مرجع مسجد النبی کوهسنگی مشهد

علم صحبت اسلامی نیز نخستین توشه در‌این جامع صورت گرفت و کم کم تکامل یافت و براین اساس اولیه مذهب کلامی در اسلام به وجود آمد که نقش عمده‌ای در تحولات علمی، سیاسی، دینی و کلامی این عصر و بعدازظهر نخستین عباسی بر جا بنیان؛ به نحوی که جامع بصره، از آن فرصت تا اوایل قرن چهارم هجری تحت عنوان یکی‌از فعال‌ترین مرکزها فرهنگی دانا اسلام، خاستگاه محدّثان، فلاسفه و متکلّمان بزرگی شد که هر کدام به نوبه‌ی خویش سهم بزرگی در تحولات علمی قرن ها اول داشته‌اند.
می بایست خاطر نشان کرد فعالیتهای آموزشی درین جامع در بعد از ظهر اموی، فقط به مشاجره و تحقیق در مورد مسائل نحوی و کلامی محصور نمیشد، بلکه فقه اسلامی، تعبیر و تفسیر، قرآن و خبر ها نیز برای مثال علومی بود که رسما در آنجا درس دادن می شد. از بزرگانی که در بعدازظهر اموی در بصره می‌زیسته‌اند می‌اقتدار از حسن بصری، ابن سیرین، (42) جعفر بن‌الحسن، (43) جابر بن یزید ازدی، رفیع بن مهران، عبدالله بن زید اسدی، مسلم بن یسار (44) و قتاده بن دعامه سدوسی (45) اسم موفقیت.
2. جامع کوفه:
پیش از سفر امام علی (علیه السلام) به کوفه، عبدالله بن مسعود صحابی تبارک نبی (صلی الله علیه و آله و سلم) -در جامع این شهر به عمل یاددادن قرآن و احکام اسلامی اشتغال داشت. قدمت به هنگام اعزام ابن‌مسعود، به عموم کوفه اینگونه نوشت: «انی قد بعثت الیکم عمار بن یاسر امیرا و عبدالله بن مسعود معلما و وزیرا و هما اینجانب النجباء اینجانب مسجد النبی کوهسنگی مشهد اصحاب محمد اینجانب اهل بدر فاقتدوا بهما و اسمعوا قد آثرتکم بعبدالله بن مسعود علی نفسی.» (46)
عبدالله بن مسعود بعد از عزیمت به کوفه در منزلی در جنب این شهر اقامت گزید. (47) از علم آموختگان مدرسه علمی ابن‌مسعود در کوفه می‌قدرت دانشمندانی زیرا: علقمه‌ی بن‌قیس (م. 62 هـ. ق).، مسروق بن‌اجدع همدانی (م. 63 هـ ق.)، شریح حکم کننده (م. 78 هـ ق.) سعید بن جیبر (م. 95 هـ ق.)، شعبی (م. 104 هـ.ق.) و حبیب بن‌ابی اثبات کاهلی (م. 119 هـ. ق.) را اسم موفقیت. (48) بعداز سفر امیرالمؤمنین (علیه السلام) به کوفه و تعیین این محل تحت رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد عنوان راس حکومت اسلامی از سوی آن حضرت، دامنه‌ی تکان علمی در جامع آن شهر از هر جهت حجم یافت. امام علی (علیه السلام) با استعمال از منبر خلافت در روز ها آدینه و عیدین و در هر مجال مطلوب دیگر، هزاران نفر عرب، اهل ایران، شامی و... را که در جامع کوفه گرد می‌آمدند.عارف و دانشهایی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد که از فرستاده آفریدگار (صلی الله علیه و آله و سلم) آموخته یا این که خویش در زمینه‌ی آنان اندیشیده بود، سود‌مند می‌ایجاد کرد. سیوطی از ابوطفیل ماجرا کرده که اظهار کرد: دیدم علی (علیه السلام‌) را در حالی که خطبه می خواند و می‌اظهار کرد: بپرسید از اینجانب، به آفریدگار قسم و سوگند هیچ چیز وجود ندارد که از اینجانب سؤال نمائید مگر اینکه اینجانب شمارا از آن با خبر کنم و بپرسید از اینجانب، در باب کتاب آفریدگار که به پروردگار قسم هیچ آیه‌ای وجود ندارد مگر اینکه اینجانب میدانم آن آیه در شب نازل شد‌ه‌است یا این که در روز، در دشت فرود آمده یا این که در کوه. (49)
هر یک‌سری زمانه اقامت آن حضرت در کوفه حدود 5 سال بیشتر عدم وجود، ولی همین بازه زمانی کوتاه کافی بود که‌این شهر را به یک کدام از مرکزها گرانقدر علمی و فرهنگی آن زمان بدل سازد. به گفته‌ی ابن ابی الحدید، حدیث و دیگر دانشهای اسلامی از مدرسه امیرالمؤمنین امام علی (علیه السلام) به دیگر شهرها و بلاد اسلام شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد رویه یافت و امامان چهار‌گانه‌ی اهل سنّت، کلیه از تعالیم وی سود‌مند شدند. (50) براین اساس و از آن پس، جامع کوفه همواره فرایند پرورش و ترقّی خویش را پیمود و پیوسته حالت خویش را در تاریخ اسلام محافظت کرد.

در صورتی گذرتان به شهر قم افتاده باشد، مسلما بقعه حضرت معصومه، خواهر امام رضا را چشم‌اید. این مسجد هم با گل‌ها و صورت‌های متقارن تزیینی به کاررفته در دیوارها و ورودی تعالی و باشکوهی که دارااست در مجموعه زیباترین مساجد جمهوری اسلامی ایران قرار می گیرد. هر چندین بقاع حضرت معصومه از نقطه‌حیث مذهبی و زیارتی بسیار پر اسم و رسم میباشد ولی ساختار معماری و تزئیناتش، آن‌قدرها که بایستی و شاید ستوده نشده میباشد.

جذاب میباشد که پیاده سازی این جای مذهبی که در واقع، مزار بانویی معصوم و گران بها برای مسلمان ها میباشد، شم و حالی مسجد النبی کوهسنگی مشهد به طور کامل زنانه دارااست. این مسجد در سال ۹۵۰ هجری سازه گردیده و فعالیت کاشی‌کاری آن را مدرس امیرمظفر احمدبن‌اسماعیل در سال ۶۰۵ هجری بر عهده گرفته میباشد.

حدود هشت سال ارتفاع کشیده تا کاشی‌کاری‌های جالب مسجد به اتمام برسد. به حیث می رسد که صرف این تمامی مجال و توجه حقیقتا بها داشته و اثری از معماران اهل ایران باقی‌مانده که برای هر بازدیدکننده‌ای جالب میباشد. خلال حضرت معصومه، پادشاهان صفوی مختلفی برای مثال فرمان روا صفی، پادشاه شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد عباس دوم، پاد شاه سلیمان و پاد شاه فرمان روا‌حسین هم دراین مکان دفن گردیده‌اند.

۶. مسجد جامع یزد، یزد
در‌حالتی که بدانید مسجد جامع یزد حدود یک قرن میباشد که درین شهر قشنگ سرفراز و سربلند معاش کرده حتما به هنر و معماری اهل ایران میبالید. این سازه صرفا مسجدی برای عبادت‌کردن وجود ندارد بلکه شاهکاری تاریخی میباشد که زمان‌های متفاوت تاریخ را از راز گذرانده و ردپایی از تجارب حضور در هر مورد از این عصر‌ها در آن قابل‌مشاهده میباشد. بخشی از مسجد جامع یزد از عصر ساسانیان برایتان میگویند و قسمت دیگری از عصر تیموری، ایلخانی و… . کاشی‌های خوشگل، مناره‌ها و سَردَر والا این مسجد یزدی، آن را در شاهکارهای آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد معماری قرن نهم هجری کشور ایران قرار میدهد. بلندی مناره‌های مسجد به ۵۲ متر میرسد. کاشی‌های معرق‌کاری‌گردیده و گنبد و سقف آن هم که دیگر مکان خویش دارا هستند. به یزد خوشگل هجرت و مطلقا از یکی‌از زیباترین مساجد کشور ایران یعنی مسجد جامع هم دیدن فرمایید.

درین مسافرت و بازدید از مسجد جامع به کتیبه‌های جذاب‌اش هم رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد اعتنا داشته باشید. کتیبه‌هایی با خط ثلث و کوفی که هم خوشگل می باشند و هم قیمت تاریخی متعددی دارا هستند. مسجد جامع یزد دارنده نقشه‌ای چهارگوش میباشد و ظاهرا از کعبه در پیاده سازی آن الهاماتی گرفته گردیده‌است. این مدل از پیاده سازی نقشه در معماری اسلامی منزلت ویژه‌ای داراست. در‌حالتی که دوست دارید به مکانی هجرت فرمایید که پر‌از زیبایی و وقار میباشد، مسجد جامع در یزدِ دوست‌داشتنی را از حافظه نبرید.

فزون بر این که تامل ناپخته و محصور، آن‌ها را خیر صرفا از تصورات و برداشت های غیرواقعی نجات نمی بخشد، بلکه این تصورات به دور از حقیقت را تقویت خواهد کرد؛ چون نوباوه، بدون چاره میباشد برای فهم مفاهیمی بالاتر از شایستگی خود، به به عبارتی تفکرات کودکانه و نپخته روی آورده، از این طرز خویش را قانع سازد. از این روی، ضروری میباشد عامل ها یاد دادن و تربیت شرعی با تحقیق های صورت گرفته درباره برداشت خردسالان و نوجوان ها از مفاهیم فقاهتی شناخت پیدا نمایند و یافته های آنان‌را مد لحاظ داشته باشند.عنایت تربیت فرزندان و لزوم تسریع مسجد النبی کوهسنگی مشهد در آن و مقصود آخری از آنالف) عنایت تربیت فرزندانتربیت، از حیاتی‌ترین بعد ها معاش بشر میباشد و در پرتو آن، آدم به روشن بختی مناسب نائل می‌آید. گران قدر آموزگار اسلام، علی (علیه ‏السلام) در سخنان دربار خویش، بارها و بارها، از این فرمان اصلیّ پرده برداشته و اثرها و نتیجه ها مثبت تربیت فرزند و پیامدهای منفی بی ‏توجهی به آن را ذکر داشته‏‌اند. امّا قبل از ذکر بینش های حضرت دراین باره، مطلوب میباشد نوع طریقه و برداشت آن حضرت را از فرزند ارائه نمائیم.خلاف برداشت و دیدگاه بعضا اشخاص که از فرزند بیشتر، تحت عنوان ابزاری برای پاسخگویی به نیاز عاطفی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد پدر و مادر و نیز عضوی برای تأمین و سرویس به خانواده و مایه فخر و مباهات پدر و مادر نگریسته می‌ی‏گردد، امام علی (علیه‏ السلام) به فرزند، بسی بالاتر از این نگریسته و آن را، عطیه‌ای الهی برشمرده‌ اند که در پرتو دقت و تربیت پدر و مادر، به پرورش کافی رسیده و به دنبال نیکوکاری و احسان به پدر و مادر برمی‌‏آید.در نهج ‏البلاغه آمده میباشد که: “در حضور امام علی (علیه‏ السلام)، مردی به دیگری میلاد پسرش را به این شکل تهنیت اظهار‌کرد: “گوارایت باد رزمجویی سوارکار!” آن حضرت رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد از نوع شادباش اعلام کردن وی، نهی نمود و تهنیت گفتنی به این شکل را به وی سفارش نمود: ” آرزو که بخشنده اش را سپاسگزار باشی و این عطیه الهی، مبارکت باد، وی به رویش دلپذیر رسد و تو نیز از خیر و خوبی و خیرش منفعت‌مند شوی.بعداز آن که از بینش علی (علیه ‏السلام) نسبت به فرزند مطلع شدیم، اکنون به اثر ها و نتیجه ها تربیت فرزند از نگرش آن حضرت اشاره می‏‌کنیم؛ آن حضرت در سخنی کوتاه و در عین درحال حاضر عمیق و دقیق، تربیت و آرامش‌آموزی را، میراثی بی‌مانند تلقی نموده‌ اند.معمولاً با درگذشت بشر، نگاه‌ها به معیار شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد و مقدار ارثیه به ارث نهاده وی معطوف میباشد و در شرایطی‌که شخصی متمّول و ثروتمند باشد، اقلامی از به جا مانده همچون زمین، منزل و ماشین در لحاظ کوته نظران، گران قدر و اساسی جلوه می کند امّا از نگرش امام مربیان، علی (علیه‏ السلام)، میراثی به مانند متانت و تربیت نیست “لامیراث کالادب” (۲) و هیچ گاه املاک و میزان دارایی‌‏های مانده مادّی، قابل مقایسه با ارثیه گرانبهای وقار و تربیت درست برای فرزندان وجود ندارد

مسجد تربیت اخلاقی را در جان آدم­ ها می­ نشاند و آنها را به شدت به پایبندی به مکارم اخلاق و رفتار تشویق می ­نماید تا مسلمانها فرق میان خیر و خوبی و بدی را دریابند و قیمت­ های اخلاقی در شخصیت آن­ها نهادینه گردد. براین اساس معاش مسلمان ها چندین قدم به سمت معاش آرمانی پر‌از فضیلت ها اخلاقی مجاورت­خیس گردد.
فراگیری شجاعت و دلاوری به مسلمان‌ها ـ تحت عنوان یک کدام از خصوصیت­ های اخلاقی و عنصرها اساسی تشکیل دهنده شخصیت بشر مسلمان ـ به عنوان مثال نقش ­های مسجد در چارچوب اعتنا به تربیت اخلاقی آن ها میباشد. یک کدام از بارزترین مصادیق این شجاعت، شخصیت خویش حضرت فرستاده (صلی الله علیه و آله) میباشد. از انس بن صاحب و مالک اورده شده:
«رسول پروردگار (صلی الله علیه و آله) شایسته ترین و بخشنده ­ترین و شجاع­ ترین عموم بود. شبی عموم مدینه صدایی شنیدند و در گیر وحشت شدند. عدّه ­ا ی از عموم به طرف صدا جنبش کردند. نبی، که پیشتر به طرف صدا رفته بود، سوار بر اسب برهنة ابو طلحه و چاقو به دوش، بازمی گشت، آن عدّه را روءیت کرد و فرمود: نترسید، نترسید. انس می­گوید: ما وی را دریایی از شجاعت یافتیم و وی در کمال شجاعت و دلاوری بودند.02
یکی‌از دیگر از مصادیق تربیت اخلاقی مسلمان‌ها در مسجد، رویش وجدان باخبر و بیدار آنها میباشد. وجدان بیدار از اصول بنیادین در تربیت اخلاقی بشر به شمار می ­رود و با ایمان به خدا متعال و یکتا رابطه بدون واسطه و تنگاتنگ داراست. وجدان با خبر و بیدار بشر از روش تربیت، تمرین و فراگیری صورت گرفته و پرورش مسجد النبی کوهسنگی مشهد و تکامل می ­یابد12.
از‌آنجا‌که مسجد در تربیت اخلاقی مسلمان ها سهم متعددی داراست، به تربیت و رویش مکارم رفتار در سرازیر آدم­ ها می­ پردازد. مکارم اخلاقی که رسول وسیع الشأن، تحت عنوان مطرح ترین شخصیت تاریخ، به آن­ها تروتمیز بود و خویش به آن شغل می­ کرد و مسلمان‌ها را به تر و تمیز شدن و شغل به آن دعوت و تشویق می ­نمود:
أَمَرَنِی رَبِّی بِتسعٍ: الْإِخْلَاصُ فِی السِّرِّ وَالْعَلَانِیَةِ، وَالعَدْل فی الرِّضا وَالغَضب، والقَصْد فی الغِنَى وَالفَقْر، وَأَنْ أَعْفُوَ عَمَّنْ ظَلَمَنِی وَأَصِلَ مَنْ قَطَعَنِی وَأُعْطِیَ مَنْ حَرَمَنِی وَ أَنْ یَکُونَ نُطْقِی ذِکْرًا وَ صَمْتِی فِکْرًا ، وَنَظَرِی عِبْرَةً».22
«پروردگارم، من‌را به داشتن نُه خصوصیت پیشنهاد کرد: اخلاص در آشکار و نهان، عدل و داد ورزی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد به هنگام شعف و خشم، قناعت و صرفه جویی در هنگام توانمندی و فقر، سپری شد از هر که به اینجانب ظلم کرده، رفت و آمد با هر کس با اینجانب جدا ارتباط کرده و عفو و بخشش به هر کس نسبت به اینجانب بخشنده نبوده میباشد. پروردگارم به اینجانب فرمان داده تا سخنم خاطر وی، سکوتم پندار کردن و نگاهم برای عبرت آموزی باشد.»
مسجد عهده ­د ار فراگیری مکارم و فضیلت ها اخلاقی میباشد که نبی (صلی الله علیه و آله) ، به آن تر و تمیز بودند. مسجد شش فضیلت اخلاقی در آغاز درین حدیث را، که آراستگی به آن بر همة مسلمان ها واجب میباشد، به آن ها می ­آموزد. فضایلی که هر مسلمانی می بایست برای حصول آن و نهادینه شدن در وجود او، با نفس خویش جهاد نماید.
آراستگی بدین خلق و خوی حمیده، مسلمان‌ها را از سایر بشر ­ها متمایز می ­نماید. هیچ فضیلت و اخلاقی فراتر از این وجود ندارد که آدم نسبت به ظالم سپری شد داشته باشد یا این که به آدم حسود عفو وبخشش نماید یا این که با هر که جدا ارتباط کرده، رابطه داشته باشد؛ به ویژه وقتی که اقتدار تقابل به مثل را داشته باشد. به رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد این ترتیب اخلاقی که مسجد در جان مسلمان‌ها نهادینه می ­نماید، سرچشمه گرفته از کتاب معبود و سنت فرستاده (صلی الله علیه و آله) ، خواهد بود.
3. نقش مسجد در تقویت ارتباط ها اجتماعی:
مسجد محل گرد هم آیی مسلمانها و انجمنی برای گفتگوی آن‌ها با یکدیگر میباشد. در ضمن رفت و آمد به مساجد، مسلمان‌ها از مکان­ مکان دنیا و از تابعیت­ های مخلتف با یکدیگر آشنا می­ شوند. مسجد، مسلمان ها را در هنگام نماز در داخل خویش مکان می ­د هد و هرکدام از آن‌ها را در کنار هم قرار می ­د هد، سوای این که رنگ، تابعیت، رده و جایگاه آن ها را در لحاظ داشته باشد. این فرمان خویش تاثیر متعددی در ارتقا آشنایی در بین نمازگزاران خواهد داشت. نقطة اشتراک همة این نمازگزاران شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد که سبب ساز نشست آن ها گردیده، اطمینان به آئین مبین اسلام میباشد؛ اعتقادی که مانند ریسمانی مستحکم آن‌ها را به یکدیگر لینک و پیوند داده و تابعیت، وطن، گویش، رنگ و دیگر رابطه ها عرضی را، که به گوهر انسانی و عبودیت حضرت باری سبحانه و تبارک هیچ ارتباطی ندارند، در خویش محو ساخته میباشد. از این رو پیوندهای دوستی و نوازش که ریشه در پیوندهای عقیدتی و ایمانی دارا هستند بر پیوندها اشخاص جامعة مسلمان با یکدیگر حکم فرما میباشد

قرآن کريم خطاب به پيامبر اسلام مي‌‌فرمايد: «وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلاَّ رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ»؛ ما تورا نفرستاديم مگر تحت عنوان عفو و بخشش براي جهانيان.
ديني که؛ پيامبرش را تحت عنوان عفو وبخشش براي عموم معرفي مي‌‌نماید به طبعً نمي‌‌تواند دين با خشونت باشد.
در آيه ديگر به پيامبر اسلام امر به تواضع و فروتني در مقابل مؤمنين را بيان مي‌‌نماید و مي‌‌فرمايد: «وَ اخْفِضْ جَناحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ»؛ «پر و بال خويش را براى مؤمنان فرو گستر».
و نيز در جاي ديگر، معبود به پيامبرش امر عفووبخشش و سپری شد و مدارا را صادر مي‌‌نماید، «خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ»؛ سپری شد پيشه كن و به [كار] پسنديده امر ده و از نادانان فیس برتاب.
آحاد اين آيات بيان گر و آرم عفووبخشش بودن پيامبر اسلام و ملايم و با مودت بودن و بر اساس مسجد النبی کوهسنگی مشهد منطق بودن دين اسلام مي‌‌باشد؛ زيرا در حالتی که اسلام دين محبت، الفت، صميمت و دوستي نمي‌‌بود، اين کلیه تأکيد به رحمت، سپری شد، محبت، اخلاق و رفتار نيک و امثال اين کارها مضمون‌ نداشت.
تأکيد مي‌‌نماید که نبی می بایست با رحمت، سپری شد، مهرباني و محبت و رفتار نيک با ديگران کردار نماید و در قبال مؤمنين بی شیله پیله باشد.

ب) خلق و خوی و سيره عملي اسلام:
1- پيامبر اسلام بسيار دلسوزو کریم نسبت به ديگران بوده میباشد ولذا در‌حالتی که اشخاص آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد از روي عناد به آفریدگار يکتا ايمان نمي‌‌آوردند، ناراحتی و غصه گمراهي ديگران بر پيامبر سنگيني مي‌‌کرد تا جايي که قرآن مي‌‌فرمايد: «لعلک باخع نفسک»؛ اين نشان مهرباني و دلسوزي خالصانه اورا نشانه مي‌‌دهد.
2- کردار نيک، به شهیدشدن تاريخ، پيامبر اسلام بهترين و نيکوترين اخلاق و رفتار را داشته میباشد؟ اخلاق و رفتار و گفتار خویش پيامبر اسلام هم از لحاظ قرآن و هم از نگاه تاريخ، علامت مي‌‌دهد که حضرت با نيکوترين خلق و خوی و بهترين گفتار، حتي با معاندان خویش را داشته میباشد.
پيامبر اسلام آنقدر با مهرباني و نيکوئي با عموم اخلاق نمود که قرآن اورا تحت عنوان مثال رفتار عظيم معرفي مي‌نماید؛ «إنک لعلي خلق و خوی عظيم».
پيامبر اسلام، در آحاد مسائل با شکیبایی، شيکيبائي، عفووبخشش وگذشت اخلاق مي‌‌نمود و در عکس العمل با همگان با صورت گشوده و شاد عکس العمل مي‌‌نمود.
همسايه يهودي حضرت هر روز با خاکستر از آن حضرت استقبال مي‌‌کرد و پيامبر(ص) فارغ رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد از هيچ واکنشي، بعداز حرکت دادن خرقه‌ها و آراسته کردن احوال ظاهري‌‌اش به رویکرد خویش ادامه مي‌‌اعطا کرد، و روز آنگاه، با آنکه مي‌‌دانست به عبارتی اپلیکیشن تکرار مي‌خواهد شد، نيز تغيير مسير نمي‌‌اعطا کرد. يک روز از آنجا مي‌‌سپری شد با کمال تعجب از خاکستر خبری نشد، حضرت با لبخند بزرگوارانه‌اي اذعان کرد: رفيق ما امروز به سراغ ما نيامد! گفتند: بيمار میباشد. فرمود: بايد به عيادتش برويم. بيمار يهودي، وقتي پيامبر اسلام را بالاي سرش مشاهده نمود، در رخ آن حضرت صميميت و محبت صادقانه‌‌اي حس کرد که گويي سالها میباشد با وي سوابق دوستي و آشنايي داراست و آحاد کينه‌‌هاي مرد يهودي نسبت به حضرت، به مهر و صفا تبديل گرديد.
آيا ديني که رهبرش اينگونه حتي با دشمنانش عکس العمل دارااست، ديني خشن و بي رحم میباشد، يا دين با صفا و محبت و خلق و خوی و مهر و عاطفه؟!
در‌صورتی‌که تاريخ صدر اسلام را رسیدگی کنيد پي مي‌‌بريد که در تاثیر عکس العمل نيک واخلاق حميده پيامبر اسلام و مهرو عطوفت که در دين اسلام وجود داشت، اقوام و ملل متعدد از دور و بر و اکناف مدينه به اسلام مي‌‌پيوستند و شعاع خورشيد اسلام هر روز قلمرو بيشتري را فرا مي‌‌گرفت. در نخستين شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد فتوحات اسلامي و خلق مهربانانه پيامبر اسلام و مسلمان ها، مسيحيان شبه جزيرة العرب و شامات و غيره شيفته اسلام شدند واز صميم دل آن را پذيرفتند.
البته براي درستی ادعاي پيامبري پيامبر اسلام و آوردين اسلام، قبل از راه و روش معجزه؛ دو شیوه اصلی وجود داراست:
يکي؛ توده آوري قرائن وشواهد متعدد براي صدق ادعاي نبوت.
دوم؛ تصديق کتاب ها آسماني پیش از آن پيامبر.
اينک هر دو خط مش را به صورت مختصر بررسي می‌نمائيم.
الف) گردآوری آوري شواهد در درستی رسالت پيامبر اسلام(صلي الله عليه وآله وسلم)

که اسلام شاخه ای از تعالیم حضرت ابراهیم است، بلکه از نظر قرآن، اسلام بر تعالیم حضرت ابراهیم (ع) و نیز سایر آموزه ها تأکید می کند. نبی و کامل و مسلط است.
همچنین حضرت ابراهیم (علیه السلام) به وضوح این مکان را محل توجه مردم مناطق مختلف قرار داده است، اما این موضوع پس از بنای خانه کعبه در دعای حضرت ابراهیم (علیه السلام) آمده است. من از او سپاسگزارم. برای نتایج.
به همین دلیل از زمان حضرت ابراهیم (علیه السلام) این منطقه مورد توجه مردم مناطق مختلف از جمله هند، مسجد النبی کوهسنگی مشهد ایران، یمن، حبشه، مصر و... و خانه کعبه بوده است. در موسم حج، بسیاری. مردم و پیروان خارج از کشور با آداب مختلف تجارت، زیارت و زیارت از شهرها و قصبه‌ها و بادیه‌نشینان تیهامه، از جمله هندوها، پارس‌ها، نبطی‌ها، علامانی‌ها، حبشی‌ها و مصری‌ها به مکه می‌آیند. . ). تاریخ عربی آقا صفحه 5)
بدون شک اجتماع این افراد از نژادها و ملیت های مختلف در اطراف کعبه و وضو گرفتن بر اساس ایمان و الهام است. هندوها می گویند که روح «سیفا» به سنگ سیاه ذوب شده است. و صابئین ایران و کلدانیان کعبه را منزلگاه یکی از سیارات صابئین می دانند و به آن احترام می گذارند. زرتشتیان ایران بر این باورند که روح هرمزد در این خانه فرود آمده است و به این دلیل که از آن بازدید می کردند و برخی می گویند نام زمزم برگرفته از پرستش زمزم از همان زرتشتیان است که آب می گذاشتند و چاه در این. . یهودیان گفتند: کعبه معبد آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد خداست و در آنجا به وسیله ابراهیم (ع) خود خدا را می پرستند و در آن خانه بت های ابراهیم و اسماعیل و مسیح و مریم وجود دارد. دایره المعارف القرن الاشرین 8/147
این افراد پس از اقامه حج و زیارت خانه خدا به بازارهای مختلف تجاری، ادبی و هنری می رفتند و در میان خرید و فروش، شعر می خواندند، شعر می گفتند، به خطبه ها گوش می دادند و در دادگاه ها او قبلاً شرکت می کرد. . بنابراین، آنها توشه عاطفی و معنوی بیشتری به دست می آورند.تاریخ زبان عربی را می توان به طور کلی به دوره های قبل از اسلام و بعد از اسلام تقسیم کرد. قبل از اسلام، زبان عربی به دو شاخه عربی جنوبی و عربی شمالی تقسیم می شد. با ظهور اسلام، این زبان به تدریج به فراموشی سپرده شد و زبان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد عربی شمالی که اساس زبان عربی امروزی است، جایگزین آن شد و در سراسر عربستان گسترش یافت. این زبان اکنون عربی کلاسیک نامیده می شود
عصر زبان عربی در تاریخ
صدها سال پیش در شبه جزیره عربستان قبیله ای بیابان نشین به نام سامیان زندگی می کردند و زبان باستانی رایج در میان سامی ها سامی نام داشت. اگرچه برخی از سامیان در مناطق دورافتاده عربستان زندگی می کنند، اما در سال های اخیر، بسیاری از آنها به تدریج شبه جزیره را ترک کرده و به مناطق اطراف نقل مکان کرده و از نظر زبانی و فرهنگی با مردم منطقه ادغام شدند.
در جریان این مهاجرت ها، تمدن های بزرگی در نواحی اطراف پدید آمدند که از آن جمله شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد می توان به تمدن های بابلی، آرامی، سومری، کنعانی و عبری اشاره کرد. زبان های باستانی ایجاد شده در هر منطقه تفاوت های مشخصی دارند، اما همه آنها زبان های سامی هستند.
زبان‌های سامی بر اساس رابطه‌شان با شبه جزیره عربستان: زبان‌های شرقی (مانند بابلی و آشوری)، زبان‌های غربی (مانند کنعانی، عبری و آرامی) و زبان‌های جنوبی (مانند عربی) طبقه‌بندی می‌شوند. و حبشی).
پیشینه زبان کلاسیک عربی در آغاز اسلام
به دلیل ضعف تمدن عرب قبل از اسلام که به دوره جاهلیت نیز معروف است و ساختار بادیه نشین و اغلب جنگ اعراب، منابع مکتوب عربی کلاسیک بسیار محدود است. در واقع آنچه از آغاز عصر کلاسیک عرب، یعنی از قرن سوم تا ششم پس از میلاد مسیح، قبل از ظهور اسلام و پس از آن باقی مانده است را می توان در گروه های زیر طبقه بندی کر

از این جهت گیری دین، که جهت گیری پدیده های بیرونی است و به پدیده های درونی اشاره می کند، آشکار می شود که جنبه دین که جوهره آن است، درجه ای از وحدت ذاتی است که فقط همه حلقه های ماوراء طبیعی در آن وجود دارند. اضافات و کمالاتی که فاقد آن هستند.
«بدان که شریعت و طریقت و حق ولو به حق یکی است، ولی حق بالاتر از طریقت است و طریقت مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد بالاتر از شریعت و همینطور. انسان زیرا شرع در مرتبه اول، طریقت در مرتبه وسط و حقیقت در مرتبه آخر است. همان گونه که ابتدا به وسط کامل می شود، وسط نیز در پایان کامل می شود.» (املی، 1362: 31).
درست است، اگرچه توحید وجودی (انکار وجودهای کثیر) باطن و لب توحید الهی (انکار کثرت خدایان) است، اما این لایه و تظاهر هرگز قابل کنار گذاشتن و نابودی نیست. آنها مدعی هستند که توحید بیرونی باید با توحید درونی همزیستی داشته باشد و همیشه از راه میانه صحبت می کنند (آملی، 1368 الف: 89-88) و این توحید میانه را توحید و گرایش حقیقی می دانند. شمال فقط به سمت یکی از دو موحد، یمین و غلو می خوانند. (همان: 99-100)
پس این راز کسی است که نه تنها چشم چپ و نه تنها چشم راست، بلکه هر دو چشمش باز است و در عین حال به وحدت معنا وفادار می ماند. به گونه ای که کثرت نه آن را از آگاهی به وحدت باز دارد و نه از بین بردن آن در وحدت، تنوع را از بین می برد. (املی، 1368 الف: 75-74)
«تنها چیزی که در هستی وجود دارد گواهی می دهد به وجود حق، حق تعالی، به طور کامل، تبدیل شده، تام آدرس مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد و تمام، و در عین حال آنها را به گونه ای ترکیب می کند که بیننده پنهان نمی کند. یکی با دیگری، زیرا اگر به یکی از آنها بچسبید، آن را از دیگری می پوشاند و از دایره یک موجود خارج می شود». (هامان: 113)
پس باید این سه مظهر را به گونه ای فهمید که با یکدیگر منافات نداشته باشند، بلکه شرع و طریقت حق را تأیید و حق را ثابت کنند. توحید الهی شرع، توحید وجودی حقیقی است و اصل توحید الهی منطبق بر عالم ماده و ملک، خود توحید وجودی است. زیرا با انحلال عالم ملک، شرع نیز به ظاهر روی رزرو مسجد غدیر باباعلی ارشاد مشهد می‌آورد، اما احکام حق همیشه ثابت است و توحید در هستی زایل نمی‌شود

توجه به جایگاه والای مسجد در فرهنگ اسلامی و نقش اساسی آن در بین مسلمانان که در قرآن و حدیث خانه خدا نامیده شده و جایگاه نهضت اسلامی است، احترام به قداست آن و حفظ طهارت و قداست آن است. برای همه الزام آور چنانکه امام صادق (ع) فرمودند:
ملعون، لعنت بر کسی که حرمت مسجد را نداند. (سفینة البحار/ ج 1 / ص 600 ).
هر که به مقدسات کلیسا احترام نگذارد و به کلیسا احترام نگذارد از رحمت خدا دور است.
به همین دلیل مساجد قوانین خاصی از جمله الزام به نظافت فوری و رعایت مسجد النبی کوهسنگی مشهد نظافت و بهداشت، زدودن گرد و غبار و عطر دارند! و نشان دهنده التزام شرع مقدس به حفظ حرمت و رعایت شئون زیارت مسجد، خانه دوم و مرکز جامعه مسلمانان است.
بر اساس شایعات متعدد، مساجد در سراسر جهان، خانه خدا و محل اجتماع مردم و مرکز اسرار و نیازها، حز. هرتز به عبود پیوست.
مسجد سراى طهارت و مركز حركت ملائكه و به فرموده حضرت حق «محل پاكان» است.
مهربانی به خوبی (نور/کات).
آدم های خوب و پاک برای آدم های بد پاک هستند
مردانی هستند که دوست دارند خود را پاک کنند و خدا پاکیزه کنندگان را دوست دارد. (توبه/108).
مردان و زنان بی گناه مشتاق طهارت نفس به آن مسجد (کعبه) می آیند و خداوند رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد بندگان پاک و نیکوکار را دوست دارد.
رسول خدا (ص) فرمود:
اگر تمیز نیستید، به کلیسا نروید
وارد مسجد نشوید مگر اینکه پاک و پاکیزه باشید، از این رو مساجد تمیزترین مکان های دنیا هستند، آلودگی آنها حرام است و تطهیر آنها واجب است و رعایت نظافت و نظافت آنها وظیفه همگان است.
▪ مسجد، حرم:
مسجد عبادتگاه و مکانی پاک و مقدس است که باید پاکیزه و قداست آن حفظ شود و حرمت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد و قداست آن حفظ شود از این رو خداوند به رسول خود دستور می دهد که مسجد را پاکیزه نگه دارد.
باقر (علیه السلام) فرمودند:
چی؟ آیا خداست که پیامبرش مسجد شما را تطهیر می کند؟ (وصل الصحیح / ج 1 / ب 484 ).
خداوند متعال به پیامبرش دستور داد که مسجدش را پاک و پاکیزه کند.
و با دو پیامبر (ابراهیم و اسماعیل علیهم السلام) جان خود را به خطر انداخت تا خانه خود را پاکیزه نگه دارد تا مؤمنان در مکانی مقدس و پاک به عبادت و نماز بپردازند و در برابر منظره معجزه آسای حضرت باری تعظیم کنند.
و چون خانه ای را برای مردم و مؤمنان سرمشق قرار دادم و مقام ابراهیم را عبادت گرفتیم و عهدمان با ابراهیم و اسماعیل خانه طهارت اهل طیفین و اکافین و سجده رکعت است. (سوره بقره/ آیه 125).
و به یاد آن روزگاری که کعبه را محل امن و مرجع دین مردم قرار دادیم وشماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد مکان ابراهیم را امر به نماز و عبادت کردند و با ابراهیم و اسماعیل عهد بستیم. حرم خدا را پاک نگه میداری چون مؤمن هستی.

همگی مصیبتی را که عزاداران حسینی در ۱۰ روز نخستین محرم به سوگ آن می‌نشینند، مسجد النبی کوهسنگی مشهد تنها در زمان یکسری ساعت بر خانواده سیدالشهدا وارد شد.

کلیه مصیبتی را که عزاداران حسینی در ۱۰ روز نخستین محرم به سوگ آن می‌نشینند، تنها در زمان یکسری ساعت بر خانواده سیدالشهدا وارد شد.
امام حسین (ع) براى پیش گیرى از نزاع و خون ریزى نیروهاى دو طرف عملکرد زیادى به شغل آورد و از هر روش ممکن مى خواست از کشتار مسلمان ها جلوگیرى کند و خون کسى بر زمین نریزد.

پیش از شهیدشدن امام حسین علیه‌السلام

تهیه و تنظیم سپاه:
امام حسین (ع) بعداز نماز صبح، سپاه خود را که متشکل از ۳۲ بدن سواره و ۴۰ بدن پیاده بودند،آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد به سه مجموعه تقسیم کرد؛ گروه نخستین را در قسمت میمنه، گروه دوم را در قسمت میسره و تیم اى را دربین آن دو قرار بخشید. فرماندهى قسمت میمنه را به «زهیر بن قین» و فرماندهى نصیب میسره را به «حبیب بن مظاهر» واگذار کرد و خویش در اواسط دو سپاه ساکن شد و بیرق سپاه را به برادرش عباس بن على (ع) سپرد و چادر‌ها را در پشت راز قرار اعطا کرد.

قدمت بن سعد نیز سپاهیان جنایت پیشه خویش را به تعدادی مجموعه تقسیم کرد و فرماندهى قسمت میمنه را به «قدمت بن حجاج»، فرماندهى قسمت میسره را به «شمر بن ذى الجوشن»، فرماندهى سواره نظام را به «عروه بن قیس» رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد و فرماندهى پیاده نظام را به «شبث بن ربعى» واگذار کرد و بیرق ننگین سپاه خویش را به غلامش «درید» سپرد.

دو سپاه در قبال یک دیگر صف آرایى کرده و براى شروع جنگ عاقبت ساز، لحظه شمارى مى کردند.

اندرزهاى قبل از جنگ:
امام حسین (ع) براى پیش گیرى از مبارزه و خون ریزى نیروهاى دو طرف، عملکرد زیادى به فعالیت آورد و از هر رویه ممکن شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد مى خواست از کشتار مسلمان ها جلوگیرى کند و خون کسى بر زمین نریزد ولى معاند که مغرور از کثرت سپاه خویش و قلت یاران امام (ع) بود، به هیچ صراطى بدون واسطه عدم وجود و به هیچ پیشنهادى جواب مثبت و فعالیت ساز نمى داند و خواستار تعیین‌تکلیف از روش جنگ و خون ریزى بود.

امام حسین (ع) در روز عاشورا، برخى از یاران خویش را به نزد سپاه معاند ارسال کرد تا با آن ها گفت‌و‌گو کرده و بابیان حقایق و حقیقت ها، آن‌ها را از شرارت و جنایت پشیمان نمایند.

آن حضرت خویش نیز توشه‌ها براى نصیحت سپاه شرک پیشه معاند پا پیش بنیان و بابیان خطبه هایى پر‌نور گر آنان‌را به مراقبت متانت و عدم خون ریزى دعوت کرد و از نزاع و پیکار دستگیر ولى جز تعدادى اندک که از خواب غفلت بیدار گردیده و واقعیت را دریافتند و به سپاه آن حضرت پیوستند، سایر آن ها در ضلالت و گمراهى خود باقى باقی مانده و بر شروع مبارزه پافشاری مى کردند.

پیشگفتار
در‌حالتی که چه مقصود اساسی بنای مسجد، تشکیل داد جای خاصی برای عبادت و سر نیاز با خدا متعال هست و انگیزه نامگذاری آن به مسجد، از آن روست که رده سجده و تواضع در پیشگاه آفریدگار متعال میباشد؛ ولی نباید از جنبه های دیگر مسجد غافل شوید.

با نگاهی زود گذر به تاریخ صدر اسلام و بعد، درمی یابیم که مسجد از آغاز پیدایش تا به امروز تحت عنوان راءس مهمی برای انجام رسالت نبی پروردگار(ص)، مسجد النبی کوهسنگی مشهد منشأ تحولات و سرویس ها، و پایگاهی برای ابلاغ پیامهای الهی به شمار می رفته میباشد. فعلا نیز مساجد در زمینه های متعدد دارنده فعالیتهای بزرگ میباشد و هر قدر این فعالیتها و کارکردها از تنوع بیش تری بهره مند باشد مطلقاً از جذابیت و اقبال بیش تری منتفع گردیده و مورد استقبال تبارک تری از سوی کلیه قشرها جامعه، به ویژه قشر جوان قرار خواهد گرفت که نتیجة آن ارتقا اعتقادات مذهبی و آیین باوری در سطح جامعه میباشد.

گرچه پرداختن به آحاد کارکردهای مسجد از صدر اسلام تا به امروز در این نوشتار نمی گنجد؛ البته معرفی برخی از کارکردهایی که هم موقتی در بسیاری از مساجد قابل انجام است، خالی از سود نخواهد بود:

1. آموزشی
روزگاری مسجد، یگانه مقر اساسی آموزشی در کشورهای اسلامی بوده میباشد. متأسفانه آیتم فراگیری در مساجد نادر رنگ گردیده آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد و مطلوب میباشد با برنامه ریزی و متناسب با تجهیزات جانور و استفاده از کارشناسان، اپلیکیشن هایی از قبیل: یادگرفتن احکام و قرآن، مخصوصا برای بانوان و نوجوان ها و جواب به سؤالات و... برگزار خواهد شد.

منزلت جلسات علمی و آموزشی در مسجد از نگاه پیامبر اکرم(ص) به مراتب والاتر و ارجمندتر از جلسات دعا است؛ چنانکه در داستان میباشد که روزی رسول پروردگار(ص) به مسجد وارد شدند. در مسجد، دو مجلس جداگانه برپا بود. گروهی در هم اکنون تعلیم و فراگرفتن علم بودند و جمعی نیز به دعا و راز و نیاز باایمان سرگرم. رسول(ص) فرمود: هر دو گروه به سوی خیر و خوبی قدم برمی دارند؛رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد تیم ای پروردگار را میخوانند و گروهی نیز آموزش می بینند و نادانان را یاد دادن می‌دهند؛ البته این شرکت (یاد دادن و تعلم) کار برتری ایفا می دهد. اینجانب نیز به خواسته یادگرفتن دادن عموم مبعوث گردیده ام. سپس نبی(ص) بین گروهی که درگیر یادگرفتن بودند، جلسه.[1]

اما توجه بدین نکته لازم می باشد که در مسجد هر آموزشی سفارش نمی‌شود؛شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد چنانکه امام کاظم(ع) می فرماید: فرستاده خدا(ص) وارد مسجد شدند و متوجه گردیدند که گروهی گوشه و کنار مردی رینگ زده اند، پرسیدند: این مرد چه کسی است؟ گفتند: علامه میباشد. فرمود: علامه چیست؟ گفتند: آگاه ترین عموم نسبت به اصل و نژاد عرب، سرگذشت آن ها، مجال جاهلیت و اشعار عربی. فرستاده(ص) فرمود: «ذَاکَ عِلْمٌ لَا یَضُرُّ مَنْ جَهِلَهُ وَ لَا یَنْفَعُ مَنْ عَلِمَهُ ثُمَّ قَالَ النَّبِیُّ 9 إِنَّمَا الْعِلْمُ ثَلَاثَةٌ آیَةٌ مُحْکَمَةٌ أَوْ فَرِیضَةٌ عَادِلَةٌ أَوْ سُنَّةٌ قَائِمَةٌ وَ مَا خَلَاهُنَّ فَهُوَ فَضْلٌ؛[2] این دانشی است که کسی که نداند، زیانی برایش ندارد و هر کس فراگیرد، نفعی برایش نبخشد، سپس فرستاده معبود (ص) فرمود: همانا دانش سه چیز میباشد: آیة محکمه (اصول اعتقادی)، فریضة عادله (دانش خلق) و سنت قائمه (مسائل شرعی و دیگر علم ها موردنیاز جامعه)، غیر از اینها وقار است.» یعنی فراگرفتنش بهتر است؛ ولی درصورتی که کسی نداند عیبی بر وی وجود ندارد.

2. فرهنگی
پس از نقش عبادی و آموزشی، نقش فرهنگی میان دیگر نقشها و کارکردهای مسجد، دارنده بیش ترین اهمیت میباشد. پیامبر اسلام(ص) گوشه و کنار مسجد را کاملاً فرهنگی می دانستند، تا جایی که در حضور آن حضرت و با اجازة وی بعضی مسابقات برگزار می شد و حضرت علاوه بر ابراز خرسندی از این عمل، با صبر و بردباری کامل از اینگونه مسایلی استقبال می کردند.[3] گرچه امروزه مراکز آموزشی و فرهنگی پیشرفته هست؛ اما نباید از این کارکرد اساسی مسجد و بارور نمودن فرهنگی آن غافل شد. برگزاری جلسات شبی با قرآن، مسابقات، کتابخوانی و... مثلا نرم افزار هایی می‌باشند که می توان با هواخواهی مسئولین حیطه به اعمال درآورد. همینطور حضور امام جماعت مدتی گذشته و بعداز نماز در مسجد برای سوال و جواب، مشورت کردن و... قوانینی ویژه جهت رشد فرهنگی عموم را به وجود می آورد.

3. تبلیغی
هدف از تبلیغ، رشد و افزایش معرفت فقهی عموم و آشنا کردن آنها برای ادای وظایف شرعی و اسلامی می باشد. با برگشت به سیرة تبلیغی فرستاده خداوند(ص) مشخص می گردد که وی سه نوع مرکز تبلیغی داشته اند:

الف. مراکز تبلیغاتی موقت:
این مرکزها مرتبط با فرصت یا این که مکانهایی است که مسجدی وجود نداشت و حضرت از خانة بعضی اصحاب برای اقامة نماز و تبلیغ آئین به کارگیری می نمود.

ب. مرکز ها تبلیغاتی سیار:
حیث به پراکندگی قبایل عرب، حضرت بدون چاره بودند شخصاً به اماکن مختلف سفر کرده و از مجاورت، پیام خود را به عموم آن مناطق برسانند. هم فعلا برخی از روستاها و نیز قبایل عشایری کشورمان از نعمت روضه خوان محرومند و مطلوب می باشد که روحانیونِ در حدود این بخش ها با هماهنگی بعضی اداره ها یا این که اشخاص متدین، وسیلة نقلیه ای تهیه و به‌این مناطق طغیان کنند.

ج. مرکز ها تبلیغی اصلی و اثبات:
شاید هیچ پایگاهی به اندازة «مساجد» در تبلیغ اسلامی بازی نقش نکرده باشد؛ از فرصت فرستاده پروردگار(ص) تا به امروز اذان، نماز، وعظ و خطابه از مهم‌ترین نرم‌افزار های مساجد بوده و می‌باشد.

اما می بایست دقت داشت که در طول کنونی وعظ و سخنرانیهای وقت گیر ضمن اینکه موجب خروج بخش اعظمی اشخاص از مسجد میشود، سود ای به‌دنبال نخواهد داشت، از اینرو به لحاظ می رسد می بایست سخنرانیها مخصوصاً سخنرانیهای هفتگی و دائمی بسیار کوتاه و حتی المقدور به طور سوال و جواب صورت پذیرد.

در سیرة فرستاده اسلام(ص) میبینیم که آن حضرت برای دوری از خستگی شنوندگان فقط بعضی از روزها موعظه می فرمود؛ عبدالله بن مسعود می گوید: «کَانَ النَّبِیُّ9 یَتَخَوَّلُنَا بِالْمَوْعِظَةِ فِی الْاَیَّامِ کِرَاهَةَ السَّامَةِ عَلَیْنَا[4]؛ پیامبر پروردگار(ص) از آن رو که مبادا ما (شنوندگان) خسته و ملول شویم، برخی از ایام ما‌را موعظه می فرمودند.»

همینطور آن حضرت دیگر افراد را نیز به آسوده خریداری کردن در تبلیغ پیشنهاد می نمودند: «یَسِّرُوا وَ لاَ تُعَسِّرُوا وَ بَشِّرُوا وَ لاَ تُنَفِّرُوا؛[5] وا رفته بگیرید، سختگیر مباشید، بشارت بدهید و عموم را گریزان نسازید.»

تردیدی وجود ندارد که کار تبلیغی در مسجد سرشار از مایه های معنوی و روحانی است. آموزه های الهی افرادی را که اندک آیتم ای برای هدایت دارا هستند، شیفته و شیدای اسلام می کند. تحت عنوان مثال: یکی از دوستان که جزء مبلغین بسیار برنده اوائل انقلاب است، جوان ها اکثری را از روش مسجد، جذب حوزة علمیه کرده است که بخش اعظمی از آنان تحت عنوان امام آدینه، مدیریت فرهنگی و حوزوی و... مشغول عمل میباشند که همگی مرهون جذب جوان ها به مسجد میباشد.

در اینجا مایحتاج می باشد به یک موضوع بسیار اساسی در تبلیغات مسجد اشاره کنیم و آن تبلیغ مکارم اخلاق می باشد.

در طول تاریخ کلاسهای ویژة اخلاق و رفتار [شخصی، اجتماعی، خانواده و...] در زمان ها تعطیل و فراغت همگانی به وسیله علمای گذشته در مساجد برگزار می شده است. موقتا نیز اینگونه طرحی در برخی شهرهای والا همانند: قم، اصفهان و مشهد، به وسیله علما و در برخی شهرهای خرد خیس با استعمال از اساتید وروحانیون زبده و متخلّق به خلق که گرایش همگانی عموم به آنان بیش خیس می باشد برگزار و گزینه استقبال قرار گرفته است. مطلوب می‌باشد اینگونه طرحی متناسب با استقبال عموم در ضمن نرم افزار های مسجد، هفته ای یا این که ماهی یکبار جاری ساختن پذیرد. همینطور ذکر روایات و نکات اخلاقی «یک دقیقه ای» از ائمه هدی7 و زندگانی بزرگان آئین، میان دو نماز مغرب و عشا بسیار موثر و دیدنی میباشد.

4. اجتماعی
شالوده آئین اسلام بر اجتماعی بودن قرار گرفته است تا بشر را از معاش شخصی و عزلت برهاند. به همین جهت می‌بینیم اسلام عزلت و تنهایی یار با سر و نیاز اعتکاف را نیز فی مابین توده، آن هم در مسجد جامع آیتم توصیه قرار می دهد.

اساساً یک کدام از علل تأکیدات رسول اسلام(ص) و ائمه معصومین: بر حضور در نماز جماعت به طور صفوف فشرده و دارای انسجام، ایجاد کرد روحیة تعاون فی مابین نمازگزاران و ارتقاء بُعد اجتماعی مسلمانان در کنار اعمال اعمال عبادی آنها می‌باشد. و این حضور قادر است از داد و فریاد و عنان گسیختگی که جامعه به گذر زمانِ زمان در گیر آن میگردد، غربت نماید و تشکیل این اجتماعات در جای مقدس مسجد، منجر می‌شود تا مؤمنین پایین اعتنا و ارشادوراهنمایی عالمان و مبلغان شرعی قرار گیرند.[6]

از سوی دیگر، با اکران همبستگی و پیوستگی مسلمان‌ها در مسجد، همدلی و همراهی آنان کلیه روزه اعلام می‌گردد. همینطور مسجد دلیل مهمی برای شناخت با مؤمنین و اطلاع از اینک یکدیگر و امداد در وقت نیاز و دعا در وقت دغدغه یکدیگر است. همینطور مسجد پایگاهی نیرومند در جهت انفاق و خیرات در شیوه معبود و برطرف کردن نیاز نیازمندان و مرکز جنگ با ظلم حاکمان جور و انسجام نیرو و تجهیزات به منظور تداوم مبارزات و حفظ دستاوردها و پیروزیها به شمار می رفته و می رود. امام رضا(ع) می فرماید: «إِنَّمَا جُعِلَتِ الْجَمَاعَةُ لِئَلَّا یَکُونَ الْإِخْلَاصُ وَ التَّوْحِیدُ وَ الْإِسْلَامُ وَ الْعِبَادَةُ لِلَّهِ إِلَّا ظَاهِراً مَکْشُوفاً مَشْهُوداً لِأَنَّ فِی إِظْهَارِهِ حُجَّةً عَلَی أَهْلِ الشَّرْقِ وَ الْغَرْبِ لِلَّهِ وَحْدَهُ وَ لِیَکُونَ الْمُنَافِقُ وَ الْمُسْتَخِفُّ مُؤَدِّیا این کهً لِمَا أَقَرَّ بِهِ یُظْهِرُ الْإِسْلَامَ وَ الْمُرَاقَبَةَ وَ لِیَکُونَ شَهَادَاتُ النَّاسِ بِالْإِسْلَامِ بَعْضِهِمْ لِبَعْضٍ جَائِزَةً مُمْکِنَةً مَعَ مَا فِیهِ مِنَ الْمُسَاعَدَةِ عَلَی الْبِرِّ وَ التَّقْوَی وَ الزَّجْرِ عَنْ کَثِیرٍ مِنْ مَعَاصِی اللَّهِ عَزَّ وَ جَل؛[7] [نماز] جماعت بدان جهت مقرر گردیده‌است تا اخلاص، توحید، اسلام و پرستش خدا همه ظواهر، آشکار و مشهود باشند؛ چون در آشکار کردن این کارها، حجت خدای یگانه بر اهل خاور و باختر جانور است. همینطور [به خیال و خاطر آن می بایست احکام اسلام آشکارا عملی گردد و بر جاری ساختن آن مراقبت نمایند] تا منافق و سست آیین نیز آنچه را [به لهجه] بدان اقرار نموده است، به مکان آورد و اسلام و حفظ بر آن را اظهار نماید. و برای آنکه مدرک دادن مردمان به مسلمانی یکدیگر، جایز و ممکن باشد. همینطور استعانت در نیکوکاری و زهدو تقوا و جلوگیری از بسیاری از نافرمانیهای خداوند عزیز و جلیل [با حضور در نماز جماعت محقق می شود].»

براین اساس با تمرکز به این سخن گهربار، کارهایی مانند توده امداد برای نیازمندان، پرداخت وام، اعطای سرویس ها درمانی، اقدامات برای تسهیل وصلت جوان ها، طرح ریزی برای عیادت و طغیان از بیماران مخصوصاً بیماران اهل مسجد و اموری از این قبیل، تمامی از مصادیق تعاون بر «برّ و تقوا» می باشد.

5. سیاسی
یکی‌از کارکردهای مهم مسجد، کارکرد سیاسی میباشد که از مجال نبی معبود(ص) بر آن تأکید گردیده و موقتی نیز التفات آن تماما معلوم است. بر همین اساس، آن حضرت بعداز بنیانگذاری نظام اسلامی، مسجد را که مرکزی همگانی و محل تجمع مسلمان‌ها برای ادای فرایض فقهی بود، تحت عنوان مقر حکومت و بنیان سیاسی اسلام برگزید. در بعدازظهر های آن‌گاه نیز بیش خیس کارها سیاسی آن روز مانند معرفی خلیفه، مراسم بیعت با او، برکنار و نصب استانداران و کارگزاران و... در مسجد شکل می گرفت.

در حین انقلاب اسلامی کشور‌ایران بعد از پایه اعتقادی و عبادی، پررنگ ترین، فعال ترین و بارزترین قسمت فعالیت مساجد در محور سیاست بوده هست؛ به دلیل آن که مساجد در دانایی و بیداری توده ها در زمان گذشته و بعداز انقلاب نقش مؤثری داشته اند و در حال حاضر نیز استعمارگران دنیا از مسجد بیش تر از هر بنیان انقلابی می ترسند.

حضرت امام خمینی ; در تبیین بعد سیاسی مسجد میفرمایند: «ولی راجع‌به اسلام، استارت کردند تبلیغات کردن به اینکه اسلام یک مکتبی می باشد که می‌گوید: ملایم، به‌تدریج. لابد پیش میایند، یک مکتبی میباشد که مرتبط با دعا و بیان و یک روابطی مابین عموم و مابین سازنده و سیاست، کاری به آن ندارد، اسلام به حکومت کاری ندارد، به سیاست کاری ندارد، این را آنقدر تبلیغات روی آن کردند که در جامعه خویش روحانیت هم به خورد آن ها هم دادند که بسیاری از آنها هم همین اعتقاد و باور را پیدا کردند.... که روضه خوان مسجد برود و نماز بخواند و پهنا میکنم از این صنف امور؛ درس بگوید و مباحثه بکند و آن آداب شرعیه را به عموم نشانه دهد. آنهادیدند که نماز روحانیون و نماز اسلام هیچ به آن‌ها ضرر ندارد، هرچه میخواهند نماز بخوانند.»[8]

6. جهادی
رسیدگی کتاب ها تاریخی به نه روشنگر آن هست که از اولِ اسلام تمامی فعالیتها برای مثال: جمع، تجهیز، سامان دهی و تجمع نیرو به هنگام حس خطر و بیم از تعدی معاند، در مسجد شکل می پذیرفته میباشد. مسجد خیر فقط محل اعزام نیروها و طرح نقشه های جنگی بوده، بلکه نبی پروردگار(ص) دستور می دادند در شکل وجود مسجد، خیمه فرماندهی او را در کنار آن نصب نمایند؛ به طوری که در جنگ با «بنی نضیر» به بلال امر کرد تا خیمة او‌را در کنار مسجد کوچکی مجاورت آن محل نصب نمایند؛ اما وقتی که آن چادر آیتم شناسایی و مقصود تیر معاند قرار گرفت، حضرت فرمودند تا چادر را به کنار «مسجد فضیخ» منتقل کنند تا از تیررس معاند دور باشد.[9]

آنچه در طی مبارزات و فعالیتهای انقلابی در بعد از ظهر حاضر و در روزگار قبل، حین و پس از انقلاب اسلامی ایران پر‌نور گشت، آن است که مساجد صرفا جایگاهی هستند که در جوّی پر از وحدت، اخوّت و معنویت، نیروهای مبارز، مؤمن و شجاع را در خویش مکان داده و از این‌شیوه، در جهت بیداری و درایت بخشی به گروههای گوناگون مردمی، رسالت خود را عینیت بخشیده میباشد. به همین عامل میباشد که معاندان از مساجد تحت عنوان مرکزها نیرومند مدد انقلاب و ستاد عملیاتی رهبر انقلاب اسلامی، در ترس و وحشت بوده و بارها مساجد را آماج هجوم ها خویش قرار داده اند و هم فعلا نیز معاندان داخلی و فرنگی در صدد به دور کردن عموم به خصوص جوان ها از مساجد میباشند.

بت شکن زمان، امام خمینی ; با ادراک این آلرژی معاندان، بارها خطر طلاق انقلاب از مساجد را آیتم تأکید قرار داده و فرموده اند: «در شرایطی که این مسجد و مرکز ستاد اسلام توانا باشد، واهمه از فانتومها نداشته باشید! واهمه از ایالات متحده و شوروی و اینها نداشته باشید! آن روز می بایست واهمه داشته باشید که شما پشت فرمایید به اسلام، پشت فرمایید به مسجد.»[10]

7. رسانه ای
یکی نیازهای اساسی انسان، وسایل ارتباطی است تا انسانها را از خبرها اصلی باخبر ساخته و آن‌ها را در رویدادها به کمک یکدیگر طلبیده و از حملة معاندان دوراندیشی داده، آن‌ها را آمادة پناه کند. آیین مبین اسلام از 1400 سال پیش این نیاز را در نظر گرفته و مکانی به اسم «مسجد» را تحت عنوان مقر ارتباطی بسیار اصلی در افزایش پیوندهای انسانی و توسعة فرهنگی اسلام معرفی نموده است. به همین دلیل کارکرد رسانة رابطه جمعی با همة تحولات تکنیکی، زمانی قرین موفقیت قلمداد می شود که بتواند عمیق ترین رابطه و لینک را با مخاطب برقرار سازد که‌این خصوصیت تنها در مسجد یافت می‌گردد.

هر چند ممکن می باشد اینگونه تلقی گردد که با وجود وسایل رابطه جمعی پیشرفتة مدرن، این نقش مساجد، عنایت گذشته خویش را از دست داده هست؛ البته پیشرفت مساجد در کلیه نقاط شهری و روستایی از یک سو و از سوی دیگر، حرمت، قداست و معنویت خاصی که مسجد نزد مسلمان ها دارد، منجر گردیده است تا مساجد نقش مهم و غیر قابل انکار خویش را در‌این کارکرد جاری ساختن کنند.

در اینجا مطلوب می باشد به برخی ویژگیهای خاص رسانه ای مسجد اشاره می‌گردد:

1. پیام مسجد، عمومی بوده و خبرها محرمانه و محرمانه ندارد؛ به مغایر بعضی رسانه ها.

2. مسجد، پیام منفی ندارد؛ به مغایر برخی رسانه ها که پیام منفی هم دارند.

3. پیام مسجد، موجب نفوذ در فوءاد و اذهان مخاطبین میشود؛ به مغایر خبرها تنی چند از رسانه ها.

4. پیام مسجد، می تواند انقلاب ساز باشد؛ البته اخبار بعضا رسانه ها انقلاب سوز.

5. خبر‌ها رسانه ها در روز آن‌گاه و یا این که حتی چندین ساعت بعد کهنه می شود؛ به مغایر پیامهای مسجد.

6. در رسانة مسجد، حق اولویت با پیام دینی و زیر تأثیر احکام آیین می باشد؛ البته در اکثر رسانه ها حق تقدم با مسائل اقتصادی و سیاسی است.

شاید هیچ پایگاهی به اندازة «مساجد» در تبلیغ اسلامی اجرای نقش نکرده باشد؛ از زمان پیامبر آفریدگار(ص) تا به امروز اذان، نماز، وعظ و خطابه از مهم ترین نرم‌افزار های مساجد بوده و است.

7. پیام مسجد، موعظه و هدایت میباشد؛ به بر خلاف خبرها برخی رسانه ها که تنها آگهی می باشد و احیاناً همپا با تخریب و گمراهی.

8. پیام دهنده در مسجد (امام) می بایست عادل و فقید باشد؛ به خلاف پیام دهنده در برخی از رسانه ها که شرط خاصی نداشته و کسی که میتواند در جایگاه پیام دهنده باشد.

9. پیام دهندة مسجد، مخاطب را می شناسد و طبق گنجایش وی پیام میدهد؛ اما رسانه ها عمدتاً به هر گیرنده ای پیام می‌دهند.

10. پیام مسجد ادب قسمت میباشد؛ به مغایر عمده رسانه ها.

11. در حین تاریخ مساجد واقعی (خیر مساجدی مثل مسجد ضرار) مخاطبین خویش را از مسیر حق منحرف نساخته است؛ اما رسانه ها معاویه را امیر و حضرت علی(ع) را کافر و امام حسین(ع) را فرنگی معرفی کردند.

8. روحی، خل وچل
اضطراب و نگرانی یک کدام از گران قدر ترین ایرادات معاش بشر و ادب یکی گمشده های اساسی انسان می‌باشد که همواره در جستجوی آن بوده و می باشد و از استارت معاش برای یافتن آن تلاش نموده است.

قرآن کریم ومهربان با پاراگراف ای کوتاه و پرمغز، مطمئن ترین و مجاورت ترین طرز را چهت نیل به وقار آرم داده و می فرماید: «اَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُاینترنتُ»؛[11] «بدانید که با خاطر خدا دلها آهسته می گیرد.» همینطور می‌فرماید: «هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ السَّکِینَةَ فِی قُلُاینترنتِ الْمُؤْمِنِینَ لِیزْدَادُوا ایمَانًا مَعَ ایمَانِهِمْ»؛[12] «وی کسی می باشد که متانت را در دلهای مؤمنان نازل کرد تا ایمانی بر ایمانشان بیفزایند.»

امام درستگو(ع) به مسلمان‌ها پیشنهاد می نمایند که به هنگام رویارویی با ایرادات و اندوههای مادی، به نماز و مسجد حفاظت ببرند؛ چنانکه میفرمایند: «مَا یَمْنَعُ أَحَدَکُمْ إِذَا دَخَلَ عَلَیْهِ غَمٌّ مِنْ غُمُومِ الدُّنْیَا أَنْ یَتَوَضَّأَ ثُمَّ یَدْخُلَ الْمَسْجِدَ فَیَرْکَعَ رَکْعَتَیْنِ یَدْعُو اللَّهَ فِیهِمَا أَمَا سَمِعْتَ اللَّهَ یَقُولُ: «وَ اسْتَعِینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ»؛[13] هنگامی که اندوهی از اندوههای فقید یکی‌از شما‌را فرا گرفت، چه می شود که وضو گرفته به مسجد داخل شود و دو رکعت، نماز بخواند و در آن دو رکعت، خداوند را بخواند [و دعا نماید]؛ مگر نشنیده ای که خدا می فرماید: و با حوصله و نماز کمک جویید.»

شناخت با کارکردهای مسجد به ما یاری می نماید تا با منفعت گیری از نادر ترین تجهیزات در جهت جذب مؤمنین، مخصوصاً جوان ها به کار گیری نموده و آن گاه از آفریدگار منان بخواهیم در سخن، فعالیت و شغل ما برکتی قرار دهد تادر نمازگزاران تأثیرگذار باشد. چنانکه بسیاری از مبلغین گرامی با برگزاری جلسات هفتگی برای جوان ها سبب گردیده اند عدة متعددی از جوان ها جذب حوزه شوند یا این که جزء جوان ها بسیار بهتر و مورد تأیید در آن حوزه‌ گردند.

بیان این نکته ضروری می باشد که تأثیر فعالیتهای فرهنگی دینی معمولاً دراز برهه زمانی می باشد و نباید انتظار داشت اثر ها یک نرم افزار در مدتی کوتاه ظواهر گردد؛ به عنوان مثال می بینیم همت عموم به رهبری امام خمینی ;، برای برپایی انقلاب بعد از سالهای متمادی بهره داد و نظام اسلامی به ثمر گرد هم آیی.