مرجع مسجد النبی کوهسنگی مشهد

مقبره امامزاده باتقوا و پادشاه حسین سیاهکل در استان گیلان واقع گردیده مسجد النبی کوهسنگی مشهد است . سیاهکَل(به گیلکی: سی‌کَل) یکی‌از شهرهای استان گیلان و راءس شهرستان سیاهکل میباشد. اسم گیلکی سیاهکل بدان‌سیرتکامل که مردمش تلفظ می‌نمایند سی کَل میباشد. سی در معنای صخرهٔ بلندمرتبه و کوه با شیب تند میباشد و آحاد در معنای آبادی و در واقع اسم سیاهکل در معنای آبادی کنار کوه با شیب تند داراست.
در روزگار خلافت عباسیان، نوادگان علویان در مشقت و رنج و شکنجه از طرف آن‌ها معاش می‌کردند و ازاین‌رو به بخش ها امن جمهوری اسلامی ایران و به‌خصوص نصیب‌های کوهستانی استان گیلان تامین می‌آوردند. این فرایند در قرن سوم هجری که فرصت خلافت متوکل عباسی بود به‌غایت شدت خویش رسید و اکثری از علویان و سادات خویش را به مناطقی امن از خطه دیلمان رساندند تا امنیت بیشتری داشته باشند.

حرم قاجاری امامزاده پارسا و پاد شاه حسین در نصیب مرکزی شهرستان سیاهکل در روستای لمش جای‌دارد. سازه دارنده نقشه مربع صورت میباشد و هر چهار ضلع بقاع را تراس ردیف دار فراگرفته و دارنده ۲۷ ردیف سنگی و چوبی میباشد ورودی بقاع به طور دری دولنگه میباشد و دو آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد در دیگر در بدنه دیوار های مقبره قرار گرفته میباشد.
سقف مقبره از نوع خرپشته ای میباشد که به وسیله چوب ها چهار تراش ، واشان کشی و روی آن را به تازگی لمه کوبی و تخته کوبی کرده اند در تحت گنبد ضریحی مشبک حاشیه ارتفاع ۲.۵۰ و پهنا ۲.۲۰ و طول ۱.۸۰ به چشم میخورد .

دامنه این سازه رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد به طور شیر رمز های چهار تپه تشکیل شده و در سال های اخیر در راس آن فضایی گنبدی صورت از محصول حلب اضافه کرده اند این سازه در سال ۱۳۸۲ ه . ش به شماره ۹۴۰۴ در فهرست اثر ها ملی میهن به تصویب رسیده میباشد.بنابر ترسیم دیرینه دیلمیان، پیش از آغاز ماه محرم، طی مراسمی سنتی و مذهبی، عموم دانش‌ها را می‌بندند و پس از محرم آن‌ها‌را توده می‌نمایند. به مراسم بستن و بازکردن دانش در محرم «دانش دودی» (بستن دانش) و «دانش واچینی» (بازکردن دانش) گفته میگردد. این شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد مراسم هرساله درین حرم و اکثر بقعه متبرکه استان گیلان جاری ساختن می‌پذیرد.

رنگ در کاشی کاری مسجد نصیرالملک یک کدام از تزئیناتی که به وفور در مسجد مسجد النبی کوهسنگی مشهد نصیرالملک شیراز تاسیس شده است، کاشی کاری میباشد. در مسجد نصیرالملک شیراز، کاشی سنتی مانند یک بوم نگارگری میباشد که عرصه نقش اندازی هنرمندان قرار گرفته میباشد و روی آن انـواع نقـوش گیاهی، هندسی و مناظر معماری نگارگری شد‌ه‌است
به نظر حرفه تشکیل داد، کاشی کاری سازه مشتمل بر کاشی هفت رنگ، معـرق، معقلی (ترکیـب أجـر و کاشی) میباشد.
پالت رنگی کاشـی کـاری مسجد نصیرالملک تنـوع رنگ بخش اعظمی دارااست و رنگهای گرم بیشتر قابل مشاهده میباشد.
در تزئینات کاشی کاری مسجد نصیرالملک شیراز شهامت و شجاعت و نوعی راحتی در اجرای اثر ها به چشم میخورد. هنرمند با نترسی بسیار از رنگ و هیبت و موادتشکیل دهنده نو وارد در جهت تولید بدعت و ابداع در کاشـی کـاری بهـره میباشد.
عنایت جزء بر تک تک در نقوش منفـرد كـاملاً دیده میشود. در مخلوط بندی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد انواع و رنگ ها اگرچه هنرمنـدان نـیـم نـگـاهی بـه سـنت داشته اند ولی کلاً اعتنا دورازشوخی به سـنـت هـای تصویری اصــل خـود نکرده اند. در قبال تلاش برای خلاقیت بیشتر از عشق و علاقه به سنت یا این که رعایت آن دیده می شود.
کاشی کاری مسجد نصیرالملک رنگ تنوع بخش اعظمی داراست و غالباً رنگ های گرم قابل مشاهده میباشد. از بارزترین رنگ هایی که در‌این مسجد دیده میشود، رنگ صورتی یا این که به عبارتی گل سرخ میباشد که آن را بـه نـام مسجد صورتی شهره نموده است. آن‌گاه رنگهای گرم و براق به ویژه زردرنگ به شـدت دارنده درخشندگی میباشد.
بقیه رنگ های مشکی، آبی رنگ لاجوردی، آبی رنگ فیروزه ای و سبز نیلی در اینجا وجـود دارااست. از کاشـی هـای به رنگ سیاه و سفیدرنگ عمدتاً برای ساخت مورد درون فریم استعمال شـده میباشد.
بدین نحو که با مسئله مشکی خط سپید و با قضیه سپید خـط مشکی به دلیل رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کتابت اشعار و نشانه‌ها قرآن مستعمل میباشد و نوعی مغایرت را پدید میاورد که موجب بهتـر خـوانـده شـدن نـقـوش مـی شـود. کتیبه های کاشی کاری آیه‌ها قرآنی مسجد نصیرالملک در نمـای خـارجی سازه و در دو ستون در نمای فوقانی و میانی سازه ایجـاد و نگاشـته شـده که به طور نواری آبی‌رنگ جناح فرنگی سازه را مزین کرده اند.

مسجد نصیرالملک یکی مساجد دیرین شیراز هست.این مسجد قشنگ به حیث جغرافیایی در اطراف فرمان روا لامپ و در کوچه نصیر الملک میباشد.

خلاف مسجد روحانی لطف الله اصفهان که رنگهای موفق در آن، آبی رنگ شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد و کرم می‌باشند، مسجد نصیرالملک شیراز ، به مسجد صورتی پر اسم و رسم میباشد به این دلیل که از این رنگ به کارگیری اکثری در کاشی های داخلی مسجد گردیده‌است. هرچند با وجود تنوع رنگ بسیار، بی انصافی میباشد که فقط از این رنگ خاطر گردد. شیشه های رنگی در ساختار مسجد، ضمن مسجدالاقصی و مسجد کبود استانبول، در‌این سازه نیز لطف خاصی به سازه داده اند. کم بودن اینگونه معماری سنتی ای، بر بها زیبایی این مسجد میافزاید.

با مروری کوتاه بر سیر تطور تاریخی میدان های دارای اسم و رسم کشور‌ایران از شهرهای مسجد النبی کوهسنگی مشهد سابق تا کنون، شاهد آنیم که رفته رفته معماری میدان نقشی اثر گذار در گروه اندام های شهری یافته و تاثیرات متعددی را بر تکوین و سازماندهی فضایی شهر نسبت به عصر های تاریخی متفاوت، به ایفا رسانده میباشد.

میدان تحت عنوان یک فضای شهری با حضور و تعقل مضمون‌ دار آدم و به مراد و غرض معینی در باب با جنبش جمعیت موجودیت مییابد و افزون بر آن جلوه های روشنی از یک فضای ساخت و ساز کننده رابطه، تماس و عمل آدمی را نمایان می سازد. تفحص شهر از زمان دیرین، به خصوص شهرهای جمهوری اسلامی ایران بعداز اسلام، تاوقتی‌که شهرسازی از نگاه ورود مفاهیم جدید، نا آشنا و گسستن از بها های پیشین خویش قرار نگرفته میباشد، گویای آن میباشد که همواره میدان نیز همانند دیگر اندام های اثرگذار و کارکردی، در حیات روان شهر، حضوری مفید دارااست.

میدان های مشهور کشور ایران از عصر سلجوقیان به سپس آغاز به ثبت آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد خویش کرد و در عصر صفویه به مفاهیم عمیق و کارآمدی در معماری و شهرسازی رسیده و در زمان قاجار به غایت نقش خویش دست یافته میباشد، ولی رفته رفته نقش می بازد تا جایی که از سال های میانی عصر پهلوی نام و نشان خویش را از دست داده و در دو دهه اخیر نیز در بلاتکلیفی مطلق به راز می‌برد.

درکی که اینک از معماری میدان و معنی آن وجود دارااست همانی میباشد که در ذهن همگان و به صورت یکسان از تقاطع تعدادی خیابان که فضایی در وسط آن برای تفکیک جنبش سواره پدید آمده و با ترکیبی از پوشش گیاهی، آب نما و فواره صورت می‌گیرد و هیچ رابطه معقولی با آدم، جنبش انسانی و حضور مضمون‌ دار بشر برقرار نمی سازد.معماری میدان سوای حضور موءثر و امن بشر و به منظوری مشخص و معلوم مفهوم فرنگی ندارد و حضور بشر در‌این فضای میانی تقاطع ها خیر رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد دارنده مفهوم میباشد، خیر اثر گذار میباشد و خیر امن.

معماری میدان در روزگار کشور ایران باستان
میدان های دارای اسم و رسم جمهوری اسلامی ایران معمولا در محل تلاقی مسیرهای ممتد به دروازه های شهر پدید می آمد که‌این مسیر ها، خویش بدلیل رابطه بی واسطه با دروازه، مکانی برای خرید و فروش و کسب و کار بودند. گشودگی پدید آمده از تلاقی این مسیر، و ، معمولا میدان را خلال راءس پیوندها اقتصادی – اجتماعی به راءس فیزیکی شهر بدل می تشکیل داد.

