مرجع مسجد النبی کوهسنگی مشهد

تاریخچه حرم امامزادگان عین و غین (وهن‌آباد)
با اعتنا به گنبد فیروزه ای به طور مخروطی در بنای کهن و طریق معماری سده ی هشتم قمری، بنای کهن روی امامزاده ممکن میباشد برای زمان سلجوقیان یا این که ایلخانیان بوده میباشد که در نوسازی سازمان اوقاف و کارها خیریه تخریب شد‌ه‌است. در مرمت های اخیر بوسیله سازمان اوقاف و مسئولین طرح مرمت در سال ۱۳۹۵، بنای کهن به‌طور متعددی تخریب شد البته هنوز برخی از آن بنا ها همچنان آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد وجود دارا‌هستند.

کمی متعددی از خاک تپه نیزدر طی چندسال جابه‌جا شد و مقدار متعددی خاک و سنگ از دیگر نقاط بر روی تپه ریختند که تپه از شرایط اول بیرون و بزرگتر از کهن خواهد شد که‌این حادثه سبب شد نوع خاک روی تپه عوض گردد و اکثری از قبرهای تاریخی نیز درین در بین از در رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد بین برود.[۹]
دور و اطراف گوشه و کنار مقبره بر روی تپه باستانی معمورین قرار گرفته میباشد که در تاریخ ۲۷ دی ۱۳۷۷ با شمارهٔ تصویب ۲۲۶۰ به‌تیتر یکی اثرها ملی جمهوری اسلامی ایران به تصویب شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد رسیده میباشد.[۱۲]
سازه به کتاب بقعه متبرکه کشور‌ایران ، بنای دیرین، یک گنبد فیروزه ای بسیار کهن مخروطی (حدودا همچون گنبد موزه مولوی در شهر قونیه ترکیه) داشت که بر بالای حرم قرار داشته و یک اتاقک بوده که در سال ۱۳۷۷ شمسی بوسیله شخصی نیکو‌کار به اسم رمضان لطیفیان، دور مقبره ساخته شد.[۱۳] در ماجرای تولید امامزادگان جعلی بعد از انقلاب ۱۳۵۷، در بعضا گزارش های خبری مانند گزارش مجتبی پورمحسن درباره خرابی پهناور در سازمان اوقاف برای جمهوری اسلامی ایران اینترنشنال مدعا شدند که‌این ضریح جزو امامزاده های ساختگی و جعلی در سالیان اخیر مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.[۱۴][۱۵]
مدفونان سرشناس
آستان امامزادگان عین و غین یک آرامستان تاریخی بوده میباشد که در آن بیشتر اشخاص محلی به خاک ودیعه می شدند.
• حیدر لطیفیان، از طرفداران مشروطه و از فرماندهان جناح خاورمیانه نبرد جهانی نخستین در مبارزه تاریخی رباط‌مهربان
• نصرت الله لطیفیان، از تک تیراندازان سرشناس ارتش جمهوری اسلامی ایران در عملیات ماهشهر[۱۶][۱۷]
• محمدرضا علی بی نیاز، از کشته شدگان عملیات مسلم بن عقیل در سومار [۱۸][۱۹][۲۰]
• گلزار شهدای نزاع جمهوری اسلامی ایران و عراق وهن آباد

امامزاده اسماعیل (شهریار)
این نوشته‌ی علمی دربارهٔ امامزاده اسماعیل فرزند کاظم میباشد. برای امامزاده اسماعیل دیگری فرزند کاظم، امامزاده اسماعیل (چیذر) را ملاحظه کنید. برای عدم وضوح‌زدایی، امامزاده اسماعیل (عدم وضوح‌زدایی) را مشاهده کنید.
امامزاده اسماعیل یک کدام از اماکن مذهبی سرشناس شهر شهریار طهران با هنر آینه‌کاری و نورپردازی درونی و خارج از ساختمان از جاذبه‌های توریسم مذهبی شهرستان شهریار میباشد. این جای در پارک-بلوار انقلاب در اطراف میدان جهاد مقابل پارک-میدان شهدای گمنام واقع شده است. سازمان اوقاف و کارها خیره بر پایه ی شواهد این جای را آرامگاه فرزند موسی کاظم معرفی کرده‌میباشد. این جای دارنده فضای سبز داخلی، محوطه‌ای دارنده سقف و تزئینات برای آرامگاه شهدای پیکار جمهوری اسلامی ایران و عراق و مکتب علمیه نیز می باشد.[۱]

آبگرم معدنی مرتضی علی
چشمه مرتضی علی در شرق شهرستان طبس جای‌دارد و مشتمل بر گروه‌ای از یک‌سری چشمه میباشد که از دامنه‌های جنوبی کوه کش سیاه به‌سمت غرب جریان داراست. این چشمه یک کدام از دارای اسم و رسم‌ترین جاهای جذاب طبس میباشد که به‌برهان خواص درمانی‌اش، هوا داران متعددی در میان گردشگران دارااست؛ ولی این تمامی داستان وجود ندارد و وجود چشمه‌های آب گرم و سردی که به موازات هم در یک دره قرار گرفته‌اند، پدیده‌ای اعجاب‌انگیز رفتار کرده که نظیرش را در کمتر جایی خواهید روءیت کرد. جذاب‌خیس اینکه بلندترین حایل قوسی دنیا در انتهای مسیر چشمه مرتضی علی واقع گردیده که همین زمینه بر آوازه آن افزوده میباشد. درصورتی که گذرتان به‌این چشمه بیفتد، مطلقاً شاهد قبرهای بسیار سابق در دیواره‌های تنگه خواهید بود که به زرتشتی‌ها وابستگی مسجد النبی کوهسنگی مشهد دارااست.
ازمیغان
روستای ازمیغان در طول ۱٬۰۰۰ متری از سطح دریا جای‌دارد و آب‌وهوای فوق‌العاده آن به‌ادله وجود همین خصوصیت رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.

روستای کوهپایه‌ای و نادر‌عمق ازمیغان، رودخانه‌های غران و پرآبی در دل طبیعت کویری خویش شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد داراست.

این روستا با وجود رودخانه‌هایی پرآب، از دو نوع آب‌وهوای گرم و مرطوب و گرم و کم آب شامل است. خاک روستای ازمیغان نتیجه ها‌خیز میباشد. وجود رودخانه‌ها و نتیجه ها‌خیزی خاک باعث کشت شالیزارهای برنج و رشد گلشن‌های میوه در آب و هوای کویری و گرم روستا می‌گردد. شاهکار طبیعت در روستای قشنگ و خوش آب و هوای ازمیغان کنار شالیزارهای برنج نمایان آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد
کال جنی (دره جن‌ها)
مدام کشف اتفاق ها مرموز و اسرارآمیز برای آدم‌ها دیدنی بوده میباشد و همین مسئله سبب ساز گردیده تا گاهی دردسرهای بزرگی برای خویش به‌وجود بیاورد. یکی‌از اسرارآمیزترین جاذبه‌هایی که در کشور ایران وجود دارااست و علاقمندان بخش اعظمی را هر ساله به سمت خویش جذب می‌نماید کال جنی میباشد؛ دره ای بسیار کهن که با در نزد بومیان به دره جن‌ها آوازه دارااست کال جنی دره ای بسیار کهن در استان خراسان جنوبی (شهر طبس) میباشد که از عصر ساسانیان تا به امروز درین کشور ما‌نده میباشد. کال اصطلاحی میباشد که به دره یا این که مسیر ایجاده گردیده به وسیله سیلاب‌ها گفته می شود. این دره لبریز راز و سر در شمال شهر طبس و در حوالی روستانی ازمیغان در امتداد خروجی قناتی در اطراف آن واقع گردیده است. یک درهٔ بی صدا، سرد و مملو از آب که در دل پهنه ای داغ و تب دار جای‌دارد. از لحاظ بومیان این ناحیه با کلیه زمین ها دیگر فرق دارااست و ادله هم آب دیوانه میباشد که در آن وجود دارااست. حوضچه‌هایی با عمق ۱٫۵ متر که برای آب‌تنی در روزهای گرم فصل‌تابستان یک مورد کامل میباشد

پارکینگ‌های بقاع امام رضا
در زمان بعداز انقلاب اسلامی، در زیرگذر پیرامون بقاع امام رضا، چهار پارکینگ پیاده سازی و اعمال شد که با مساحتی بالغ بر ۱۱۲ هزار متر مربع، ظرفیت ۲۷۸۱ خودرو را دارااست. پارکینگ شماره یک این شرکت با مساحت ۵۵۸۱۰ مترمربع در پایین صحن غدیر و غرب صحن جامع واقع شده است. برای این پارکینگ تعدادی دسترسی اضطراری با زیرگذر از طرف شرق بقعه پیاده سازی مسجد النبی کوهسنگی مشهد شده است.

پارکینگ شماره یک در سال ۱۳۷۷ پیاده سازی و انجام شد و تا سال ۱۳۸۱ به بهره برداری رسید. پارکینگ شماره دو که در ذیل صحن کوثر و قسمتی از ضلع شرقی صحن جامع قراردارد، بالغ بر ۲۷ هزار مترمربع مساحت دارااست. این پارکینگ نیز هم زمان با پارکینگ شماره یک استارت به ایجاد کرد شد و هم‌زمان با آن مورده بهره برداری رسید. پارکینگ شماره سه بقعه، مساحتی بالغ بر ۲۰ هزار متر مربع دارااست و در پایین صحن هدایت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد واقع شده است.

