اقدامات علمیفرهنگی
تأثیر ادریسیان در حوزه فرهنگ قادر و اساسی نظارت گردیده و نقل شده فرهنگ و تمدن مغربی دراین زمان، شکوفایی عظیمی داشته میباشد.[۵] مسجد و دانش کده قرویین که در کتاب گینس بهتیتر سابقترین کالج جان دار دنیا تصویب گردیده[۶] در بعد از ظهر ادریسی تأسیس شدهاست.[۷] شهر فاس کهاین مسجد و دانش کده در آن قراردارد نیز در اولِ دولت ادریسی سازه و در زمانهای آن گاه به مرکزی علمی و محل رفتوآمد عالمانی از سایر بلاد تبدیل شد.[۸] همینطور گفته می شود این زمان شاهد شکوفایی ادبی چشمگیری بوده مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۹]
اقدامات اجتماعی
توفیق در موردٔ عدل و داد و اقتصاد در سایهٔ شغل به احکام شرع و رعایت برابری در میان عربها و بربرهای آفریقا از خصوصیتهای این دولت شمرده گردیده است.[۱۰] عدم تعصب ادریس بر نژاد عربی سبب ساز دلگرمی و جذب بربرهای معترض به انحصارطلبی عربها شد[۱۱] و برقراری لینک و پیوند خانوادگی وی با آن ها شالودههای حکومت ادریسی را آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد تقویت کرد.[۱۲]
مقام زنان در بعد از ظهر ادریسی نیز از نکات مثبت این سلسله قلمداد شدهاست.[۱۳] در این باره، از نقش کِنزه همسر ادریس اولیه و حُسنی همسر ادریس دوم در ادارهٔ حکومت خاطر گردیده است.[۱۴] مؤسس مسجد و دانش گاه قرویین نیز زنی به اسم فاطمه الفهری رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد بوده میباشد.[۱۵]
خصوصیتهای سیاسی
بهگفتهٔ مولفٔ تاریخ و فرهنگ مغرب، شیوه حکومتداری ادریسیان را مجاورتترین نوع حکمرانی به امامت مدنظر اسلام بوده میباشد.[۱۶] برپایهٔ این گزارش، آنان با اقتدار نظامی سرکوبگر یا این که کارشکنی و دسیسه، خویش را به عموم زور نکردند؛ بلکه اقبال عموم به آنان بهانگیزه استعداد و نیز انتسابشان به نبی اسلام(ص) بود. در ساختار سیاسی ادریسیان، توان در انحصار امام خلا؛ بلکه نظام سیاسی نظامی شورایی بود که در آن، رجال و مشایخ قبایل در تصمیمات دولتی نقش داشتند و این دستور باعث می شد که عموم دولت را از خویش بدانند. همین ارتباطٔ آنها با عموم باعث به تضعیف دستههای زندقه شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد.[۱۷]
تاریخپژوهان نوشتهاند ادریسیان به معارضان خویش آزادی شغل میدانند. از باب مثال، به گروهی که با آنها از حیث سیاسی و مذهبی مخالف بودند تامین دادند[۱۸] و حتی از بین آنان اشخاصی را به وزارت منصوب کردند.[۱۹]
آنها خیر مالیاتهای هنگفت از عموم اخذ میکردند، خیر کاخهای آنچنانی داشتند و خیر اهل خوشگذرانی و معاش در ناز و نعمت بودند و فقط شخصی از آن ها که در گیر انحراف شوید بوسیله عموم عزل شد.[۲۰]
حکومت ادریسی گرچه نیروی روحی و معنوی کارکشته داشت و فی مابین عموم دارنده احترام بود، از اقتدار سیاسی و نظامی فوقالعادهای بهره مند عدم وجود[۲۱] و از ضعف اداری سختی می برد. همین نقاط ضعف مسئلهساز ناکامی آن ها در مقابل معاندان شد.[۲۲]
اقدامات علمیفرهنگی
تأثیر ادریسیان در حوزه فرهنگ قادر و اساسی نظارت گردیده و نقل شده فرهنگ و تمدن مغربی دراین زمان، شکوفایی عظیمی داشته میباشد.[۵] مسجد و دانش کده قرویین که در کتاب گینس بهتیتر سابقترین کالج جان دار دنیا تصویب گردیده[۶] در بعد از ظهر ادریسی تأسیس شدهاست.[۷] شهر فاس کهاین مسجد و دانش کده در آن قراردارد نیز در اولِ دولت ادریسی سازه و در زمانهای آن گاه به مرکزی علمی و محل رفتوآمد عالمانی از سایر بلاد تبدیل شد.[۸] همینطور گفته می شود این زمان شاهد شکوفایی ادبی چشمگیری بوده مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۹]
اقدامات اجتماعی
توفیق در موردٔ عدل و داد و اقتصاد در سایهٔ شغل به احکام شرع و رعایت برابری در میان عربها و بربرهای آفریقا از خصوصیتهای این دولت شمرده گردیده است.[۱۰] عدم تعصب ادریس بر نژاد عربی سبب ساز دلگرمی و جذب بربرهای معترض به انحصارطلبی عربها شد[۱۱] و برقراری لینک و پیوند خانوادگی وی با آن ها شالودههای حکومت ادریسی را آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد تقویت کرد.[۱۲]
مقام زنان در بعد از ظهر ادریسی نیز از نکات مثبت این سلسله قلمداد شدهاست.[۱۳] در این باره، از نقش کِنزه همسر ادریس اولیه و حُسنی همسر ادریس دوم در ادارهٔ حکومت خاطر گردیده است.[۱۴] مؤسس مسجد و دانش گاه قرویین نیز زنی به اسم فاطمه الفهری رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد بوده میباشد.[۱۵]
خصوصیتهای سیاسی
بهگفتهٔ مولفٔ تاریخ و فرهنگ مغرب، شیوه حکومتداری ادریسیان را مجاورتترین نوع حکمرانی به امامت مدنظر اسلام بوده میباشد.[۱۶] برپایهٔ این گزارش، آنان با اقتدار نظامی سرکوبگر یا این که کارشکنی و دسیسه، خویش را به عموم زور نکردند؛ بلکه اقبال عموم به آنان بهانگیزه استعداد و نیز انتسابشان به نبی اسلام(ص) بود. در ساختار سیاسی ادریسیان، توان در انحصار امام خلا؛ بلکه نظام سیاسی نظامی شورایی بود که در آن، رجال و مشایخ قبایل در تصمیمات دولتی نقش داشتند و این دستور باعث می شد که عموم دولت را از خویش بدانند. همین ارتباطٔ آنها با عموم باعث به تضعیف دستههای زندقه شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد.[۱۷]
تاریخپژوهان نوشتهاند ادریسیان به معارضان خویش آزادی شغل میدانند. از باب مثال، به گروهی که با آنها از حیث سیاسی و مذهبی مخالف بودند تامین دادند[۱۸] و حتی از بین آنان اشخاصی را به وزارت منصوب کردند.[۱۹]
آنها خیر مالیاتهای هنگفت از عموم اخذ میکردند، خیر کاخهای آنچنانی داشتند و خیر اهل خوشگذرانی و معاش در ناز و نعمت بودند و فقط شخصی از آن ها که در گیر انحراف شوید بوسیله عموم عزل شد.[۲۰]
حکومت ادریسی گرچه نیروی روحی و معنوی کارکشته داشت و فی مابین عموم دارنده احترام بود، از اقتدار سیاسی و نظامی فوقالعادهای بهره مند عدم وجود[۲۱] و از ضعف اداری سختی می برد. همین نقاط ضعف مسئلهساز ناکامی آن ها در مقابل معاندان شد.[۲۲]

مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی