محمد خدابنده (۹۳۸-۱۰۰۴ق)، چهارمین سلطان صفوی و پسر گرانقدر پادشاه طهماسب نخستین که به بازه زمانی ۹ سال بر جمهوری اسلامی ایران حکومت کرد البته حاکمیت وی از قدرت ما یحتاج بهره مند خلا و توان بیشتر در چنگ دوروبری ها قرار مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشت.
با دقت به احوال آشفته مرزو بوم در زمان حاکمیت خدابنده، عثمانیان از مغرب و ازبکان از مشرق، به ترتیب به آذربایجان و خراسان هجوم بردند. او به دنبال بیماری در ۱۰۰۴ق در قزوین درگذشت و در کربلا به خاک امانت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد.
معرفی
محمد خدابنده یا این که فرمانروا محمد صفوی در ۹۳۸ قمری به دنیا آمد. مادرش سلطانم دختر موسی فرمانروا موصلوی ترکمان (از امیران تعالی بایندریه) بود. زمانی که شش ساله بود، پاد شاه طهماسب حکومت خراسان را به وی اعطا کرد و محمدخان شرف الدین اغلی تکلو را با منصب امیرالامرایی و همینطور تحت عنوان لله خدابنده راهی خراسان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.
[۱] خدابنده تا ۲۶ سالگی در هرات بود. در حمله ازبکان به رهبری عبیدالله خان به خراسان، در تضارب بدون واسطه، چشمان او زخم روئت کرد و با اینکه پادشاه طهماسب برای درمان وی مبادرت جدّی کرد، هیچ وقت بصیرت بدون نقص به دست شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نیاورد.[۲]
همسر و فرزندان
خدابنده در ۹۷۳ق با خیرالنساءبیگم ملقب به مهدعلیا، در قزوین وصلت کرد.[۳]
خدابنده پنج فرزند داشت: پادشاه حسن میرزا که به فرمان اسماعیل دوم کشته شد؛ شاه حمزه میرزا؛ فرمان روا عباس اولیه (عباس میرزا)؛ ابوطالب میرزا و طهماسب میرزا [۴]
واگذاری دوباره حکومت خراسان به خدابنده
در ۹۶۳قشاه طهماسب اورا به قزوین احضار کرد و اسماعیل میرزا، پسر دیگرش را به همدم علی پاد شاه تکلو به هرات ارسال کرد، ولی این جایگزینی دوامی نداشت. ازآنجا که اسماعیل میرزا طبعی ناآرام داشت، بر پدرش شورید. پاد شاه طهماسب به محض درایت از این مسئله، اورا به پایتخت فراخواند و بعد از محبوس ساختن او در قلعه قهقهه، در۹۶۴ ق. حکومت خراسان را توشه دیگر به خدابنده واگذاشت و این توشه فرمان روا قلی فرمان روا یکان استاجلو به لَلِگی (سرپرستی) وی گزینش شد.
پیکار با ازبکان
در سال ۹۷۴ ق، عبداللّه خان ازبک با سی هزار سوار به خراسان حمله کرد. از این رو، خدابنده به دفع وی مصمم شد و زیرا نتوانست سپاهی توده نماید، صرفا با سیصد سوار به رویا رویی خان ازبک شتافت و نصایح اطرافیانش را مطابق امتناع از حمله با این جمع معدود نپذیرفت.
وی برای در پناه ماندن از حمله ازبکان، در قلعه تربت پشتیبانی گرفت و در محاصره آنها زمین خورد، البته نیروهای قزلباش به موقع به یاری وی رسیدند و ازبکان را به بخارا فراری دادند [۵]در همین گیرودار، اواسط خدابنده و فرمان روا قلی فرمان روا به هم خورد و هر مورد گلایهطومارهایی به پادشاه طهماسب فرستادند.
آخر و عاقبت در ۹۸۰ق، خدابنده به امر پادشاه به شیراز رفت. حکومت هرات، ابتدا به حمزه میرزا، پسر گران قدر خدابنده، و آن گاه به پسر کوچکتر خدابنده، عباس میرزا، ودیعه شد.[۶]
محمد خدابنده (۹۳۸-۱۰۰۴ق)، چهارمین سلطان صفوی و پسر گرانقدر پادشاه طهماسب نخستین که به بازه زمانی ۹ سال بر جمهوری اسلامی ایران حکومت کرد البته حاکمیت وی از قدرت ما یحتاج بهره مند خلا و توان بیشتر در چنگ دوروبری ها قرار مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشت.
با دقت به احوال آشفته مرزو بوم در زمان حاکمیت خدابنده، عثمانیان از مغرب و ازبکان از مشرق، به ترتیب به آذربایجان و خراسان هجوم بردند. او به دنبال بیماری در ۱۰۰۴ق در قزوین درگذشت و در کربلا به خاک امانت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد شد.
معرفی
محمد خدابنده یا این که فرمانروا محمد صفوی در ۹۳۸ قمری به دنیا آمد. مادرش سلطانم دختر موسی فرمانروا موصلوی ترکمان (از امیران تعالی بایندریه) بود. زمانی که شش ساله بود، پاد شاه طهماسب حکومت خراسان را به وی اعطا کرد و محمدخان شرف الدین اغلی تکلو را با منصب امیرالامرایی و همینطور تحت عنوان لله خدابنده راهی خراسان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرد.
[۱] خدابنده تا ۲۶ سالگی در هرات بود. در حمله ازبکان به رهبری عبیدالله خان به خراسان، در تضارب بدون واسطه، چشمان او زخم روئت کرد و با اینکه پادشاه طهماسب برای درمان وی مبادرت جدّی کرد، هیچ وقت بصیرت بدون نقص به دست شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نیاورد.[۲]
همسر و فرزندان
خدابنده در ۹۷۳ق با خیرالنساءبیگم ملقب به مهدعلیا، در قزوین وصلت کرد.[۳]
خدابنده پنج فرزند داشت: پادشاه حسن میرزا که به فرمان اسماعیل دوم کشته شد؛ شاه حمزه میرزا؛ فرمان روا عباس اولیه (عباس میرزا)؛ ابوطالب میرزا و طهماسب میرزا [۴]
واگذاری دوباره حکومت خراسان به خدابنده
در ۹۶۳قشاه طهماسب اورا به قزوین احضار کرد و اسماعیل میرزا، پسر دیگرش را به همدم علی پاد شاه تکلو به هرات ارسال کرد، ولی این جایگزینی دوامی نداشت. ازآنجا که اسماعیل میرزا طبعی ناآرام داشت، بر پدرش شورید. پاد شاه طهماسب به محض درایت از این مسئله، اورا به پایتخت فراخواند و بعد از محبوس ساختن او در قلعه قهقهه، در۹۶۴ ق. حکومت خراسان را توشه دیگر به خدابنده واگذاشت و این توشه فرمان روا قلی فرمان روا یکان استاجلو به لَلِگی (سرپرستی) وی گزینش شد.
پیکار با ازبکان
در سال ۹۷۴ ق، عبداللّه خان ازبک با سی هزار سوار به خراسان حمله کرد. از این رو، خدابنده به دفع وی مصمم شد و زیرا نتوانست سپاهی توده نماید، صرفا با سیصد سوار به رویا رویی خان ازبک شتافت و نصایح اطرافیانش را مطابق امتناع از حمله با این جمع معدود نپذیرفت.
وی برای در پناه ماندن از حمله ازبکان، در قلعه تربت پشتیبانی گرفت و در محاصره آنها زمین خورد، البته نیروهای قزلباش به موقع به یاری وی رسیدند و ازبکان را به بخارا فراری دادند [۵]در همین گیرودار، اواسط خدابنده و فرمان روا قلی فرمان روا به هم خورد و هر مورد گلایهطومارهایی به پادشاه طهماسب فرستادند.
آخر و عاقبت در ۹۸۰ق، خدابنده به امر پادشاه به شیراز رفت. حکومت هرات، ابتدا به حمزه میرزا، پسر گران قدر خدابنده، و آن گاه به پسر کوچکتر خدابنده، عباس میرزا، ودیعه شد.[۶]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز فرهنگی و اجتماعی محله