پارکینگ شماره چهار نیز در جنب سردر شیرازی قرار گرفته‌میباشد و مساحت آن ۹۴۸۵ متر مربع گزارش شده است. این پارکینگ هم زمان با پارکینگ شماره سه در سال ۱۳۸۷ پیاده سازی و ایفا شد و در سال ۱۳۸۱ به طور همزمان با باقی پارکینگ‌ها، به افتتاح رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد رسید.[۲۱۶]
کتابخانه مسجد گوهرشاد که با اسم کتابخانه گوهرشاد نیز شناخته می شود، از کتابخانه‌های بقعه میباشد که در سمت چپ صحن جامع رضوی و در مقابل مسجد گوهرشاد سازه شده است. معماری بنای این کتابخانه مبنی بر معماری گرمابه گنجعلی‌خان در کرمان درست شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد شده‌میباشد.

[۲۲۴] این کتابخانه در سال ۱۳۳۲ شمسی به وسیله واقف آن سید سعید طباطبایی نایینی ساخته شد و تعداد ۵ هزار جلد کتاب چاپی و خطی به آن اهدا شد. به تاریخ ۱۳۵۱ شمسی تعداد کتاب‌های کتابخانه ۸۲۰۰ جلد تعریف شده است.[۲۲۵] در سال ۱۳۶۸ با سعی آستان قدس رضوی، ساختمان فعلی کتابخانه با مساحت ۱۲۰۰ مترمربع در بست روحانی بهایی مقبره تاسیس شد. در‌این کتابخانه در سال ۱۳۹۴ شمسی، ۶۵ هزار ورژن کتاب فارسی، عربی و لاتین وجود دارااست و گنجایش آن ۲۰۰ نفر میباشد.[۲۲۶]
دارالشفاء امام رضا
با دقت به متن‌ها تاریخی، در کنار بقاع امام رضا، شفاخانه یا این که دارالشفایی گزارش شده است که مردمان مستضعف برای کارها درمانی خویش، به آنجا مراجعه می‌کردند. دیرین‌ترین گزارش در امر حضور طبیب و حکیم در بقعه امام رضا و شفاخانه بقاع، مرتبط با عصر صفوی میباشد. در بین سندها وقفنامه‌های مرتبط با مقبره؛ سندی مرتبط با سال ۹۳۱ ه‍.ق جانور میباشد که طی آن عتیق‌علی بن احمد بن ملک اسماعیل طوسی املاکی را وقف بقعه نمود و درآمد آن را برای معالجه بیماران حاجتمند قرار اعطا کرد. اینک، شفاخانه مقبره، ۵۰۰ هزار مریض را به طور هر ساله ویزیت می‌کند و داروخانه این راس، گران قدر‌ترین داروخانه شهر مشهد میباشد. ضمن این مورد ها، یکسری درمانگاه و راس درمانی در فارغ مشهد همانند مریض‌خانه امام رضا در سیرجان، راس توانبخشی رضویه در رفسنجان و بیمار‌ستان مرتضوی در عالم‌آباد نوق را خاطر کرد.[۲۲۹]

تزئینات در مسجد یاصوفیه
آغاز در طول فرمانروائی جاستینیان، تزئینات داخلی ایا صوفیا مشتمل بر پیاده سازی با تخته سنگ‌های مرمر روی دیوارها و موزائیک بر روی منحنی‌های هلال طاق بود. ولی، ما هنوز قادر خواهیم بود دو فرشته، جبرییل (Gabrial) و میکاییل (Michael) بر روی پشت و بغل سکوی خطابه کلیسا ببینیم. همینطور یک‌سری دکور تلویحی (مجازی) مثل مداحی پال (Paul) نیز را می‌اقتدار روئت کرد. در بعضا نقاط آلبوم نیز طرح‌هایی مثل گونه های گل‌ها و پرنده ها در قطعات خرد ظریف مرمر سپید بر روی سطح مرمر سیاه می‌قدرت رویت کرد. در فرایند آینده موزائیک‌های دکوری مجازی به‌این اضافه شوید که در حین مبارزه‌های ضد مذهبی نابود شدند (۸۴۳ – ۷۲۶). تزئینات موزائیکی فعلی مانده از فرصت بعد از نبرد‌های مذهبی مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد.

در حین سال‌ها موزائیک‌های دکوری، گنجها، عتیقه‌های مذهبی، تصویرهای نگارگری گردیده مسیح، مریم مقدس و دیگر مقدسین مسیحی در ایا صوفیا نادر‌نادر اضافه شدند و سبب به وجود وارد شدن کلکسیون اعجاب‌آور مو جود کنونی شدند. در کنار موزائیک‌های تزیینی و تزئیناتهای مجازی و بادی در زمان نصفه دوم قرن نهم مثل تصوری از مسیح در گنبد مرکزی روحانیون و مقدسین ارتدکس، پیامبران و پدران کلیسا. اشخاص تاریخی در مورد با کلیسا مثل موی سفیدهای ایگناتیس (Ignatius) و مناظری از انجیل به آلبوم اضافه آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد گردیدند…
موزاییک‌ها
موزاییکدر ارتفاع قرن‌ها کلیسا به نحو بسیار زیبائی با موزاییک تزیین گردیده بود. آنان هرمورد به گونه ای نمایشگر مامان پاکدامن، عیسی مسیح، روحانیون مذهبی مسیحیت یا این که سلطان و ملکه بودند، دیگر نصیب‌ها با طرح‌های هندسی خوشگل صرفا تزیینی تشکیل شده بودند. در زمان قرن‌ها فروریختن قسطنطنیه در سال ۱۲۰۴، مبارزان لاتین در جنگهای صلیبی مقدار متعددی اثرها تاریخی و هنری در نسبتاًً همگی ساختمان‌های بیزانسی (Byzantine) را نابود کردند. این دربرگیرنده موزاییک‌های طلا جواهرات در ایا صوفیا نیز بود. بخش اعظمی از گزینه‌های پر ارزش هم به ونیز (Venice) و برای مدیریت‌جمهوری آن که سازمان‌دهنده حمله به قسطنطنیه بود ارسال شوید. بعد از تبدیل ایا صوفیا به مسجد در سال ۱۴۵۳ بخش اعظمی از موزاییک‌های دکوری با گچ پوشانده شدند. این به جهت مغایرت اسلام با تزیینات تصویری بود. این مراحل یکباره اعمال نگردید به صورتی که بعضا مسافران بازدیدکننده از مسجد حتی‌در ارتفاع قرن هفدهم می‌توانستند هنوز اثراتی از کلیسای گذشته در مسجد رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد ببینند.
در سال‌های ۴۹ – ۱۸۴۷ دو اخوی سوییسی به اسم گاسپار (Gaspare) و جوزپه (Goiuseppe) فوساتی (fossati) استارت به مرمت مسجد کردند. در آن مجال مخلوق المجید نخستین به آنها اذن بخشید تا پرونده‌ای از همگی موزاییک‌های دکوری که پیدا می‌کردند صحیح نمایند، شغل دو اخوی مهندس مشمول تجدید بنا موزاییک‌ها نمی شد و در فیض بعد از جستن آنان و تصویب موجودیت، چگونگی و صورت آن مجدد بر روی آن گچ شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد می‌گرفتند.

برادران حتی دو موزاییک دارنده تصویرهای ملائکه مسیحی در راءس ساختمان که تا قبل از اینً گچ‌گیری نشده بود را پوشش دادند. ساختمان کنونی دارنده جمعاً ۴ قطعه از این تصاویر میباشد که ۲ تا از آنها نگارگری دوباره می‌باشند که برادران فوساتی آن‌ها‌را ایفا دادند چرا‌که تصاویر پیشین به طور کاملً محو شده بودند. در مفاد دیگر برادران فوساتی طرح‌های موزاییک‌هایی را که صدمه چشم بودند تماماً به صورت دیگری پیاده سازی نمودند. مدارکی که برادران فوساتی از تزیینات موزاییک‌ها تصویب نمودند هم‌در حال حاضر فقط شواهد مو جود از تصاویر روی موزاییک هاست که تاریخ دانان معتقدند در زمین لرزه سال ۱۸۹۴ نابود شدند. این مشتمل بر موزائیک با طرح عیسی مسیح در گنبد، موزاییکی که روی «در ورودی بینوایان» (این در منحصربه‌فرد ورود اشخاص بینوا و بینوایان بوده‌میباشد) نصب شده بودند. یک تصویر تبارک صلیبی که تزیین جواهر داشت و تعداد متعددی تصاویر ملائکه، روحانیون مقدسین و پدران کلیسا. اکثر تصاویر گمشده بعداً در دو غشاء ساختمان پیدا شدند. برادران فوساتی همینطور یک خطابه و ۴ مدالیون پهناور با اسامی محمد و چهار خلیفه نخستین اسلام بر روی دیوارها نصب نمودند.

مروری بر احکام مساجد در حوزه معماری
مسجد مقر لینک و پیوند بشر و الله،و راس رابطه‏انسانهای مؤمن میباشد.مساجد،منزل‏های معبود و اخلاق‏خداست که در بیابان ظلم و ظلمات‏سرپناه بشریت‏مظلوم در قبال گردباد جهل و جور و آزمندی‏محسوب می‏گردد.بشر‏های به دور باقی‌مانده از وطن اساسی‏در دوری معاش،سایبانی با صفاتر و منزل‏ای زیباتراز مساجد پیدا نمی‏نمایند. (گروه مقاله ها مشترک در حکمت و هنر معماری اسلامی, مسجد النبی کوهسنگی مشهد 1392)
مساجد،منزلت عبادت میباشد و عبادت جنبش قرب‏جویانه آدم به سوی آستان قدس ربوبی. ساختن‏مسجد،تعمیر و مراقبت آن،حضور در مساجد،رئیس و امامت و مسائل مالی و بهداشت و نظافت‏مساجد،کلیه می بایست متناسب با هدف ها الهی و مبتنی بر‏رهنمودهای قرآن و اهل بیت علیهم السلام باشد،تا این کانال‏پهناور و سراسری رابطه زمین و اسمان و نقطه‏های‏لینک و پیوند مؤمنان جامعه را به سوی هدف ها بهتر الهی‏پیش پیروزی و نقش مسجد با انتظار اسلام از آن‏هماهنگ خواهد شد. (دسته مقاله ها مشترک در حکمت و هنر معماری اسلامی, آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد 1392)
فقهای بزرگوار اسلام از صدر تاریخ‏امامت،در کشف و ذکر مقررات الهی در ارتباط با ابعادگوناگون معاش برای مثال مسائل مسجد،کوشش فراوان‏کرده و با توکل بر منابع فقهی وظیفه امت را پر‌نور‏ساخته.آشنایی وظیفه مؤمنان نسبت‏به مسائل‏متعدد مساجد یکی‌از حوزه‏های اجتهاد و تحقیق‏علمی فقهای بزرگوار بوده که دراین باره به صدهامساله فقاهتی جواب گفته‏اند. (گروه مقاله ها مشترک در حکمت و هنر معماری اسلامی, رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد 1392)
-ساختن مسجد،از مستحبات مؤکد میباشد وپاداشی گرانقدر و ثوابی بسیار دارااست. رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود : «اینجانب بنی مسجدا فی الدنیا اعطاه الله بکل شبر منه-وی قال بکل ذراع منه-مسیرة اربعین الف عام مدینة‏اینجانب ذهب و فضة و در و یاقوت و زمرد و زبرجد ولؤلؤ...» «کسی که در جهان مسجدی بسازد،آفریدگار در قبال هروجب-یا این که فرمود:هر ذراع-به یه خرده که چهل هزارسال پیموده می‏گردد،شهری از طلا جواهرات و نقره و در و یاقوت و زمرد و زبرجد و لؤلؤ به وی عطا شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد می‏نماید...»
-در شرایطی‌که زمینی را به قصد نزدیکی(قربة الی الله)به‏نیت مسجد بودن بسازند و دست کم یک نفر به اجازه بانی‏در آن نماز بخواند،مسجد می‏خواهد شد و بایستی احکام مسجدنسبت‏به آن ملاحظه گردد . اما پر اسم و رسم در بین فقها آن‏میباشد که می بایست صیغه وقف بخواند،یعنی بگوید:«وقفتهامسجدا قربة الی الله‏»یعنی این زمین یا این که ساختمان رابرای رضای خدا وقف کردم برای آنکه مسجدباشد .
-مساجد مجموع گروههای مسلمان،اعم از شیعه‏و غیر آن در احکامی که برای مسجد گفته می‏خواهد شد فرقی ندارد .
-در حالتی‌که بشر بداند که واقف،سقف و صحن ودیوار مسجد را جزء مسجد قرار نداده،یا این که نداند جزءمسجد قرار داده یا این که خیر و علامت‏ای بر اینکه جزء مسجداست نباشد،احکام مسجد را ندارد. هر یک سری در شکل‏تردید،احتیاط مسحتب میباشد،احکام مسجد را نسبت‏به‌این مکانها نیز ملاحظه نمایند .

با تحت آوردن توقعات از ترتیبات و اپلیکیشن های جانور در مسجد شیوه های دیگری بروی ما گشوده شود. به طبعً موقعیت ماه محرم، و فضای ماه رمضان، و یا این که مناسبت های خاص ایده آل و مطلوبند، ولی معمولی سازی و نادر توقعی از مسجد در کنار همکاری حداقلی می قدرت مجال هایی را با حضور متولی و یا این که خادم جهت فعال‌ساز‌ی امکانات سوای حضور سخنران، معلم، روضه خوان به مجال حضور در مسجد ادامه داد. پخش ویدیویی و یا این که سود گیری از فنآوری رایانه ای میتواند عده جوان و یا این که مجرب را به محتوای بی نیاز سخنرانی های اساسی، درس های کردار، و یا این که تلاوت قرآن های دوستداشتنی و دلنشین قراء دارای شهرت جذب کند. پخش سخنرانی های بزرگانی همانند آیه الله مطهری، مستندهای انقلاب و نزاع، دروس اخلاقی علماء ربانی به صورت صوتی و یا این که ویدیویی را بر دیوار مسجد تصور بفرمایید.

پخش تلاوت قرآن، مستندات نزاع و انقلاب، و سخنرانی های اثر گذار حتی سوای حضور استفاده کننده

بایست دقت داشت که ضرورتی ندارد که در اپ های ترتیب داده گردیده عده کثیر و یا این که حد اقلی در مسجد حضور داشته باشند، حتی با حضور یک نفر و یا این که حتی فارغ از حضور حتی یک نفر پخش صدای قرآن، پخش ویویویی سخنرانی های عمیق و آموزنده و گشوده بودن درب مسجد بروی اهل یک محل محل و یا این که اشخاص مراجع دیگر اثر گذار و مثبت میباشد. حتی در حالتی که پخش خواندن قرآن و یا این که سخنرانی علماء ربانی در خلأ مسجد برقرار باشد بتدریج کاربر پیدا گردد.

همان گونه که غرب با محتوای پوچ ذهن ها را مسموم می نماید جامعه مسلمان نیز مسجد النبی کوهسنگی مشهد می‌تواند با گنج فرهنگی، و فکری اسلام جذب استفاده کننده نماید.

خلاصه مقاله این که در سه سطح نازل، میانگین، و بهتر می قدرت ترتیباتی اعطا کرد:

۱ . سطح نازل صرف گشوده بودن در و پر‌نور بودن لامپ مسجد و پخش مواعظ اخلاقی علماء آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد ربانی فارغ از حضور شیخ ، معلم و یا این که فقیه آئین ( این مبادرت صرفا با حضور متولی مسجد و براه اندازی پروژکتور و یا این که رایانه قابلیت پذیر میباشد)؛ رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد

۲ . سطح میانگین حضور اساتید ، و یا این که جلسات سوال و همفکری جوان ها و یا این که همدلی و گفتمان اهل یک محل محل ( با حضور معلم، شخصی از همسایه مسجد که با مقاله آشناست و یا این که فقط رسیدگی و حضور خواهد داشت)؛

۳ . سطح بهتر که به عبارتی مراسم و ترتیبات معمول مسجد میباشد که با حضور شیخ و امام جماعت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد در اعیاد و مناسبت ها بطور معمول در مسجد در جریان میباشد؛

زیر آوردن سطح توقع از حضور قابل قبول و اقبال عموم یکی نکات اصلی جهت فعال نگاه داشتن اپلیکیشن های آجل میباشد.

دوری از کنسل و اتلاف وقت در گفتگوهای اهل یک محل مسجد و صرف این انرژی جهت تفحص به ایرادات ساکنین محله

هم صحبتی با مؤمنین و رای زنی با همفکران بسیار شیرین و جالب میباشد. هیاهو های مرد و زن در مسجد امری شناخته گردیده در همه مسجدهاست. برخیً بدور شدن این گفتگوهای شیرین و مثبت از دستور آئین و مسائل اثرگذار در مسجد مشاهده میشود. دوری از کنسل در قرآن کریم و مهربان از خصائل مؤمنین معرفی گردیده‌است.

می قدرت شیرینی هم صحبتی با هم مسجدی یمان را با حضور آفریدگار در اظهارات مزِبن نمود. به طبعً حل اختلاف زوج های جوان، مشورت دلسوزانه رساندن به آن‌ها، دوری از تخریب خانواده ها توسط مشاورهای روانشناس دارنده فکر غربی و آکادمیک صرف، و همینطور معرفی جوان ها واجد شرایط تشکیل خانواده به خانواده ها، و ترغیب جوان ها و میانسالان اجتناب کننده از تشکیل خانواده و یا این که هراسان از اشتباهات صوابی والا در پیشگاه حضرت حق دارااست. بیاییم غایب بودن، کنسل، طنز های بیهوده را خرج رضای معبود کنیم. برخیً با پیشنهاد های عجولانه مشاورین فقطً انشگاهی ناآشنا بافرهنگ بی نیاز اسلام به طلاق زوج های جوانی که با مقداری دلسوزی میتوانند خانواده خویش را مراقبت نمایند آشنا هستیم. مسجد شایسته ترین جای برای تخمین خانواده ها به هم، و حل خطاها زوج هاست. امری که مشورت های دانشگاهی نپخته، غربزده، نامأنوس بافرهنگ مؤمنین در گیر خلل بدون شوخی ساخته میباشد.

مسجد مهم‌ترین نقش در انقلاب اسلامی را بازی کرد البته اینک در قبال مسجد غرب یعنی فضای مجازی در خویش را بروی عموم بسته نگاه میدارد

جذب ساکنین و عابرین رهگذر به باطن مسجد

همان گونه که تارنما های فضای مجازی و گرو ه های ضد آئین با ارائه مطالب علمی، سرگرمی، و جالب و یا این که اشک تمساح رختن برای ایرادات مملکت و عموم اشخاص معمولی دل را جذب می نمایند، چرا مسجد رو ها حس نیاز به نگهداری اکثریت و رأی کارکشته خویش در جامعه اهل ایران ندارند؟

سالهاست که گلایه های درست و نا درست و غلوکردن های قشر لاابالی و کوشش آن‌ها برای رویکرد پرتاب کردن حرکت اجتماعی علیه تمدن همگانی و ترغیب فرهنگ و تمدن منحط غرب با توکل بر دانش و بسط های تکنولوژی را شاهدیم. سال هاست که غم و گلایه قشر متنفر از آئین و آیین در را می شنویم امّا نعمت قانون اساسی کشور اسلامی و حکومت شرعی را ممنون نیستیم و حتی خویش به جریان فریبکار ضد آئین البته در ظواهر منتقد و دلسوز دامن می‌زنیم. در حال حاضر مسجد رو ها بایست مداقه نظام اسلامی و قیمت معاش در کشوری مسلمان با ضوابط اسلامی و رسمی بودن عفاف اسلامی را فهم و شعور نمایند و از آن حفظ کنند. نقد نوعی فرمان به دارای اسم و رسم و نهی از منکر میباشد. ولی آب به آسیاب معاندان آئین و مسجد ریختن گناهی نابخشودنی و مکر به خون شهدای انقلاب و نبرد هشت ساله میباشد. به خویش بیاییم، از ارثیه شهدا پشتیبانی کنیم. مسجد را مانند فرصت انقلاب سنگر فرهنگ وتمدن، پوشش اسلامی، و نظام فکری متدین در اختیار بگذاریم. گلایه های غیر زیرکانه را کنار بگذاریم و خلال عیب گیری تولیدکننده مصداق ضرب المثل بر شاخه نشستن و بن برش دادن نشینیم. به لحاظ می‌رسد بعضا اهل یک محل نماز و مسجد سوای دقت به زحمات و ایرادات و جهاد های عموم مؤمن و معتقد بر شاخ درخت ثمره شهیدشدن هزاران جوان نشسته و بن اسلام و امنیت فرهنگی خویش میبرند. هشیار باشیم.

پیشنهادات

بمنظور منفعت گیری بیشتر از روحانیت فضای مسجد و حضور جوان و پیر همسایه شیوه های مختلفی وجود داراست. البته با یه خرده پندار متوجه می شویم که با فایده گیری از رشته آوری و یا این که حتی امکانات مو جود در مسجد شغل های مفیدی می قدرت ایفا اعطا کرد. کار های ممکن جهت همکاری در جذب اهل یک محل جوان و پیر محل قادر است کامل، میانگین، و یا این که معمولی و آسوده الوصول باشد. مثال هایی که در‌پی میاید طرقی بی آلایش برای نیل به هدف فوق الذکرند که متولی مسجد صرفا با حضور در مسجد و پر‌نور کردن یک دستگاه قادر است تحقق یابد.

نیازی وجود ندارد تعداد متعددی و یا این که حتی قابل قبول به جلسات بیایند، عالی میباشد که لامپ مسجد پر‌نور باشد. برای اپلیکیشن های معمولی نیازی به حضور کسی وجود ندارد متولی مسجد کفایت می نماید.

۱. فایده گیری از حرفه آوری برای لبریز کردن مکان شخص یا این که اشخاص ناظر و مسئول

۲. اکران سخنرانی ها و مواعظ اساسی، و مطلوب از روش ویدیوپروژکتور

۳.پخش تلاوت های قرآن مجلسی و اثر گذار

۴. تشکیل جلسات سوال و جواب (لحاظ امام جماعت مسجد) توسط اشخاص آگاه داوطلبان که میتواند به صورت گردشی به اشخاص متعدد واگذار خواهد شد

۵. تشکیل گردهمایی همفکری و گفتگوی جوان ها

۶.پخش جلسات درس خلق علمای ربانی

۷. یاد دادن خواندن قرآن ( که حال با حضور معلم و همینطور برخی همسایه مسجد برقرار میباشد)

۸. پخش صوتی و یا این که ویدیویی تفاسیر قرآن در صحن مسجد

۹. منفعت گیری از تجهیزات مطلوب جهت جذب کودک ها ، نوجوان ها، جوان ها ( تجهیزات مطلوب فکری، ورزشی و یا این که تفریحی مطلوب )

۱۰.استخدام خادم کمکی برای حضور در مسجد

۱۱. همکاری هم محلی مسجد به امام جماعت

سازمان‌دهی
در سازمان‌دهی بدین فواید دقت میشود:
۱-۲- مشخص و معلوم‌کردن وظیفه‌ها و مأموریت‌های محول‌گردیده؛
۲-۲- ساخت محیطی هماهنگ؛
۳-۲- تقسیم زنجیره‌ای و سلسله‌مراتبی کارها؛
۴-۲- کسب به اصل وحدت رئیس.
۳. هدایت و رهبری
مدیریت پیروز مدیری میباشد که اقتدار هدایت تیم‌ی خویش و مهارت‌های ما یحتاج برای رئیس را داشته باشد. این مهارت‌ها به سه قول تقسیم میگردند:
۱- مهارت فنی که از علم، تجارب و تخصص شخص در فعالیت ناشی می گردد.
۲- مهارت ادراکی که به بضاعت و توان رئیس در تشخیص صحیح مسائل اساسی در سطح وسیع مربوط می‌گردد.
۳- مهارت انسانی که به‌معنای بضاعت و توان و اقتدار در کارکردن با عموم میباشد و ایفا عمل به‌امداد آن‌ها و برای آن‌ها.
مدیر فرهنگی مسجد بایستی دقت داشته باشد از مدل‌هایی به کارگیری نماید که دل‌ها را به خویش جذب می‌نماید؛ یعنی از فی مابین مدل‌های مدیریتی اقتدارگرا، دیپلماتیک، مشارکتی و بوروکراتیک، مدل مشارکتی را برگزیند. درین مدل، رئیس دیگرافراد را در کیفیت اجرا شغل، تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌ها دخالت می دهد، از ذهن ها سایر افراد درجهت بازدهی بیشتر عمل و بهترشدن سطح منفعت‌وری به کارگیری می‌نماید و به دستوردادن یک‌جانبه از موضع اقتدار و قدرت متکی وجود ندارد.
۴. بررسی و در دست گرفتن
در اختیار گرفتن عبارت میباشد از: فرآیند محاسبه اقدامات ایفا‌گردیده در تناسب با اپلیکیشن‌ها و مقصود‌های گزینش‌گردیده، جهت تشخیص احتمالی انحراف‌ها و اصلاح آنها.
در رئیس مسجد، رسیدگی می بایست بسیار خوب باشد؛ چون درغیراین‌شکل ممکن میباشد در اپ‌های فرهنگی و فقهی مسجد انحرافی به‌وجود آید که جبرانش بسیار مشقت بار باشد.
۵. آشنایی بازدارنده‌ها و زخم‌ها در تصمیم‌گیری
یعنی به شناسایی و راه‌حل‌جویی بازدارنده‌هایی بپردازیم که امور را سست می‌نماید یا این که به تأخیر می‌اندازد؛ به‌خصوص برهان‌های فشارآور یا این که مزاحم.
۶. مشورت کردن
مشورت کردن منفعت‌های متعددی داراست؛ که از مهم ترین‌شان:
۱-۶- ساخت شم شخصیت و مسئولیت در اعضاوجوارح
شم شخصیت و مسئولیت‌پذیری در اشخاص پشتیبان‌ی عظیمی میباشد که علت‌ی آنها‌را در ایفا‌دادن کارها مضاعف می‌نماید و نیز حامی‌ی عظیمی میباشد برای تحقق غرض‌ها و توفیق در اپلیکیشن‌ها. دراین‌باره ا امام علی (علیه‌السلام) میفرمایند:
«لَا مُظَاهَرَةَ أَوْثَقُ‏ مِنَ‏ الْمُشَویَرَةِ» مسجد النبی کوهسنگی مشهد
هیچ حمایت کننده‌ای مثل مشورت کردن وجود ندارد.
۲-۶- آشنایی موضع‌های خطا و نادرست‌ها
امام علی (علیه‌السلام) می فرمایند:
«مَنْ اِسْتَقْبَلَ وُجُوهُ الاراءِ عَرَفَ مَواقِعَ الخَطاءِ»
هر که از لحاظ سایر افراد استقبال نماید، مفاد خطایش را خواهد آشنایی.
۳-۶- ساخت انس و الفت دربین جوارح
قرآن مهربان، در آیه‌ی ۱۵۹ سوره‌ی آل عمران، مشورت کردن و قابل انعطاف‌خویی فرستاده را برهان الفت عموم با وی می داند.آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد
۷. اختیار تفویض
ولی، در سپردن تفویض، بایستی به استعداد، مهارت و اشراف اشخاص اعتنا گردد.
۸. تولید اشتیاق و علت بین مسجدیان
کلیه‌ی شغل‌هایی که بشر می‌نماید یا این که برای جذب خوشی‌هاست یا این که گریز از ناخوشی‌ها. رئیس چیره کسی میباشد که‌این دو ملاک را همپا با علت‌های جالب و شورانگیز بین اشخاص تحقق بخشد. رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد
۹. تأسیس صندوق قرض‌الحسنه و تعاون
نمازگزاران و اشخاص خیّر می توانند با بهره برداری حسابی قرض‌الحسنه برای پرورش مسجد بکوشند. مقصود از تأسیس اکانت امداد به نیازمندان آبرومند و جوان ها مسجدی برای تشکیل معاش اول میباشد. تعریف‌و‌تمجید حقیقی و واقعی از صندوق قرض‌الحسنه براساس سنّت نبوی و ائمه‌ی معصوم میباشد.
۱۰. اختراع و ابتکار عمل
نوآوری برای بقای هر سازمانی موردنیاز میباشد. درغیراین‌شکل، به ندرت ناچار میشوند سازمان را تعطیل نمایند یا این که تغییر تحول سیستم دهند. یکی مشکلاتی که سبب ساز شد‌ه‌است مسجدها رونق خویش را از دست بدهند، خلا ابتکار عمل و ابتکار و اجرای نرم افزار‌های تکراری میباشد. ائمه‌ی جماعت می بایست خویش مدیر مسجدها را در چنگ بگیرند و او‌لین اپ‌ریز این واحد اساسی فرهنگی باشند تا بتوانند مسجدها را، هم به‌مراد تقویت بنیه‌ی فقاهتی و مذهبی و هم به‌خواسته منفعت‌مندی از مسائل سیاسی، اجتماعی، علمی، تربیتی و ارتقای ترازو دانایی قشرهای متعدد عموم مهیّا نمایند.
۱۱. دقت به رده، شرایط و وظایف خویش شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد
مدیریت بایستی بداند در موضع انبیا و اولیای الهی نشسته میباشد و برای تکامل آدم‌ها قدم بر میدارد. وی همینطور می بایست وظیفه‌ی خویش را درمقام ودیعت‌دار الهی بداند و برای عزت و کمال خویش و دیگرافراد بکوشد.
۱۲. در کارها شرعی و تربیتی می بایست از اشخاص و معلمانی استعمال شود که‌این خصوصیت‌ها را دارا‌هستند:
۱-۱۲ دارای اسلحه به سلاح دانش باشند. ابوذر (رحمه‌الله‌علیه) میگوید:
«امامْ شفیعِ تو نزد خدا میباشد؛ براین اساس شفیع خویش را انسانی ابله یا این که گناهکار قرار نده» .
۲-۱۲ توان تبیین و تشریح مفاهیم و زمینه‌ها را متناسب با فرصت و آرمان‌های جوان امروز داشته باشد. وی بایستی به حرفه سخنوری آشنا باشد؛ مثلا به‌هنگام ذکر هنجارها و فضیلت ها، از فی مابین مخاطبان یا این که عده ای که دوستداشتنی آن ها می‌باشند، مصداق معرفی نماید و در ذکر ناهنجارها به اشخاص یا این که شخصی اشاره نکند که گزینه عشق‌ی مخاطبان میباشد؛ بلکه قضیه را کلی و همگانی ذکر نماید؛ یعنی انگشت روی اوصاف فارغ از موصوف بگذارد.
۳-۱۲ ازقبل به آنچه میگوید، کار کرده‌باشد؛ درغیراین‌شکل اثربخش نخواهد بود و به‌مکان جذب، دفع می‌نماید. قرآن مهربان این‌سیرتکامل اشخاص را بی‌کوچک می داند:«أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنسَوْنَ أَنفُسَکُمْ وَأَنتُمْ تَتْلُونَ الْکِتَابَ أَفَلاَ تَعْقِلُونَ» آیا عموم را به نیکى امر مى‏دهید و خویش را فراموش مى‏نمائید؛ بااینکه شما کتاب [پروردگار] را مى‏خوانید، آیا [هیچ] نمى‏اندیشید؟
۴-۱۲ علاوه بر خودداری از اصطلاح‌های پیچیده و خسته‌کننده، در گفتار و صحبت تنوع داشته باشد و حد میانه‌روی را پیش گیرد.
رسول اعظم (صل‌الله‌علیه‌و‌آله) در رده یادگرفتن و هدایت اشخاص می فرمایند: « در مرحله‌ی هدایت، میانه روی را پیش گیرید» و آنگاه فرمودند: «هرکس در منزلت یادگرفتن و ارشادوراهنمایی رویکرد تند پیش گیرد، آیین را مغلوب می‌نماید و بدان ضربه میزند» .
به این ترتیب، می بایست دقت داشت که کلیه‌ی نوجوان ها و جوان ها در دور و اطراف و خانواده‌ی مذهبی تربیت نشده‌اند و حتی در‌صورتی‌که هم اینگونه باشد، روحیه‌ها و عشق‌های مذهبی متفاوتی دارا هستند. آموزگار باسابقه کسی میباشد که با هر شخص بر پایه ی تفاوت‌های شخصی او عکس العمل نماید.
۵- ۱۲ فراگیری نباید موجب تضعیف یا این که نادیده‌دریافت کردن بعد ها دیگر آدم گردد؛ برای مثالً غریزه ها انسانی نباید نادیده گرفته خواهد شد، بلکه می بایست بر طبق موازین فقاهتی و الهی باشند. می بایست غریزه را تعدیل و فطرت بشری به مسیر درست خویش انداخت. بدین ترتیب، هرکسی نمی‌تواند در‌این دریای عمیق و بی‌کران غواصی نماید و یادگرفتن فقاهتی و تربیتی را به‌ذمه بگیرد.
کـسی مـرد تـمام میباشد کز همه کـند بــا خــواجــگی کـار غلامــی
بـقـایــی یـابـــد وی بعـد از نابودی گشوده رود زانـــجام ره دیـگر بــه آغــــاز
۶-۱۲ مدرس و آموزگار می بایست اهل دل باشد و با دل حرف بگوید؛ چون حرف ناشی از دل اخلاص دارااست و لاجرم بر دل می‌نشیند.
یـک دل و دلــدار داری در صراط شیوه های دیگر میباشد و دیوها اندر کمین
سیر آفاق چه باشد ار نداری انفسی با حضور دل چه می خواهی ز تعفیر جبین
گـر دل گـرفــتی نــور حضـورش بــاید کـه می‌شـد خــورشید خــاور
در صورتیکه دل نوروفروغ حضور را به خویش بگیرد، مانند خورشید فروزان خاور نورانی می گردد.
دلا نزد کسی بنشین که وی از دل خبر داراست به ذیل آن درختی رو که وی گل‌های خیس داراست
درحقیقت، این بیت هم به مدرس اشاره می‌نماید که بایستی اهل دل باشد و هم به علم‌آموزان میگوید که بایستی از اهل دل شنید. خلاصه اینکه معلمان و مربیان شرعی و تربیتی، در گفتار و کردارشان، می بایست علامت دهند که به‌دنبال اجرای عزم‌ی الاهی می باشند.
۷-۱۲ با لهجه قابل انعطاف عکس العمل نمائید: «اذْهَبَا إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى* فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَّیِّنًا لَّعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشَى»
کلام قابل انعطاف جاذبه داراست، دل‌ها را به خویش جلب می‌نماید و مدرس را در تحقق هدفش امداد می‌نماید.
۸-۱۲ دعاگوی عموم باشد و مردم مؤمنان، به‌خصوص نمازگزاران مریض را دعا نماید؛ به‌سیرتکامل‌ای‌که بیماران دعاکردن اورا بشنوند و شم شور نمایند.
۹-۱۲ رعایت اختصار، یعنی هنگام سخنرانی، کوتاه حرف بگوید ولی پرمعنا و جالب؛ به‌سیرتکامل‌ای‌که شنوندگان را تشنه‌ی حرف آئین نماید.
۱۰-۱۲ از جهت‌های متفاوت، مخاطبان را از بشناسد.
۱۱-۱۲ لذت‌های معنوی و شیوه های سوق به معنویات را به‌صحت تبیین نماید.
طرق سوق به معنویات عبارت میباشد از: ذکر حقایق و درون دانا وجود، تبیین فطرت منزه خداجوی، اشاره به لذت‌های معنوی و فیض‌های آن، بیان قصه‌هایی از بندگان باتقوا و توضیح جاذبه‌های نماز و اثرها بی‌بدیل آن.
۱۲-۱۲ در مسائل سیاسی و در صحنه‌های انتخاباتی موضع‌گیری خاص نداشته باشد.
۱۳-۱۲ در صحنه‌های اجتماعی، مشارکتی و اقتصادی، به‌خصوص در امداد‌رسانی به نیازمندان مسجدی، حضور فعال داشته باشد.
۱۴-۱۲ معاش بی‌آلایش و در توان متعارف داشته باشد.
۱۵-۱۲ عموم‌داری، یعنی در محدوده‌ی شرع، خویش را در اندوه و شعف عموم سهیم بداند.
۱۶-۱۲ مصادیق عموم‌داری در معارف اسلامی:

آدم در هر حالا که باشد برای بقای خویش به طعام، جامه، مسکن و اسباب دیگر معاش نیاز داراست و هر که به تناسب پرورش فکری و اجتماعی که یافته، همت می‌نماید نیازمندی‌های خویش را از رویه‌ هایی هر چه آسان‌خیس با کمیت هر چه بیشتر و کیفیتی هر چه خوب تأمین کند. از این رو تا آنجا که میدانیم کلیه‌ جا و همگی ‌وقت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد مسأله‌ی تأمین زندگی از مسائل اصلی و ضروری معاش انسان به اکانت می‌آمده و هنوز هم محسوب میشود و این مسأله در تک تک زمانه‌های معاش آدمیان از مسائل اساسی آیتم اعتنا اشخاص و ملت ‌ها بوده میباشد. یک کدام از خصوصیات پررنگ‌ی بعد از ظهر حاضر نیز اعتنا و مداقه خاصی میباشد که به مسائل اقتصادی میگردد.(حسینی بهشتی و سایر افراد،1386،ص.510) به همین ادله نداشتن نگاه صحیح به اقتصاد سبب ساز بروز عواملی می‌گردد که جوان ها را از مسجد بدور می‌نماید که درین نوشتار به جراحت شناسی این دست اندرکاران می پردازیم. شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد

بسم الله الرحمن الرحیم

بشر در هر هم اکنون که باشد برای بقای خویش به خوراک، خرقه، مسکن و اسباب و اثاث دیگر معاش نیاز داراست و کسی که به تناسب رویش فکری و اجتماعی که یافته، کارایی می‌نماید نیازمندی‌های خویش را از آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد شیوه‌ هایی هر چه سهل و آسان‌خیس با کمیت هر چه بیشتر و کیفیتی هر چه عالی تأمین کند. از این رو تا آنجا که میدانیم همگی‌ جا و کلیه ‌وقت مسأله‌ی تأمین زندگی از مسائل اصلی و ضروری معاش آدم به اکانت می‌آمده و هنوز هم به حساب می آید و این مسأله در آحاد زمان‌های معاش آدمیان از مسائل اساسی آیتم اعتنا اشخاص و ملت ‌ها بوده میباشد. یکی‌از ویژگی ها پر رنگ‌ی بعد از ظهر حاضر نیز دقت و اهمیت خاصی میباشد که به مسائل اقتصادی می گردد.(حسینی بهشتی و دیگرافراد،1386،ص.510) به همین عامل نداشتن نگاه صحیح به اقتصاد منجر بروز عواملی می‌گردد که جوان ها را از مسجد بدور می‌نماید که درین نوشتار به جراحت شناسی این عامل ها میپردازیم.

توهم ضدیت اسلام با اقتصاد: مسجد النبی کوهسنگی مشهد

مدام تعبیروتفسیر اشتباه از جمله‌های فقاهتی، یا این که پاراگراف‌هایی که با آئین راجع‌به می‌باشند دلیل اکثری از کج فهمی‌ها میگردد و عدم داشتن تبیین صحیح از این پاراگراف‌ها سبب برخی ایرادات گردیده‌است در گفت و گو بیش رو نیز همین دستور پیش آمده میباشد. مثلا بخش اعظمی از جوان ها در‌این تفکر می باشند که اسلام با گنج و رفاه مخالف و در تضاد و مغایرت میباشد به همین عامل در صورتی‌که کسی بخواهد دنبال گنج و رفاه برود یا این که به عبارت دیگر دنبال اقتصاد باشد نمی‌تواند با آئین ارتباط‌ای داشته باشد معلم شهید مطهری دراین باره می‌نویسد: « ممکن میباشد کسى بپندارد که اسلام در اصلً گنج را مطرود و تحت عنوان یک فرمان پلید و به دور انداختنى مى‏شناسد، چیزى که پلید و مطرود و بدور انداختنى میباشد دیگر مقرراتى نمى‏تواند داشته باشد؛ به عبارت دیگر مکتبى که نظرش درباره یک شى‏ء مشخص این میباشد که آن چیز به دور افکندنى میباشد آن مدرسه نمى‏تواند مقرراتى درباره آن چیز داشته باشد، کلیه مقرراتش این خواهد بود که آن چیز را به وجود نیاورید، دست به آن نزنید، دست به دست نکنید، مصرف‏ نکنید.»(مطهری،1368،ص.17) این نگاه یکی‌از عامل ها غربت از مسجد میباشد چون در نگاه وی تقوا به سیرتکامل‌ای تعریف و تمجید گردیده که منافی با هر نوع گنج و میزان دارایی و رفاه میباشد به همین ادله هنگامی نیاز بدین رفاه و بودجه را در خویش می‌بیند؛ و از طرفی هم این را با آئین و اسلام در مغایرت میداند خودبه‌خویش از مسجد بدور می گردد. روضه خوان با شخصیت میتواند با تبیین ظریف تقوا اسلامی و مقام رفیع اقتصاد در نگرش اسلامی این اندیشه را ریشه کن کند. تحت عنوان مثال مردی به امام درست گو علیه السلام پهنا کرد: قسم و سوگند به پروردگار که اینجانب جهان طلب گردیده‌ام و دوست دارم ثروتمند نحس (و از اینرو متأسفم) امام درستگو علیه‌السلام از وی پرسید میخواهی با این گنج چه کنی؟ اعلام‌کرد: میخواهم هزینه زندگیم را تأمین کنم.(محمدی اشتهاردی،1384،ص.164) امام فرمود: «لَیْسَ هَذَا طَلَبَ الدُّنْیَا- هَذَا طَلَبُ الْآخِرَةِ.»(عاملی،1409، ج17،ص.34).

اقتصاد زمینه‌ی اساسی:

مساله اصلی در زندگانى اشخاص و جامعه‏، مساله‌ی معیارهاى سنجش، و نظام ارزشى قاضی بر فرهنگ و تمدن آن جامعه میباشد. چون تک تک جنبش‌ها در زندگى شخص و عده از همین نظام ارزشى سرچشمه‏ مى‏گیرد. خطا یک بستگان و ملت در‌این مساله، و روى آوردن به قیمت‌هاى خیالى و بى‏پایه، کافى میباشد که تاریخ آن‌ها‌را به تباهى بکشاند، و ادراک بها‌هاى واقعى و معیارهاى راستین سفت‏ترین زیربناى کاخ به روزی آنان میباشد. در‌این دربین مخالفین انبیاء و صاحبان زر و اجبار مدام در پی حکم دهنده نمودن معیارهای خودشان بر اذهان همگانی میباشند تا موضوع‌ی معاش آدم را خلاصه در معاش بهتر و در رفاه نمایند. متأسفانه تا حدی این فکر در ذهن جوان ها ما ریشه دوانده میباشد و فرد هر فعالیت و فعالیتی را که در تضادومغایرت با وی باشد و عایدی دنیایی برای وی نداشته باشد بی سود و کنسل میپندارد؛ از این رو در نگاه اکثری از جوان ها کمپانی در کار ‌های مسجد زیرا فایده دنیایی او‌را به‌دنبال ندارد به همین استدلال وقت برای وی نگذاشته و به سمت وی نمی‌رود. البته در قبال برای خریداری کردن گنج و خوشی عالم حاضر میباشد هزینه کرده و هر رنج را تحمل کند تحت عنوان مثال خلیفه دوم از عتبۀ بن انس از درحال حاضر مسلمان‌ها دشت میشان پرسید و وی پاسخ اعطا کرد که عالم به آنها روی آورده میباشد و طلا جواهرات و نقره پارو می‌نمایند. عموم مدینه با شنیدن این کلام، مشتاق بصره شدند و شیوه این حوزه‌ را در پیش گرفتند.(عاملی،1387،ص.75) خیلی از همین اشخاص زمانی سخن از جهاد می شد کتف خالی می‌کردند البته دعوا گنج و پول که باشد حاضرند مشقت مهاجرت را هم تحمل نمایند. برای از در میان بردن این تامل و جذب جوان ها به مسجد اولیه بایستی این درنگ از ذهن وی زدوده خواهد شد. چون وی تا منفعت‌ای در کاری نبیند به سمت آن نمی‌رود. شیخ متشخص بایستی در برطرف نمودن این پندار سعی کند و به تبیین معاش عالی از بینش اهل بیت بپردازد. از جمله از وجود نازنین فرستاده اسلام صلی الله علیه و آله قصه گردیده است که فرمودند: « لَا تَکُونُ مُؤْمِناً حَتَّى تَعُدَّ الْبَلَاءَ نِعْمَةً وَ الرَّخَاءَ مِحْنَةً لِأَنَّ بَلَاءَ الدُّنْیَا نِعْمَةٌ فِی الْآخِرَةِ وَ رَخَاءَ الدُّنْیَا مِحْنَةٌ فِی الْآخِرَةِ.»(مجلسی،1403،ج64،ص.237) پس تمامی‌ی خوشی درین جهان خلاصه نشده و از نگاه اهل بیت علیهم السلام معاش بهتر صرفا برخورداری از مواهب دنیایی وجود ندارد بلکه ملاک رساندن بشر به نعمات آخرت میباشد. نکته‌ی دوم در‌این راستا این میباشد که اخلاق روضه خوان متشخص نیز دراین باره اثر گذار میباشد. جوان بایستی در روحیه روضه خوان با شخصیت مسجد این را مشاهده کند که در لحاظ وی مانند سخنانش اقتصاد قضیه‌ی اساسی وجود ندارد. چون در شرایطی که این اندیشه در ذهن وی صورت گیرد نمی‌اقتدار انتظار داشت که وی به سمت مسجد بیاید چون وی با خویش می گوید روضه خوان مسجد هم به خیال مورد‌ی اقتصادی میباشد که در مسجد حضور دارااست کار وی این میباشد که در مسجد باشد و کار اینجانب در مکان دیگر میباشد. و هر چه در این باره حضور شیخ را در مسجد پررنگتر ببیند دوریش از مسجد بیشتر میشود. این به عبارتی زمینه‌ای میباشد که حضرت امام بر آن تأکید فراوان داشتند: «یکى از کارها اساسی هم این میباشد که روحانیون بایستی بی آلایش زندگى نمایند. آن چیزى که روحانیت را پیش برده تا هم اکنون و مراقبت نموده است، این میباشد که معمولی زندگى کردند. آنهایى که منشأ اثر ها گران قدر بودند، در زندگى معمولی زندگى کردند.»(آقانوری،1391،ص.64؛خمینی، 1378،ج19،ص.251)

گنج و رفاه زیاد:

در بعضا جوان ها که از گنج و رفاه متعددی در معاش منتفع می باشند، به خیال و خاطر خصوصیت‌های جوانی که در آنها میباشد از مسجد هجران می‌نمایند و در حالا و هوای معنویت نیستند و این‌یکی‌از مختصات آدم میباشد که در خوشی طغیان می‌نماید: «کَلاَّ إِنَّ الْإِنْسانَ لَیَطْغى أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى‏‏»(علق/6و7) ویل دورانت دراین باره می‌نویسد: «گنج مرز و بوم ما در بعد از ظهر حاضر، اصول اخلاقی سفت و خشن مهاجرین دیرین ایالات متحده را بیشتر از هر انقلابی ادبی به بی ‌بندوباری نفوس از قید جسته بدل کرد. روزهای پایان هفته که برای استراحت و عبادت بود، به عیش و لذایذ مادی نامحدود بدل گشت و این خویش نماد‌ی بارزی بر تغییر تحول اخلاق و رفتار وزندگی بدور از قید و حایل ما تواند بود».(سهراب‌پور،1393،ص.92) آدم بهره مند از مواهب دنیایی می‌پندارد که‌این مدام باقی میباشد و وی مدام در همین اکنون باقی خواهد ماند به همین برهان دل‌بسته‌ی آن گردیده است. علامه طباطبایی می‌نویسند: «فإن نفسه لا تتعلق بالشی‏ء الفانی اینجانب جهة أنه متغیر یسرع إلیه الزوال، و إنما یتعلق القلب علیه بما یشاهد فیه اینجانب سمة البقاء»(طباطبایی،1417،ج13،ص.311) و این معنای این آیه میباشد که خدا میفرماید: «قالَ ما أَظُنُّ أَنْ تَبِیدَ هذِهِ أَبَداً»(کهف/35) روضه خوان متشخص برای پیکار با این پندار شایسته ترین رویه تدبیر دادن درباره ی این جهان و مختصات آن میباشد که زوال‌پذیری و نابودی از مختصات جدانشدنی این فقید میباشد و اینکه چه مقدار بشر‌هایی که در یک‌لحظه آحاد هستی‌شان از در بین رفته و نابودشده میباشد.

حضرت محمد صلی الله فرمود: «المساجد مجالس الانبیاء»: مساجد، منزلت پیامبران میباشد.[۱۶]
در مکان دیگر رسول اکرم صلوات الله میفرمایند: «المساجد بیوت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد المّتقین، و اینجانب کانت المساجد بیته علاوه بر الله له بالروح و الراحه و الجواز علی الصراط»؛ [۱۷] ؛ مساجد منزل های پرهیزگاران می باشند، وکسی که مسجد منزل وی باشد (تر و تمیز به مسجد تردّد نماید) آفریدگار، آسایش و کامیابی وی و عبور از پل صراط را برایش تضمین نموده است.
نبی‌الله فرموده اند:«هرکس به سوی مسجد قدم بردارد، در قبال هر گامی، ده حسنه برایش تصویب میگردد و ده گناه از او تمیز میشود و ده سکو، جایگاه وی (در پردیس) بالا می‌‌رود.»[۱۸]
اصبغ [۱۹] از حضرت علی علیه السلام ماجرا نموده است که وی فرمودند: «کسانى که رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد به مسجد رفت و آمد مى نمایند، یکى از این هشت چیز عاید آن‌ها مى خواهد شد: ۱ـ منفعت مندی از نعمت یک اخوی دینى در خط مش آفریدگار. ۲ـ یاددادن یک علم و دانش جدید. ۳ـ ادله مستحکمى که ایمان و اعتقادشان را بی نقص مى نماید.۴ـ واژه و کلمه اى که راهگشا و راهنماى وی مى خواهد شد. ۵ـ رحمتى از طرف خدا که منتظر وی مى باشد.۶ـ شنیدن موعظه و ارشاد اى که اورا از نابودی نجات مى دهد. ۷ـ شکاف معصیت و گناهى از خوف آفریدگار یا این که از آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد واهمه عموم. ۸ـ رخنه‌ گناهى از روى خجالت و حجب از آفریدگار یا این که عموم».[۲۰]
فرستاده اکرم صلی الله فرمود: «اى ابوذر! به راستى که معبود متعال به تعداد هر نفسى که در مسجد نشسته اى، یک رتبه در پردیس به تو عطا مى نماید و فرشتگان بر تو صلوات مى فرستند و به تعداد هر نفسی که در مسجد مى کشی، ده اجر برایت نوشته مى خواهد شد و ده معصیت از تو محو مى گردد»[۲۱]
انس [۲۲] از عهد و پیمان فرستاده الله داستان نموده است که فرمود: «هر که در یکى مسجد النبی کوهسنگی مشهد از مساجد آفریدگار چراغى را پر‌نور کند، مجموع فرشتگان و گزاره آسمان، تا هنگامى که آن لامپ فروغ و روشنایی مى دهد براى وی طلب مغفرت مى نمایند».[۲۳]
از فرستاده اکرم صلى الله قصه گردیده‌است که فرمودند: «هر که که مسجدى را جارو نماید، براى وی اجر رها کردن یک عبد نوشته مى گردد، و کسى که به اندازه یک داروى دیده، زباله از مسجد خارج پیروزی، براى وی دو عفووبخشش نوشته مى خواهد شد».[۲۴]
امام راست گو علیه السلام فرمودند: «مَنْ وَقَّرَ مَسْجِداً، لَقِیَ اللهُ یوْمَ یلْقاهُ ضاحِکاً مُسْتَبْشِراً وَ اَعْطاهُ اللهُ کِتابَهُ بِیمینِهِ»؛ هر که که حرمت مسجد را نگه داراست، خدای تعالی و بلندمرتبه را شادان و خندان ملاقات خواهد کرد و پرونده اعمالش را به دست راست وی خواهند اعطا کرد. [۲۵]
در قصه دیگری از امام درست گو علیه السلام داستان گردیده که فرمودند: «هرگاه که معبود عزم مى نماید که بر اهل زمین به منجر کثرت معاصی، عذاب نازل نماید، مى گوید: در‌حالتی که خلا محبّت گروهی از بندگانم براى خیال اینجانب و در‌صورتی‌که عدم وجود آبادى مساجد به وسیله بعضى از بندگانم به خیال و خاطر اینجانب و در شرایطی‌که خلا استغفار بعضى از بندگانم در هنگامه سحر، عذابم را بر آحاد اهل زمین فرو می فرستادم».[۲۶]
از امام درستگو علیه السلام قصه گردیده که فرمودند:«مساجد در محضر آفریدگار از همسایگان خویش گلایه می نمایند. همانها که حاضر نمى شوند در مسجد نماز بخوانند. آفریدگار درین اکنون به مساجد وحى مى نماید و می‌فرماید که به عزت و جلالم قسم که، یک نماز از آن ها که اهالی مسجد میباشند و در منزل خویش نماز مى خوانند قبول نخواهم کرد و در بین عموم عدالتى نخواهند داشت و عفو وبخشش اینجانب هیچ وقت به آنان نخواهد رسید و آن‌ها در فردوس همسایه اینجانب نخواهند بود».
حرف اخر
مسجد یکی‌از مهمترین و تأثیرگذلرترین جای های مذهبی در جامعه ها اسلامی میباشد که برای مسلمان ها اثرها و برکات فراوانی به یاور دارااست. حضور در مسجد منجر پرورش و بلندمرتبه ایمان، کسب به ادب روحی، جلوگیری و هجران از گناه، یاددادن و تربیت شرعی و فراگیری احکام و معارف اسلامی، رابطه و معاشرت با بقیه برادران فقهی، تجلی وحدت و همدلی در بین مسلمانها، پیشبرد هدف ها متعالی فقهی و اجتماعی، برطرف کردن ایرادات و مشکل‌ها جامعه و انتشار و رواج فرهنگ و تمدن بی نیاز اسلامی می شود. براین اساس، بر کلیه ی مسلمان ها فرض میباشد که به حضور در مسجد و محافظت حرمت و رونق آن همت کنند و از این برکت و زمان معنوی در جهت پرورش و تبارک خویش و جامعه منتفع شوند.

مسلمان‌ها از رهبانان عبادت پیشه‌ای که در کویر‌ها معاش می‌کردند، چیزهای فراوانی ـ به ویژه از ارثیه معنوی و روضه خوان‌شان ـ آموختند. چه بسا این صحبت صحیح باشد که غنای معنوی عرفان اسلامی، فیض تعامل نظریه اسلامی با زهد و تقوا رهبانی‌ای میباشد که در صحرای شبه جزیره ایالات متحده عربی و صحرای سوریه و دیگر قلمروهای دولت اسلامی و گویش عربی وجود داشته میباشد.

۸ - تعبیر و تفسیر و تأویل قرآن
[دستکاری]
قرآن کریم و مهربان به رابطه ها مسیحیان و مسلمان‌ها به دیده روابطی ویژه مینگرد، ولی قرآن هم مانند هر کتاب مقدس دیگری همواره گزینه تعبیر و تاویل میباشد و دارنده معانی فراوان:
«قل لو کان البحر مداداً لکلمات ربّی لنفد البحر قبلی ان تنفد عبارات ربّی؛ [۱۹] بگو: در صورتی دریا برای لغت ها پروردگارم مرکّب خواهد شد، قبل از آن که کلمه ها پروردگارم نقطه پایان پذیرد، شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد مسلماً دریا نقطه پايان مییابد».
حدیثی هم داریم که قرآن را دارنده ظواهر و درون، و هر ظاهری را دارنده باطنی ـ تا هفت یا این که هفتاد بطن ـ میداند. طبیعی میباشد که هر تفسیری، رفلکس بعدازظهر و زمان میباشد که تالیف کننده‌اش در آن می‌زید؛ ولی مشاهده میکنیم که از دیر مجال، مسلمانها از فرهنگ وتمدن کثرت‌پذیر قرآنی مسافت گرفته‌اند؛ حتی‌د‌ر تاریخ رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد طبری و سایرافراد می خوانیم که آنها آیه ۶۲ سوره بقره را که می گوید: نصارا و اهل دیگر ادیان که به معبود ایمان دارا‌هستند در نزد آفریدگار جایزه دارا هستند، اینگونه تعبیروتفسیر کرده‌اند که‌این آیه درباره سلمان فارسی و یاران وی نازل گردیده‌است؛ و نیز آیاتی که نصارا را به باعث تکبر نورزیدن و پرستش خداوند می‌ستاید، مرتبط آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد با نجاشی و یاران وی که به رسالت محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) ایمان آوردند و مسلمان شدند میدانند. پرسشی که اینجا مطرح می شود این میباشد که در حالتی‌که این اشخاص مسلمان شدند، دیگر چه طور این آیه ها بر آن ها قابل تطبیق میباشد؟ با آن که درباره اهل کتاب یا این که غیرمسلمان‌بودن نازل شد‌ه‌است که چنانچه غیرمسلمانی مسلمان گردد، مسجد النبی کوهسنگی مشهد حکمش همچون حکم دیگر مسلمانها میباشد. براین اساس، بایستی این نشانه‌ها را در چارچوب عام قرآنی آن، استیناف و رسیدگی کنیم، خیر در چارچوب تیم معینی که در تاریخ ظهور کردند و گذشتند.

۹ - غرض از رابطه ادیان
[دستکاری]
اکنون می بایست به‌این نکته بپردازیم که غرض از ارتباط متمایز بین مسلمانها و مسیحیان و به صورت خاص، و ارتباط مسلمانها و رهروان دیگر ادیان و به ویژه، اهل کتاب چیست، مقصود مهم از این ارتباط، بیان کرد وگو و هم‌زیستی میباشد، خیر صرفا هم‌زیستی مسالمت‌آمیز که هم‌زیستی ایمانی در بین رهروان دیگر ادیان و امت اسلامی و کلیسای مسیحی و دیگر افراد خواسته لحاظ میباشد. طبیعی میباشد که‌این هم زیستی ایمانی بایستی برپایهٌ مبادی معینی پایدار باشد که به حیث اینجانب گزینه توافق تمامی ما میباشد. در قرآن، خداوند در خطاب به محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به همگی مسلمانها و اهل کتاب پیام می‌فرستد:
«قل یا این که اهل الکتاب تعالوا الی کلمة سواء بیننا و بینکم…؛ [۲۰] بگو‌ای اهل کتاب، بیایید بر راز سخنی که در میان ما و شما یکسان میباشد بایسیتم. آن صحبت یکسان این میباشد که جز خداوند را نپرستیم، و این یعنی اینکه صرفا خداوند را بپرستیم و چیزی را سهیم وی نگردانیم و برخی از ما برخی دیگر ـ یا این که چیز دیگری ـ را به خدایی نگیرد».
خداوند به مسلمان‌ها خطاب می‌نماید:
«ولاتجادلوا اهل الکتاب الاّ بالتی هی احسن الاّ الذین ظلموا منهم؛ [۲۱] و با اهل کتاب جز به [طرز‌ای] که عالی میباشد، مجادله مکنید، مگر [با] اشخاصی از آنها که ستم کرده‌اند».
ستم مدام انحراف از روش عدل و میانروی میباشد و در اسلام هر دو سیرتکامل ستم ـ یعنی ستم بر خود و ستم به سایر افراد ـ حرام میباشد. به‌دنبال میفرماید:
«الاّ الذین ظلموا منهم و قولوا آمنّا بال و پرّذی انزل الیکم و الهنا و الهکم واحد و نحن له مسلمون؛ [۲۲] مگر [با] اشخاصی از آن ها که ستم کردند و بگویید: به آنچه به سوی ما نازل گردیده و [آنچه] به سوی شما نازل شده ایمان آوردیم، و خدای ما و خدای شما یکی‌از میباشد و ما تسلیم اوییم».

۱۰ - اسلام در قرآن
[بازنویسی]
سه نکته دیگر باقی میماند: در آغاز اینکه آن «اسلام» که قرآن بدان فرا میخواند کدام میباشد؟ قرآن می گوید:
«انّ الدین عندالله الاسلام؛ [۲۳] در واقعیت، آئین نزد آفریدگار به عبارتی اسلام میباشد».
در همین سوره به دو آیه دیگر نیز دراین مورد بر میخوریم:
«و لو آمن اهل الکتاب لکان خیراً لهم…؛ [۲۴] و در شرایطی‌که اهل کتاب ایمان آورده بودند، مسلماً برای شان عالی بود».
و آیه دوم می گوید:
«و اینجانب یبتغ غیرالاسلام دیناً فلن یقبل منه و هو فی الآخرة اینجانب الخاسرین؛ [۲۵] و کسی که جز اسلام، فقهی [دیگر] جوید، هیچوقت از او پذیرفته نشود، و او در آخرت از زیانکاران میباشد».
این اسلامی که قرآن همگی بشر‌ها را بدان فرا می خواند، همانا اطاعت و انقیاد نسبت به عزم خداست؛ یعنی اینکه عزم بشر، بر پایه ی عزم پروردگار خواهد شد. اسلام یعنی اینکه آدم تسلیم خدای عزوجل و عزم و محبت و عفووبخشش وی خواهد شد. این اسلام، به عبارتی چیزی میباشد که به حیث قرآن کلیه پیامبران برای آن آمده‌اند و به عبارتی مبنایی میباشد که هستی بر آن پایدار گردیده‌است. از حیث قرآن، دنیا هستی تسلیم پروردگار میباشد؛ چون از سنت‌هایی که خداوند در آن گذارده میباشد، تبعیت می‌نماید. اسلام بشر، برعکس اسلام ملائکه، اسلامی آزاد، برگزیده و از روی میل میباشد. ما بشر‌ها و جنیان، تسلیم‌شدن یا این که تسلیم‌نشدن به معبود را بر می‌گزینیم. ولی این روایت دیگری داراست که آیا جن، بشر میباشد یا این که چیز دیگری میباشد؟ از دید قرآن، جن بشر وجود ندارد، بلکه آن ها از حریق آفریده گردیده‌اند.
«و خلق و خوی الانسان اینجانب صلصال کالفخّار. و رفتار الجانّ اینجانب مارج اینجانب نار؛ [۲۶] بشر را از گل خشکیده‌ای سفال مانند آفرید و جنّ را از تشعشعی از حریق اخلاق و رفتار کرد».
«الاّ ابلیس کان اینجانب الجنّ ففسق عن دستور ربّه؛ [۲۷] جز ابلیس که از [دسته] جنّ بود و از دستور پروردگارش سرپیچید».

۱۱ - خلیفه الهی در زمین
[بازنویسی]
از نگاه قرآن، مخلوقات سه سیرتکامل‌اند: اولیه، ملائکه که از متاع نورند و نافرمانی معبود نمی کنند (ابلیس از فرآورده ملائکه عدم وجود). دوم، جنّ که از حریق آفریده گردیده است و ابلیس از وی بود. سوم، بشر که همین جانور زمینی خاکی میباشد. خداوند اسم‌ها را به بشر فراگرفت و اورا جانشین خویش قرار اعطا کرد. آفریدگار میگوید:
«انّی جاعل فی الارض خلیفة؛ [۲۸] اینجانب در زمین جانشینی خواهم گماشت».
این خلافت الهی، به عبارتی تکلیف و امانتی میباشد که خداوند آن را به افق‌ها و زمین و کوه‌ها عرضه کرد و آن‌ها از برداشتن آن سرباز زدند و از آن هراسناک شدند، و آدم آن را برداشت. بدین ترتیب، جانشینی آفریدگار در زمین ـ که از آنِ تمامی آدم‌ها میباشد ـ خصوصیت بشر میباشد و حکم می‌نماید که جوهر اسلام، برداشتن توشه جانشینی و ودیعت الهی به سیرتکامل‌ای سزاوار میباشد. هم‌اینگونه اسلام، همین شریعتی میباشد که حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) آورده که مردمانی او‌را تقلید کردند و دیگرانی هم از وی تاسی نکردند. این اسلام به عبارتی میباشد که امام جعفر درستگو (علیه‌السّلام) می گوید:
«الاسلام ما علیه تتناکحون و تتوارثون، و الایمان ما علیه تثابون و تعاقبون.»
اسلام به عبارتی چیزی میباشد که مبتنی بر آن نکاح می کنید و ارث می برید، و ایمان آن چیزی میباشد که بر پایه ی آن محرک و سزا میبینید.
اسلام به عبارتی چیزی میباشد که بادیه‌نشینان بدان گردن نهادند، اما ایمان نیاوردند:
«قالت الاعراب آمنّا قل لم تؤمنوا و لکن قولوا اسلمنا و لمّا یدخل الایمان فی قلوبکم؛ [۲۹] بادیه‌نشینان گفتند: ایمان آوردیم. بگو: ایمان نیاوردید، اما بگویید: اسلام آوردیم و هنوز در دلهای شما ایمان منش نیافته میباشد».
ولی حکم‌کردن بدین که ایمان در دل آدم‌ها باطن گردیده یا این که نشده میباشد، صرفا از آن آفریدگار میباشد و از این رو، هیچوقت در اسلام محکمه‌های تفتیش عقاید بر پا نشده میباشد. هر که میگوید: لااله الاّ الله، شهیدشدن بر اسلام داده میباشد و مسلمان میباشد و همگی دستمزد و وظایف یک مسلمان را داراست. به این ترتیب، مضمون‌ اسلام در دو سطح جهانی و تاریخی شرعی، قابل تحقیق میباشد.
در حدیثی آمده میباشد که جبرئیل از نبی و اصحابی که پیرامون آن حضرت بودند پرسید: اسلام چیست؟
حضرت جواب اعطا کرد: اینکه شعائر یا این که عنصرها اسلام را بر پاداری.
پرسید: ایمان چیست؟
جواب اعطا کرد: اینکه به پروردگار و ملائکه و کتاب‌های آسمانی و روز قیامت ایمان بیاوری.
آن‌گاه پرسید: احسان چیست؟
جواب اعطا کرد: اینکه آفریدگار را چنان بپرستی که گویی می‌بینی‌اش و در صورتی تو اورا نمی‌بینی، وی تو‌را می‌بیند.
براین اساس، احسان بالاترین جایگاه ایمان میباشد و آن‌گاه که ایمان و احسان و اسلام توده شدند، اسلام حقیقی و واقعی را تشکیل می دهند. بدین ترتیب، بایستی میان جوهر قرآنی معنا اسلام و اسلام تحت عنوان یک شریعت برای عموم، تفاوت بنیان.