خلال این شهر ها همواره یک میدان تجمع دیگر نیز داشته اند که نقش تماما مذهبی داشت. چنین میدان ها، معمولا شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد سوا حصار شهر و مقابل آتشکده ها پدید می آمد. میدان های مشهور جمهوری اسلامی ایران در شهر های کشور ایران باستان عمدتا فضایی برای باخبر شدن از تصمیمات گردانندگان شهر بود و خیر مکانی برای تبادل لحاظ و تصمیم گیری، به عبارت دیگر آگهی آن می چربید.

خصوصیات و ارکان پیاده سازی میدان نقش عالم (میدان امام اصفهان)
عـرض میدان امام اصفهان در حـدود ۱۶۰ متر اسـت، یعنی حـدود ۱۳ موازی طول.
بدنه پیرامون میدان نقش جهـان از به عبارتی زمان صفویه به صورت دوطبقه و به ارتفاعی که اینک وجود داراست بوده میباشد.این پیوستگی بدنه میدان به یار طول نسبتاً بلند بدنه که حدود۱۲ متر میباشد و در چهار نقطه با ابنیه مرتفع مشمول سردر مسجد جامع عباسی، سردر مسجد روضه خوان لطف الله، کاخ بهتر مسجد النبی کوهسنگی مشهد قاپو و سردر قیصریه مخلوط می‌شود، موجب می‌گردد که با دقت به دلیل تابش آفتاب که از سمت جنوب میباشد، همواره بخشی از فضای گشوده مقابل بدنه جنوبی در سایه باشد.
در ارتباط بدنه شرقی و غربی نیز به ترتیب در صبح و بعد از ظهر سـایه اندازی قابل قبولی به وجود آید که فضای مقابل حجره هـای دور و اطراف میدان را در سایه قرار داده و موجب توسعه حیطه آسایش می گردد.
محصوریت فضاهای شهری عاملی بسیار مطلوب آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد برای کاهش تأثیر بادهای نا مطلوب میباشد که اکثر وقت ها گرما و گرد و غبار را به باطن فضاهای گشوده در اقلیم گرم و کم آب میاورند و به تهیه وضعیت محیطی در فضای گشوده میدان یاری می نماید.
میدان امام اصفهان در قبال باد و آفتاب پشتیبانی نسبی در اطراف جداره ها مهیا می شـود و به جهت ارتفاع و پهنا زیاد میدان، تأثیر جداره ها به تک تک حجم میدان نفوذ نمی نماید
به کار گیری از ارکان طبیعی آب و درخت در فضای گشوده میدان درختان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد از لحاظ آسایش اقلیمی تأثیر قابل توجهی دارا‌هستند که عمدتاً شـامل ساخت‌و‌ساز برودت از روش سایه اندازی در قبال آفتاب و ساخت برودت ناشی از تبخیر آب جان دار در برگ و بقیه اندام درخت می شـود.
هم اینگونه عملیات تبخیری که توسـط درختـان در گوشه و کنار شکل میگیرد به خیر قادر است به کاستن از بی آبی آزاردهنده هوا یاری کنـد.
در عصر صفویه به مراد ساخت‌و‌ساز شـرایط مناسب محیطی در فضای گشوده میدان نقش جهـان اصفهان از سیستم بسیار نظام مند درختکاری و آبیاری مصرف شده بود.
محیط میدان در حوالی دکانها نهر لبریز آبی رنگ روان میباشد که در اواسط آن سنگ هایی برای رفت و آمد پیاده ها قرار داده اند و در بین این نهر و دکانها به خط بی واسطه درخت های مالامال شاخ و برگ و یکسـان کاشته اند پیاده روهای سنگی دور و بر نهر تقریبا یک پا یا این که ۳۰ سانتی متر از سطح زمین همسایه خویش فراتر بوده اند.
این اختلاف سطح می توانسته خویش نوعی ساخت‌و‌ساز حریم برای فضای میانی میدان امام اصفهان که در آن زمانه برای بازی ها و مراسـم گوناگون به عنوان مثال بسازی چوگان و قیق اندازی آیتم استعمال قرار می گرفت باشد. اشخاص تماشاگر نیز در کنار نهرهای روان دور و اطراف میدان و در ذیل سایه درختان بازی ها را تماشا می کردند
استعمال از اتاقک های نصفه گشوده در فضای گشوده میدان از آن جا که قسمت های شمالی میدان امام اصفهان، روءیت کرد بسیار قابل قبولی را به میدان امام اصفهان و موادسازنده شـاخص آن دربرگیرنده مسجد جامع عباسی، مسجد روحانی لطف الله و کاخ بهتر قاپو داشتند، برای به کار گیری هر چه خوب از فضای گشوده میدان، اتاقک های چویی سریسته در نصیب شمالی میدان ساکن گردیده بود که درین اتاقک ها سرویس ها پذیرایی و سرویس ها مربوط به وقت ها فراغت مانند قهوه منزل ، شربت منزل و غیره بومی بود.
این اتاقک ها که با چوب و مصالح مدل تشکیل شده بودند، بعد ها ن سبتاً بزرگی داشته و سرپوشیده بودند و حالتی شبیه رواق را به وجود آورده بودند که در کل ارتفاع بدنه شـمالی میدان وسیع شـده بود.
این اتاقک ها طبق ورقه ها با نهر و آبگینه آب مرتبط بودند. براین شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد اساس تحت عنوان یک فضای نصفه گشوده، قوانینی مابین فضای بسته بازار و فضای تماما آزاد میدان داشتند و محیطی مطلوب را از لحاظ آسایش اقلیمی در فضای گشوده میدان به وجود می‌آورند.
به کار گیری از موادسازنده موقت چادر و خرگاه در فضای گشوده میدان نقش جهـان از‌آنجا که یکی‌از فعالیتهای عمده میدان در عصر صفویه بساط اندازی و دست فروشی در فضای گشوده میدان بود، دست فروشان و بساط اندازان برای ساخت‌و‌ساز اوضاع ایده آل اقلیمی چادرهایی را به طور چادر و خرگاه در فضای میانی میدان برپا می کردند، تا پناهی در قبال کارداران اقلیمی برای آن‌ها تولید نماید.
اکثر وقت ها بسـاط اندازان به مراد تولید آسایش در قبال کارداران اقلیمی مانـد تابش آفتاب در تحت خیمه یا این که چادر و خرگاه به عمل می پرداختند.
مطرح ترین عیب میدان امام اصفهان این میباشد که زیرا دیوارهای بازار کوتاه میباشد، دائما در معرض تابش آفتاب قرار گرفته و صرفا اولیه شـب ها عموم میتوانند برای گام زدن و تفریح به آنجا روی آورند.
طرح انـدازی میدان نقش دنیا به گونه ای که اینگونه معایبی در آن به دستکم رسد فعالیت سادگی خلا و با بحران های زیادی روبه رو بود.یک کدام از معضل ها، بزرگی و مقیاس میدان بود که از یک طرف آن را به یک بیایان گرانقدر تبدیل میکرد که ساخت وضعیت آسایش اقلیمی در آن بسـیار دشوار بود، از طرف دیگر به جهت همت ویژه میدان که عمدتاً بازی چوگان در آن جاری ساختن می شـد و نیز ماهیت فضای شهری آن، نصیب عمده فضای گشوده میدان به طور زمین بایر پوشیدهاز شـن و ماسـه قابل انعطاف بود که در آب و هوای گرم و کم آب و کویری اصفهان بسیار موضوع ساز بود.
توسعه و گسترش بازار در پیرامون میدان نگاهی به طرح کلی میدان امام اصفهان آرم می‌دهد که‌این میدان در عین درحال حاضر که تحت عنوان یک میدان شهری عملکردی به طور کامل گوناگون با بازار عام شـهر در شمال خویش داراست، البته طراحان میدان توانسته اند با پیشرفت بازار در پیرامون میدان و محدود کردن آن با بدنه هایی که خویش یک راسته بازار بودند و در تداوم بازار عام شهر در شمال میدان محسوب می شـوند، از خصوصیت های مناسب و اثرگذار آسایش اقلیمی که در بازارهای قدیم اهل ایران وجود دارااست، در فضاهای میدان استعمال

تزئینات گنبدخانه دربرگیرنده: محراب با کتیبه های گچبری موضوع مسجد النبی کوهسنگی مشهد اخرایی، نقوش هندسی با آجرهای لعاب دار، کتیبه هـای گچبری مورد آبی‌رنگ که گرداگرد هشت ضلعی گنبدخانه چرخیده، لچکیهای نگارگری گردیده (گل و برگ)، مقرنس های گچبری بـا نقـوش آبی‌رنگ و اخرایی و خیشخانها (نورگیر و تهویه هوا) میباشد.
با اعتنا به کتیبه جانور در محراب مسجد کاشان، این تزئینات مرتبط با بعداز ز‌لزله سال ۱۱۹۲ ه.ق کاشان یعنی سال ۱۲۰۷ ه.ق (زمان زندیه) و حکومت عبدالرزاق خان حکم کننده وقت کاشان می باشد.
محراب زندیه دارنده کتیبه های گچبری مورد آبی‌رنگ و گچبریهای معدود پررنگ با نقوش گل و برگ در نزدیکی کتیبه میانی و کاشی های شش ضلعی آبی رنگ سیاه در ذیل محراب میباشد.
تک تک کتیبه های محراب مسجد جامع کاشان به خط ثلث در مورد آبی‌رنگ انجام گردیده‌است.
شبستان کهن مسجد کاشان (شبستان شمال غرب اولیه) در یک طبقه و از ۲۸ ردیف ساخته شده میباشد و مساحتی حدود ۸۱۳ مترمربع و دو محراب داراست.
محراب سلجوقی در دهانه دوم شبستان جای‌دارد و در سقف شبستان فرورفته آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد میباشد که در عصر ای آن را تغییر و تحول جهت داده و محراب دیگری با زاویه گوناگون، روی آن بناکرده اند و محراب دوم، در دهانه ششم شبستان و در نیم هشتی دارنده مقرنس بندی، همجواری صحن مسجد قرار دارد و محراب با گچ پرشده میباشد.
شبستان شمال غرب دوم (فصل تابستان نشین و فصل‌زمستان نشین) با راهرویی از شبستان دیرین جداگانه گردیده و با ۲۴ ردیف و مساحت ۵۰۰ مترمربع، در دوطبقه بناشده میباشد.
محراب شبستان فصل‌تابستان نشین، در دهانه نخستین شبستان واقع گردیده است ولی این محراب بسیار خرد میباشد و تنهاً به جهت ماهیت شبستان و اقامه نماز می اقتدار آن را تحت عنوان محراب شبستان معرفی کرد.
در شبستان فصل زمستان نشین محرابی با فرورفتگی و مقرنس بندی وجوددارد که در دهانه دوم شبستان فصل‌زمستان نشین میباشد
مسجد جامع کاشان دارنده سه شبستان، دو شبستان در ضلع شمال غربی که یکی‌از آنان دو طبقه میباشد و یک شبستان خرد در ضلع جنوبی میباشد.
مسجد کاشان دارنده یک سری شبستان میباشد که شبستان مهم در جوار گنبدخانه و ضلع شمال مسجد با جهت شمالی جنوبی واقع میباشد.
این شبستان دارنده ۲ محـراب اسـت کـه محـراب اساسی در نصیب غربی شبستان قراردارد.
محراب دیگر مسجد جامع کاشان در امتداد محراب مهم و دو سال بعداز تخریب مسجد در تاثیر زمین لرزه سال ۱۱۹۲ ه.ق، تاسیس شده است.
محراب مهم مسجد کاشان گچ بری مسجد جامع کاشـان در ضـلع غربی شبستان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد شمالی مسجد قـرار داراست.
محراب دارنده قوس گشنیزی سه برگی میباشد که گچبریهای پررنگ با نقوش اسلیمی گل و برگ و دهان اژدری آژده کاری گردیده، به یار رنگهای آبی رنگ و اخرایی در دور‌نما نقوش، در بخش طاقنمای فوقانی و لچکی، خطوط در هم تنیده گردیده به همپا برگهای آژده کاری گردیده در پیشانی طاقنما یفوقانی، کتیبه قرآنی پر رنگ (آیه ۹ سوره آدینه) به خط ثلث در قوس طاقنمای فوقانی و نقش گشنیز سه برگی تکرار شونده به یار و همدم برگهای شکاف دار و بگراند رنگی آبی‌رنگ و اخرایی در لبه طاقنمای تحتانی میباشد.
با ریزش محراب در نصیب پیشانی طاقنمای فوقانی و قوس طاقنمای محراب، لایه ی زیرین گچبری محراب نمایان شد‌ه‌است که در آن کتیبه آبی‌رنگ به همدم رنگهای مشکی و قرمز‌رنگ و زوار سبز رنگ، به چشم می خورد.
همینطور با آواربرداری از پشت بام شبستان، محرابی دیگر در پایین محـراب نمایـان شد. این محراب نخستین مسجد جامع کاشان میباشد که هم زمان با تاسیس شبستان سازه گردیده است.
محراب مسجد کاشان دارنده پوشش گچی معمولی بـه همـراه کتیبـه آبی‌رنگ در لبه محراب و نقوش دکوری هندسی و گیاهی با رنگ های آبی رنگ، قرمز‌رنگ، سبز معدود رنگ، سبز برجسته و سیاه میباشد.
به جهت عنایت مسجد جامع کاشان، شناسایی رنگهای به فعالیت رفته در تزیینات گچبری های آن که در دو زمان متعدد انجام یافته و التفات دسترسی به مواد و مصالح را در دو عصر تاریخی آرم می‌دهد، ضروری به حیث می‌رسد.
مناره مسجدجامع کاشان در شمال شرقی صحن مسجد واقع گردیده، هیبت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد کلی مناره به صورت مخروط و سطح زمان آن دایره میباشد. ولی یافتن هندسه ظریف شالوده و اندازه قطر آن به باعث محدود بودن محور در فضاهای غیرقابل دسترس، مشقت بار میباشد و به جستجو باستان شناسی نیاز داراست
قسمت در دسترس و قابل مشاهده اساس علامت می‌دهد که‌این مناره در تحت ترین نصیب دارنده قطری بیشتراز ۴۶۰ سانتی متر میباشد و این اندازه با ارتقا طول، کاهش می‌یابد.
این مناره مشمول چهار نصیب مهم پی ، مبنا ، ساقه و سرپوش و میباشد و پوستهای آجری ، نمای این شرکت را تشکیل میدهد.
در زمان مرمتها و لایه برداریهای اخیر در لایه زیرین محراب مهم بنا شده در شبستان شمالی، تزئینات، بقایای رنگ و یکسری قطعه خشت کشف شد.

مسجد اول‌ دارنده‌ تزیینات‌ گچ‌بری‌ فراوانی‌ بوده‌ كه‌ تنوع‌ و تفاوتهایی‌ در مسجد النبی کوهسنگی مشهد طرح‌ و پرداخت‌ بخشهای‌ متفاوت‌ آن‌ به‌دیده‌ میخورد.
تزیینات‌ گچی بازمانده‌ از آن‌ عصر‌، بر روی‌ قوسهای دالان‌ ورودی‌ جنوب‌ غربی‌ و گوشواره‌های‌ ستونهای‌ باقی مانده از مقصوره‌ بر دو ردیف‌ در گوشۀ جنوب‌ غربی‌ و شمال‌ غربی‌، ستونهای‌ حیاط‌ شمالی‌ و ازارۀ دیوار شبستان‌ شمال‌ شرقی‌ به دست آمده‌ میباشد‌.
كتیبه‌ای‌ در نیم‌طبقۀ شبستان‌ جنوب غربی چشم‌ می‌گردد كه‌ احتمالاً متأخرتر از سایر گچ‌بری هاست‌.
مقایسۀ این كتیبه‌ از دید حروف و نوار تزئینی‌ آن‌ علامت‌ میدهد كه‌ با كتیبۀ آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد محراب‌ مسجد جامع‌ نایین‌ به طور تقریبً یكسان‌ میباشد.
در رمز در ورودی‌ و نمای‌ ستونچه‌های‌ برِ تراس شبستان‌ غربی مسجد جامع اردستان و ردیف چراغدان‌ دالان‌ غربی‌ تزیینات آجری‌ مسجد اول‌ چشم‌ میگردد.
بیشتر تزیینات دورۀ سلجوقی‌ مسجد جامع اردستان در درون‌ شبستان‌، پایین گنبد متمركز میباشد و گنبدخانه‌ به‌ توجه‌ طرحهای‌ مكتب‌ اصفهان‌ را دنبال‌ می‌كند، ازجمله‌ در تحت چشمه‌ طاقهای‌ مختلف و منطقۀ جابجایی‌ گنبد از ۴گوش به‌ ۱۸ گوش

عناصرتزیینی به‌كارگرفته‌ گردیده‌، مشتمل بر‌ تزیینات‌ هندسی‌ و گیاهی‌ میباشد‌. بدین‌ترتیب كه‌ اصل‌ اجتناب‌ناپذیر تزیینات‌ آجری‌ نقشهای‌ هندسی‌ میباشد كه‌ از تغییر تحول در نحوۀ چیدن‌ آجرها پدید میاید، همچون آجرچینی سطح ها‌ برجستۀ تحت گنبد دو فولدر‌ كه‌ بخشهای‌ متعدد‌ را از یكدیگر رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد غیروابسته می‌كند و یا این که سطح ها‌ منحنی‌ ذیل فیلپوشها و سكنجها را می‌پوشاند
از همگی‌ چشمگیرتر آجركاری‌ دقیق‌ گنبد تركین‌ زیرین‌ میباشد‌ كه‌ با پوششی‌ از رنگهای‌ براق‌ ارغوانی‌، زردرنگ و آبی رنگ‌ با نقشهای‌ لوزی‌، دلیلی‌ بر ادامۀ طریق‌آجركاری‌ در زمان‌ سده‌هاست‌.
از دیگرسو ارکان مهم‌ تزیینات‌ گچ‌بری‌ را خط و شكلهای‌ گیاهی تشكیل میدهد، مانند تزیینات‌ به‌هم‌بغرنج‌ و درهم‌ بافته‌ای‌ كه در متن‌ كتیبۀ لبۀ زیرین‌ منطقۀ انتقالی‌ گنبد به‌دیده‌ می خورد.
از کلیه‌ معمول‌خیس تزیینات‌ اسلیمی‌ میباشد‌ كه‌ در محرابهای‌ سه‌گانۀ مسجد به‌كار گرفته‌ گردیده‌ میباشد‌ و با شاخ‌ و برگ‌ خویش، برجستگی ویژه‌ای از نازکی و زیبایی را نماد می دهد.
این اسلیمی ها پایه تقارنی‌ معین داشته‌، و با برگهای‌ تكراری‌ شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گسترش و توسعه و گسترش‌ یافته‌، و به‌ این‌ترتیب حركت در عمق‌ را رفتار‌ كرده‌اند. بیشتر این‌ شكلهای‌ گیاهی‌ خویش طرحهای‌ هندسی‌ ترک‌دار بسیار دقیق‌ را در بردارند.

درباره اولیه مسجدی که در قزوین سازه گردیده است، هیچ عقیده ای وجـود نـدارد، چون مسجد النبی کوهسنگی مشهد بعد از گرویدن عموم قزوین به اسلام، معلوم وجود ندارد که آیا آن‌ها برای گزاردن نمـاز، عبادتگاهی ساختند و یا این که نماز را در محل آتشکده به مکان می آوردند؟ بنابر احادیث، اولیه مسجد در قزوین در طی خلافت قدمت بن عبدالعزیز، خلیفه اموی، در محل مقصوره جامع کلان کنونی که آتشکده بود، سازه گردیده‌است.

مسجد جامع قزوین در سال ۱۱۰۶ شروع و در سال ۱۱۱۵بـه نقطه پایان رسید. مسجد در ایـن مجال بنایی به جز شبستان گنبد نداشت. این مقاله از معماری بخش هـای مجـاور و کتیبه هایی که در آنجا مشهود است نیز معین میباشد. ابعاد در سال ۱۶۵۸ تا ۱۰۶۹ به فرمان فرمان روا عباس دوم، حیاط بزرگی در بخش شمالی شبستان خمارتاش احـداث شـد که مسجد را به صحن تراس مرتبط می سازد.

معماری مسجد جامع قزوین
گنبد باشکوه، مناره های مجلـل، ایـوان هـای بلند، گـچ بـری هـای آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بی بدیل و ساختار آن نشانگر شایسته ترین مدل معماری اسلامی و هنرمنـدی عـصر سلجوقی و صفوی میباشد.
درها و سردرهای مسجد جامع قزوین در سده هفتم ه.ق درهای زیادی داشت، البته بعداز حمله مغول، تا زمان صفویه از احوال مسجد و درهای آن استحضار صدق در چنگ وجود ندارد.
مسجد جامع قزوین در مشرق دارنده دو در تودر تو و در شمال غرب درب دیگری دارااست.
درب شرقی که مقابل خیابان شهدا واقع گردیده است، سردری باشکوه و مجلل دارااست که مؤسس آن ناشناخته میباشد، چون کتیبه آن ریخته گردیده و صرفا یک سطر آن مانده میباشد که خوانده میشود«برکاری کیخسرو غلام خاصه شریفه، به اتمام رسید.»
تراس مسجد به صورت مربع مستطیل، درازای آن از شرق رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد به غرب بوده و مساحت آن متجاوز از چهار هزار متر میباشد.
در چهار جهت تراس مسجد جامع قزوین ، چهار حیاط مرتفـع قـرار داراست.
ایـوان جنوبی مسجد جامع قزوین از سایر حیاط ها برتر میباشد.
دو مناره قشنگ در دو طرف حیاط شـمالی، سـر بـه افق کشیده میباشد.
دو گوشواره دو طرف تراس جنوبی قراردارد که طاقهای اشکوب اولیه را با خشت ساخته اند، از نصفه بـه بـالای آن را جـای پنجره ای نهاده و روی آن را سپید کرده اند.
در دو سوی هر تراس مسجد جامع قزوین ، دو رواق وقت گیر میباشد که هر رواق بـه نـام امـام جماعت یا این که پیش نمازی بود که سالها در آنجا نماز می گذاشت.
میان رواقهای جنوبی، دو صفه میباشد، یک کدام از به نـام طـاق هـارونی که بنای آن منسوب به هارون الرشید میباشد و دیگری که طاق احمدیه یا این که طاق حلاج اسم دارااست.
مسجد جامع قزوین چهـار شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد ایـوان داراست.

نقش میدان در ساختار شهری
معماری میدان سازه بر نقش و التفات کارکردی، به طور هندسی در هیبت مربع ی مسجد النبی کوهسنگی مشهد ا این که مستطیل بوده میباشد و به ازای این انتظام هندسی در کالبد میدانها، سطح ها جانبی پیاده سازی می شد‌ه‌است. جداره های همه سطح های و احجام تشکیل دهنده محدوده اطراف، از اجزای متفاوت ساخته شده و از یک سو محصور به زمین و اسمان و از سوی دیگر محصور به جداره ها و یا این که معابر بوده میباشد.

مضمون‌ میادین شهری در میدان های دارای اسم و رسم جمهوری اسلامی ایران، چه آنهایی که سوابق ای تاریخی دارا‌هستند و چه آن مجموعه که در سالهای اخیر به سبب ساز پیشرفت شهر تاسیس گردیده اند، کلیه بیشتر تحت عنوان یک گره شهری، نقش ترافیکی دارا‌هستند.

این میادین با حق تقدم تسهیل جریان اتومبیل پیاده سازی گردیده اند و آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد بعضا نیز حتی بـدون داشتن برنامه ای از پیش رقم خورده، در جریان اصلاح اوضاع جانور صورت گرفته اند. آنچه امروزه بیش تر از هر مجال دیگری به دیده می‌آید، تغییر تحول ماهوی میدانها از فضاهای مثبت، بی نقص و دارنده قابلیت و امکان است

برای میدان های کشور‌ایران مطابق معماری سنتی مشخصات و تعاریف مختلفی را می قدرت مطرح کرد که در تحت به مثال هایی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

