاهر • ابوثمامه • سعد بن حارث • یزید بن مغفل • حجاج بن مسروق • نعیم بن عجلان انصاری • بریر بن خضیر • عمار دالانی • مسلم بن کثیر • عبدالرحمن بن بنده رب انصاری
راویان غدیر
سعید بن سعد • سلمان • سهل وآسان بن سعد • حذیفة بن یمان • زید بن ارقم • جابر • سلیم بن قیس • براء بن عازب • عمرو بن حمق خزاعی • ابوسعید خدری
خوارج
ابنملجم • عبدالله بن وهب • شبث بن ربعی • عبدالله بن کواء • حرقوص بن زهیر • شریح بن اوفی • فروة بن نوفل • عبدالله بن شجره • جیرة بن سنان • زید بن حصین
راويان
اِبْنِ اَبیلَیلیٰ • عامر بن واثلة • حبة بن جوین • ابوالاسود دوئلی • عبدالله بن جعفر • عدی بن حاتم • اَبوجُحَیْفه • خیثمة بن عبدالرحمان • زاذان ابوعمرو • نوف بکالی • احنف بن قیس • ضرار بن ضمره • عبدالله بن زمعه
دیگر
زبیر بن عوام • ابوذر • قنبر • عبدالله بن خباب بن ارت • شداد بن اوس • آمنه بنت شرید • عبیدالله بن ابیرافع • علی بن ابیرافع • ابوبرزه اسلمی • خباب بن ارت • عقیل • سهیم بن اعور • کعب بن عمرو • عبدالله بن عفیف • طرماح • همام • شمر • میثم تمار • رشید هجری • جندب بن کعب بن عبدالله ازدی • انسان بن موفق اسدی • ثقات امیرالمؤمنین • امسنان دختر خیثمه • حارثة بن نعمان • زرقاء دختر عدی • سوده همدانی • علاء بن زیاد حارثی • ام ذریح عبدیه
اصحاب معصومین علیهمالسلام / امام علی(ع)
نبو
طومارنگاری در اتفاق کربلا
طومارهای کوفیان
به امام حسین(ع)
نویسندگان
سلیمان بن صرد خزاعی • مسیب بن نجبه • رفاعة بن شداد • حبیب بن مظاهر • ابوثمامه صائدی • مسلم بن کثیر ازدی • شبث بن ربعی • حجار بن ابجر • یزید بن حارث شیبانی • عروة بن قیس • عمرو بن حجاج زبیدی • محمد بن عمیر • قیس بن اشعث
طوماررسانها
قیس بن مسهر • عبدالله بن وال • عبدالرحمان بن عبدالله • سعید بن عبداللّه حنفی • عبدالله بن مسمع همدانی • عمارة بن بنده سلولی • هانی بن هانی سبیعی • شوذب
طومار امام حسین(ع)
به احاطه بصره
مخاطبان
صاحب بن مسمع بکری • احنف بن قیس • منذر بن جارود • مسعود بن عمرو ازدی • قیس بن هیثم • عمرو بن عبیدالله بن معمر
طوماررسان
سلیمان بن رزین • حجاج بن زید
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی