زیارت حیطه مقدسه
برای دیگر کاربردها زیارت حوزه مقدسه (پیچیدگیزدایی) را ملاحظه کنید.
زیارت حیطه مقدسه از زیارتنامههای امام حسین(ع) میباشد که توصیه گردیده در روز عاشورا خوانده گردد. شیعه ها این زیارتنامه را در روزهای دیگر هم میخوانند. این زیارتطومار، با درود بر پیامبران و ائمه(ع) استارت میگردد و با درود بر امام حسین(ع) و یارانش ادامه مییابد. بعداز آن، به شرحی از اوصاف و خلق امام، مسئلههای قیام، تفصیل شهیدشدن و مصائب او و عزادارشدن عالَم و موجودات مسجد النبی کوهسنگی مشهد می پردازد.
زیارت منطقه مقدسه را ابنمشهدی (درگذشت: ۶۱۰ق) و بهگفته علامه مجلسی، روضه خوان اثرگذار (درگذشت: ۴۱۳ق) نقل کردهاند. در منابع حدیثی، تصریح نشده میباشد که کدام امام آن را ذکر نموده است؛ ولی برخی میگویند از منطقه امام مهدی(عج) صادر آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیدهاست.
اسمگذاری و مداقه
زیارت منطقهٔ مقدسه، زیارتنامهای شامل مصائب امام حسین و یارانش میباشد.[۱] به همین خیال سخنرانان و مداحان به آن زیاد استناد مینمایند.[۲] ابنمشهدی آن را جزو انجام روز عاشورا بیان نموده است؛[۳] البته شیعه ها آن را در روزها دیگر سال نیز رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد می خوانند.[۴]
این زیارتنامه را «زیارتِ منطقهٔ دارای شهرت»[۵] یا این که «زیارتِ حیطهٔ مشهور»[۶] نیز میگویند در مقابلِ زیارت الشهدا که آن را «زیارتِ حیطهٔ غیرمشهور» هم شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد می خوانند.[۷]
«حیطهٔ مقدسه» اصطلاحی میباشد که شیعه ها، از مجال امام هادی(ع) تا نقطه پایان غایب بودن صغری، برای اشاره به امام معصوم(ع) به کارگیری میکردند.[۸]
همینطور ملاحظه کنید: حیطه مقدسه
زیارت منطقه مقدسه از کدام امام صادر شدهاست؟
در منابع حدیثی تصریح نشده میباشد که زیارت منطقه مقدسه از جانب کدام معصوم گفته شده میباشد. در کتاب المَزارُ الکبیر تاثیر ابنمشهدی (درگذشت: ۶۱۰ق)، فقط آمده که از «حوزه، علیهالسلام» صادر شدهاست.[۹] علامه مجلسی نیز که آن را هم از ابنمشهدی و هم از روحانی موءثر (درگذشت: ۴۱۳ق) گزارش کرده، اشاره نکرده که کدام امام آن را ذکر نموده است.[۱۰]
با این همگی، بعضی از صحبت ابنمشهدی هنگام نقل ماجرا فیض گرفتهاند که زیارتنامه را امام فرصت به یکی نواب اربعه گفته میباشد.[۱۱] کلام ابنمشهدی این میباشد: «وَ مِمَّا خَرَجَ مِنَ النَّاحِيَةِ عَلَيْهِ السَّلَامُ إِلَى أَحَدِ الْأَبْوَاب؛ و از چیزهایی که از حوزه، علیهالسلام، به یکی ابواب صادر شدهاست.»[۱۲]
محتوا
فرازهایی از زیارتنامه
اَلسّلامُ عَلَی الشَّیبِ الخَضیبِ
درود بر محاسنِ به خون خضابگردیده
اَلسّلامُ عَلَی الخَدِّ التَّریبِ
درود بر سیرتکاملٔ خاکآلود
اَلسّلامُ عَلَی الثَّغرِ المَقروعِ بِالقَضیبِ
درود بر لبی که با نی زده شد
اَلسّلامُ عَلَی الرَّأسِ المَرفوعِ
درود بر رمزِ بالای نیزه
اَلسّلامُ عَلَی الاَجسادِ العارِیةِ فِی الفَلَواتِ
درود بر اجسادی که عریان در کویر رها شدند
زیارت حیطه مقدسه با درود بر پیامبران، اهلبیت، امام حسین(ع) و یارانش در کربلا استارت میگردد. بعداز آن، به گستردن اوصاف و خوی امام حسین(ع) قبل از رخداد کربلا، موضوعهای قیام عاشورا، تفصیل شهیدشدن و رنجهای وی و یارانش، و عزادارشدن موجودات عالِم میپردازد. در نقطه پايان، با توسل به اهلبیت و دعا نقطه پایان میپذیرد.[۱۳]
ابتداِ این زیارت، بر ۲۴ نبی و پنجبدنِ آلعبا به همپا اوصاف دارای شهرت آن ها درود داده می گردد.[۱۴] درود بر امام حسین(ع) گاهی با بیان اسم و فضیلت ها و تلاش آن حضرت میباشد و گاهی بر اعضاوجوارح و جوارحش بابیان مصیبت واردشده بر آنها.[۱۵]
ذکر خصوصیتهای امام حسین
دراین زیارتنامه بعضی از خصوصیتهای امام حسین معرفی شدهاست:
در تربت وی، شفا قرار داده گردیدهاست.
در پایین ضریحِ وی، دعا مستجاب میشود.
ائمه از نسل اویند.
فرزند رسول(ص)، علی(ع) و فاطمه(س) میباشد.[۱۶]
مدرک زیارت
فرازی از زیارت حیطه نصب گردیده در رواق بقعه حضرت معصومه(س)
زیارت حوزه مقدسه در کتاب المَزارُ الکبیر تاثیر ابنمشهدی (درگذشت: ۶۱۰ق) نقل شدهاست.[۱۷] اما علامه مجلسی در بحارالانوار، آن را به گزارش کتابُ المَزار نوشته روحانی اثرگذار (درگذشت: ۴۱۳ق) هم آورده میباشد؛[۱۸] ولی در ورژنهای جان دارِ این کتاب، این زیارتنامه نیست.[۱۹]
ابنمشهدی نخست کتابش گفته میباشد آنچه دراین کتاب آورده میباشد از روش راویان ثقه به سادات میرسد.[۲۰] بعضا با استناد به اینکه مراد از سادات، امامان معصوم میباشند، احادیث این کتاب را دارای اعتبار و درست میدانند، هرچند مُرسَل باشند.[۲۱] همینطور این پاراگراف اورا از توثیقات عام شمردهاند که از حیث بعضا رجالیان بر وثاقت آحاد راویان کتاب دلالت دارااست.[۲۲]
در مقابل، آیتالله خویی در کتاب مُعجَمُ رجالِ الحدیث، اعتبار کتاب المزار الکبیر را نمیپذیرد و ابنمشهدی را مجهولالهویه می داند.[۲۳] محمدهادی یوسفی غروی (به دنیا آمدن: ۱۳۲۷ش) تاریخپژوه نیز در گواهی این زیارت شک و تردید نموده است. وی گفته میباشد برخی از مطالب این زیارت با مسلّمات تاریخ و خبرها دارای اعتبار مقاتل سازش ندارد.[۲۴] با این اکنون به اعتقادوباور نجمالدین طبسی (به دنیاآمدن: ۱۳۳۴ش) حدیثپژوه، اتکا عالمانی زیرا سید بن طاووس، شهید اولیه، علامه مجلسی و محدث نوری را موجب اعتقاد به وثاقت ابنمشهدی می شود.[۲۵]
زیارت حیطه مقدسه
برای دیگر کاربردها زیارت حوزه مقدسه (پیچیدگیزدایی) را ملاحظه کنید.
زیارت حیطه مقدسه از زیارتنامههای امام حسین(ع) میباشد که توصیه گردیده در روز عاشورا خوانده گردد. شیعه ها این زیارتنامه را در روزهای دیگر هم میخوانند. این زیارتطومار، با درود بر پیامبران و ائمه(ع) استارت میگردد و با درود بر امام حسین(ع) و یارانش ادامه مییابد. بعداز آن، به شرحی از اوصاف و خلق امام، مسئلههای قیام، تفصیل شهیدشدن و مصائب او و عزادارشدن عالَم و موجودات مسجد النبی کوهسنگی مشهد می پردازد.
زیارت منطقه مقدسه را ابنمشهدی (درگذشت: ۶۱۰ق) و بهگفته علامه مجلسی، روضه خوان اثرگذار (درگذشت: ۴۱۳ق) نقل کردهاند. در منابع حدیثی، تصریح نشده میباشد که کدام امام آن را ذکر نموده است؛ ولی برخی میگویند از منطقه امام مهدی(عج) صادر آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیدهاست.
اسمگذاری و مداقه
زیارت منطقهٔ مقدسه، زیارتنامهای شامل مصائب امام حسین و یارانش میباشد.[۱] به همین خیال سخنرانان و مداحان به آن زیاد استناد مینمایند.[۲] ابنمشهدی آن را جزو انجام روز عاشورا بیان نموده است؛[۳] البته شیعه ها آن را در روزها دیگر سال نیز رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد می خوانند.[۴]
این زیارتنامه را «زیارتِ منطقهٔ دارای شهرت»[۵] یا این که «زیارتِ حیطهٔ مشهور»[۶] نیز میگویند در مقابلِ زیارت الشهدا که آن را «زیارتِ حیطهٔ غیرمشهور» هم شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد می خوانند.[۷]
«حیطهٔ مقدسه» اصطلاحی میباشد که شیعه ها، از مجال امام هادی(ع) تا نقطه پایان غایب بودن صغری، برای اشاره به امام معصوم(ع) به کارگیری میکردند.[۸]
همینطور ملاحظه کنید: حیطه مقدسه
زیارت منطقه مقدسه از کدام امام صادر شدهاست؟
در منابع حدیثی تصریح نشده میباشد که زیارت منطقه مقدسه از جانب کدام معصوم گفته شده میباشد. در کتاب المَزارُ الکبیر تاثیر ابنمشهدی (درگذشت: ۶۱۰ق)، فقط آمده که از «حوزه، علیهالسلام» صادر شدهاست.[۹] علامه مجلسی نیز که آن را هم از ابنمشهدی و هم از روحانی موءثر (درگذشت: ۴۱۳ق) گزارش کرده، اشاره نکرده که کدام امام آن را ذکر نموده است.[۱۰]
با این همگی، بعضی از صحبت ابنمشهدی هنگام نقل ماجرا فیض گرفتهاند که زیارتنامه را امام فرصت به یکی نواب اربعه گفته میباشد.[۱۱] کلام ابنمشهدی این میباشد: «وَ مِمَّا خَرَجَ مِنَ النَّاحِيَةِ عَلَيْهِ السَّلَامُ إِلَى أَحَدِ الْأَبْوَاب؛ و از چیزهایی که از حوزه، علیهالسلام، به یکی ابواب صادر شدهاست.»[۱۲]
محتوا
فرازهایی از زیارتنامه
اَلسّلامُ عَلَی الشَّیبِ الخَضیبِ
درود بر محاسنِ به خون خضابگردیده
اَلسّلامُ عَلَی الخَدِّ التَّریبِ
درود بر سیرتکاملٔ خاکآلود
اَلسّلامُ عَلَی الثَّغرِ المَقروعِ بِالقَضیبِ
درود بر لبی که با نی زده شد
اَلسّلامُ عَلَی الرَّأسِ المَرفوعِ
درود بر رمزِ بالای نیزه
اَلسّلامُ عَلَی الاَجسادِ العارِیةِ فِی الفَلَواتِ
درود بر اجسادی که عریان در کویر رها شدند
زیارت حیطه مقدسه با درود بر پیامبران، اهلبیت، امام حسین(ع) و یارانش در کربلا استارت میگردد. بعداز آن، به گستردن اوصاف و خوی امام حسین(ع) قبل از رخداد کربلا، موضوعهای قیام عاشورا، تفصیل شهیدشدن و رنجهای وی و یارانش، و عزادارشدن موجودات عالِم میپردازد. در نقطه پايان، با توسل به اهلبیت و دعا نقطه پایان میپذیرد.[۱۳]
ابتداِ این زیارت، بر ۲۴ نبی و پنجبدنِ آلعبا به همپا اوصاف دارای شهرت آن ها درود داده می گردد.[۱۴] درود بر امام حسین(ع) گاهی با بیان اسم و فضیلت ها و تلاش آن حضرت میباشد و گاهی بر اعضاوجوارح و جوارحش بابیان مصیبت واردشده بر آنها.[۱۵]
ذکر خصوصیتهای امام حسین
دراین زیارتنامه بعضی از خصوصیتهای امام حسین معرفی شدهاست:
در تربت وی، شفا قرار داده گردیدهاست.
در پایین ضریحِ وی، دعا مستجاب میشود.
ائمه از نسل اویند.
فرزند رسول(ص)، علی(ع) و فاطمه(س) میباشد.[۱۶]
مدرک زیارت
فرازی از زیارت حیطه نصب گردیده در رواق بقعه حضرت معصومه(س)
زیارت حوزه مقدسه در کتاب المَزارُ الکبیر تاثیر ابنمشهدی (درگذشت: ۶۱۰ق) نقل شدهاست.[۱۷] اما علامه مجلسی در بحارالانوار، آن را به گزارش کتابُ المَزار نوشته روحانی اثرگذار (درگذشت: ۴۱۳ق) هم آورده میباشد؛[۱۸] ولی در ورژنهای جان دارِ این کتاب، این زیارتنامه نیست.[۱۹]
ابنمشهدی نخست کتابش گفته میباشد آنچه دراین کتاب آورده میباشد از روش راویان ثقه به سادات میرسد.[۲۰] بعضا با استناد به اینکه مراد از سادات، امامان معصوم میباشند، احادیث این کتاب را دارای اعتبار و درست میدانند، هرچند مُرسَل باشند.[۲۱] همینطور این پاراگراف اورا از توثیقات عام شمردهاند که از حیث بعضا رجالیان بر وثاقت آحاد راویان کتاب دلالت دارااست.[۲۲]
در مقابل، آیتالله خویی در کتاب مُعجَمُ رجالِ الحدیث، اعتبار کتاب المزار الکبیر را نمیپذیرد و ابنمشهدی را مجهولالهویه می داند.[۲۳] محمدهادی یوسفی غروی (به دنیا آمدن: ۱۳۲۷ش) تاریخپژوه نیز در گواهی این زیارت شک و تردید نموده است. وی گفته میباشد برخی از مطالب این زیارت با مسلّمات تاریخ و خبرها دارای اعتبار مقاتل سازش ندارد.[۲۴] با این اکنون به اعتقادوباور نجمالدین طبسی (به دنیاآمدن: ۱۳۳۴ش) حدیثپژوه، اتکا عالمانی زیرا سید بن طاووس، شهید اولیه، علامه مجلسی و محدث نوری را موجب اعتقاد به وثاقت ابنمشهدی می شود.[۲۵]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی