موقعیت و قانون ها مکتب
برخی از حالت و مقررات مکتب که در وقفطومار آن آمده، بهاین گستردن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد:
[یکم] در حجرات مکتب، مدرسهدار اطفال روا وجود ندارد بنشیند.
[دوم] همینطور درحالتی که از برای طلاب مهمان وارد گردد زیادتر از سه شب، مأذون وجود ندارد بماند.
[سوم] غیر از دانش آموز علم ها دینیه هر دانش و شغل دیگر هم در آنجا روا وجود ندارد.
[چهارم] هر محصل که عمل نکند و درِ حجره خویش را قفل نماید برود و گاهی بیاید و در رمزِ هر ماه مطالبه شهریه نماید اما اورا در مکتب راه و روش ندهند مگر اینکه مالک عیال باشد و بالضروره شبها به منزل خویش برود به هیچوجه از داخل شدنِ روز و کارکردن، مسامحه نداشته باشد روا میباشد.
[پنجم] و دیگر زیادتر از دو نفر در هر حجره روا وجود ندارد خانه نماید ولی از برای مباحثه در روز هر قدر کم و بیش از بیرون بیایند آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد روا میباشد.
کتیبه سنگی راز در ورودی مکتب
مرمت و تعمیرات
این مکتب بارها تعمیرات مهم گردیده و مکتب پیشین به کلی از میان رفته و عمارت امروزین مکتب، بنای به مکان باقیمانده از حدود سال ۱۲۸۷ق بوده، چراکه تاریخ وقفطومار سال ۱۳۱۷ق رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
مکتب از سال نوسازی در عصر قاجار و آنگاه در عصر پهلوی اولیه دایر بود و در حین روضه خوان عبدالکریم حائری یزدی مؤسس حوزه علمیه قم نیز، دراین مکتب، درس برقرار بوده و برخی از مدرسان و اساتید همانند میرزا محمدعلی ادیب تهرانی، سدهی اصفهانی و روحانی ابوالحسن فقیهی ذیلشهری درین مکتب درس دادن داشتهاند.[۱۲][۱۳] و بنابر نقل زریاب خویی، امام خمینی نیز درین مکتب سکونت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشته میباشد.
یکی از دیگر از نوسازیها، در طول آیتالله بروجردی واقع شد، به سیرتکاملای که پایین حجرهها خالی شوید تا از رطوبت ایمن باشد. کتیبه سنگی که در رمز در ورودی مکتب نصب گردیده است، اشاره به تعمیرات سال ۱۳۷۳ق دارااست.[۱۴] پس از این تعمیرات، سید حسین بُدلا از طرف آیتالله بروجردی مسئولیت و رئیس مکتب را ذمه دار شد.
در سالهای اخیر نیز مکتب مجدداً تعمیرات اصلی گردیدهاست. قسمت عمده این تعمیرات به وسیله اداره موقوفات و کارها خیریه استان قم و با هزینه موقوفات وسیع مکتب انجام یافته میباشد. در طبقه فوقانی، حدود ده حجره اضافه گردیده و دو باب دکان و گرمابه همسایه مکتب خریداری گردیده و باطن مکتب شده و تعدادی تالار و مدرَس، به صحن مکتب اضافه گردیدهاست.
پانویس
معلم طباطبایی، مدرسه های قدیم قم.
معلم طباطبایی، مدرسه ها قدیم قم.
استاد طباطبایی، مدرسه ها قدیم قم.
نتیجه، گنجینه اثرها قم، ۱۳۴۸ش، ص۴۶۰ – ۴۸۵.
ناصر الشریعه، تاریخ قم، ۱۳۸۳ش، ص۲۴۶.
طباطبایی، تربت پاکان، ۱۳۳۵ش، ج ۲، ص۱۲
موقعیت و قانون ها مکتب
برخی از حالت و مقررات مکتب که در وقفطومار آن آمده، بهاین گستردن مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد:
[یکم] در حجرات مکتب، مدرسهدار اطفال روا وجود ندارد بنشیند.
[دوم] همینطور درحالتی که از برای طلاب مهمان وارد گردد زیادتر از سه شب، مأذون وجود ندارد بماند.
[سوم] غیر از دانش آموز علم ها دینیه هر دانش و شغل دیگر هم در آنجا روا وجود ندارد.
[چهارم] هر محصل که عمل نکند و درِ حجره خویش را قفل نماید برود و گاهی بیاید و در رمزِ هر ماه مطالبه شهریه نماید اما اورا در مکتب راه و روش ندهند مگر اینکه مالک عیال باشد و بالضروره شبها به منزل خویش برود به هیچوجه از داخل شدنِ روز و کارکردن، مسامحه نداشته باشد روا میباشد.
[پنجم] و دیگر زیادتر از دو نفر در هر حجره روا وجود ندارد خانه نماید ولی از برای مباحثه در روز هر قدر کم و بیش از بیرون بیایند آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد روا میباشد.
کتیبه سنگی راز در ورودی مکتب
مرمت و تعمیرات
این مکتب بارها تعمیرات مهم گردیده و مکتب پیشین به کلی از میان رفته و عمارت امروزین مکتب، بنای به مکان باقیمانده از حدود سال ۱۲۸۷ق بوده، چراکه تاریخ وقفطومار سال ۱۳۱۷ق رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.
مکتب از سال نوسازی در عصر قاجار و آنگاه در عصر پهلوی اولیه دایر بود و در حین روضه خوان عبدالکریم حائری یزدی مؤسس حوزه علمیه قم نیز، دراین مکتب، درس برقرار بوده و برخی از مدرسان و اساتید همانند میرزا محمدعلی ادیب تهرانی، سدهی اصفهانی و روحانی ابوالحسن فقیهی ذیلشهری درین مکتب درس دادن داشتهاند.[۱۲][۱۳] و بنابر نقل زریاب خویی، امام خمینی نیز درین مکتب سکونت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد داشته میباشد.
یکی از دیگر از نوسازیها، در طول آیتالله بروجردی واقع شد، به سیرتکاملای که پایین حجرهها خالی شوید تا از رطوبت ایمن باشد. کتیبه سنگی که در رمز در ورودی مکتب نصب گردیده است، اشاره به تعمیرات سال ۱۳۷۳ق دارااست.[۱۴] پس از این تعمیرات، سید حسین بُدلا از طرف آیتالله بروجردی مسئولیت و رئیس مکتب را ذمه دار شد.
در سالهای اخیر نیز مکتب مجدداً تعمیرات اصلی گردیدهاست. قسمت عمده این تعمیرات به وسیله اداره موقوفات و کارها خیریه استان قم و با هزینه موقوفات وسیع مکتب انجام یافته میباشد. در طبقه فوقانی، حدود ده حجره اضافه گردیده و دو باب دکان و گرمابه همسایه مکتب خریداری گردیده و باطن مکتب شده و تعدادی تالار و مدرَس، به صحن مکتب اضافه گردیدهاست.
پانویس
معلم طباطبایی، مدرسه های قدیم قم.
معلم طباطبایی، مدرسه ها قدیم قم.
استاد طباطبایی، مدرسه ها قدیم قم.
نتیجه، گنجینه اثرها قم، ۱۳۴۸ش، ص۴۶۰ – ۴۸۵.
ناصر الشریعه، تاریخ قم، ۱۳۸۳ش، ص۲۴۶.
طباطبایی، تربت پاکان، ۱۳۳۵ش، ج ۲، ص۱۲
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: تاریخچه و نقش در مناسبتهای مذهبی