معماری میدان به شکلی میباشد که عرصه نمایشی باشد برای معاش یک شهر، از تکان، همت و کوشش برای معاش و سرزندگی شهروندانش خبر می‌دهد. میدان با طرح و ترکیبش به شهر نام و نشان میبخشد و از نام‌و‌نشان ساکنان آن خبر میدهد.
میدان فضایی میباشد با سه آنگاه به طور کامل معلوم، دارنده محدوده ای معلوم رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد به باطن و بیرون، که کف و بدنه آن از معماری تعریف و تمجید گردیده ای برخوردار‌است. گرچه میدانهای تازه و مهمی نیز وجود دارا‌هستند که فضای شان جزء به جزء پیاده سازی گردیده اما دارنده بدنه مشخصی نیستند.
فضاهای گشوده وسیعی که دارنده محدوده ای محدود یا این که کمابیش مشخص می باشند و در کنار راهی یا این که در محل تقاطع آنان قرار دارا هستند و دارنده کارکردهای ارتباطی، اجتماعی و … یا این که ترکیبی از دو یا این که یکسری کاربرد سابق الذکر بودند را میدان گویند.
فضایی که نقش روی هم گذاشتن منزل ها ، موادتشکیل دهنده شهری و محله ای را داشته باشند میدان مینامند.
میدان از تجمع منزل ها به دور تا به دور یک فضای گشوده به وجود میاید.
به صورت کلی میادین از تقاطع دو خیابان عمود بر یکدیگر نتایج میگردند.
میدان های دارای شهرت جمهوری اسلامی ایران از تاثیر گذارترین فضاهای شهری در کشور‌ایران می‌باشند که در ذهنیت شهروندان می‌باشند که به صورت معمول ساکنان یک شهر، بخش ها متفاوت شهرشان را بوسیله آن از هم گشوده میشناسند.
میدان شهری، برای شهروندان و تبلور معاش جمعی آنهاست و می شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد بایست پاسخگوی نیاز معاش اجتماعی و جمعی آنان و در مقیاسی فراتر از حد محله ها باشند، شهروندان سوای آنکه یکدیگر را بشناسند و یا این که حضور آن‌ها مقید به ارتباط ها دور و اطراف معاش خود باشد با یکدیگر برخوردهای اجتماعی رخ به رخ دارا هستند و به همین برهان طریق حضور و رفتارهای آن ها بسیار متنوع و ریلکس خیس از دیگر فضاهای شهری است.
میدان های دارای اسم و رسم کشور‌ایران در شهرها جایی میباشد که تعاملات و رابطه ها اجتماعی در آن قابلیت و امکان وقوع می‌یابند و مسئله دیدارهای رخ به صورت شهروندان و گفت‌و‌گو را آماده می‌آورد. معماری میدان شهری با کیفیتهای فضایی مطلوب امروزه تحت عنوان یکی‌از گرفتاری های طراحان در حوزه ی شهرسازی قرار گرفته میباشد. یکی‌از این چگونگی ها خاطره انگیزی میباشد. با وجود نقش سازنده خاطرات جمعی در ارتقاء چگونگی فضاهای شهری به عنوان مثال میادین و همینطور تجربیات بی نیاز میادین شهری در شهرهای تاریخی کشور ایران، در ادبیات پیاده سازی شهری کشورمان، مقام ویژه خاطره انگیزی و خاطره جمعی و در میدان های مدرن به خیر و خوبی آیتم جستجو قرار نگرفته میباشد.
بیشتر بخوانید: میدان نقش دنیا یا این که (میدان امام اصفهان سال 1358 به‌ تیتر ارثیه جهانی یونسکو تصویب معروف شد)

طنبی
گروه اول که متشکل از اتاقی کشیده و مستطیلی یا گاه مسجد النبی کوهسنگی مشهد اتاقی مربعی ( و حتی گاهی اتاقی به فرم های دیگر هستند که بیش و کم و در بیشتر نمونه ها ، معدود مساحت ترین شبستان ها در معماری کشور‌ایران به شمار می‌روند. پوشش سقف این مسجدها، گاه با طاق است و گاه تیرپوش انـد.

گنبدخانه
نوع دوم شبستان ها که، فضاهایی معمولاً چهارگوش هستند که سقف آنها گنبدی است.

ستون دار
نوع سوم نیز که جنس قرارگیری سقف بر قسمتی آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد از مسجدهای بزرگ با مجموعه ستون ها می باشد که گاه این سقف طاقی و گاه نیز تخت است.

مرکب
نهایتاً نوع چهارم، که مال ترکیب لااقل دو نوع از سه نوع پیش گفته اند. مسجدهایی که فضای عبادی آن ها از یک شبستان مرکب ساخته شده می‌باشد؛ به معنای گنبدخانه ای که در آمیختگی با نوع ستون دار یا طنبی تاسیس شده است و پیوستگی فضایی آنها چنان آمیخته می‌باشد که عملاً تشكیل فضایی واحد را می دهند. براساس بازرسی های یه خرده صورت شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد گرفته بر مساجد تاریخی ایران، در ۹۵۲ مسجد پژوهش شده، ۶۱۹ مسجد تک شبستانی اند و مابقی بیش از یک شبستان دارند که درمجموع، ۱۴۳۳ شبستان در کالبد همگی ی این مسجدها وجود دارد.

امامزاده سيد ناصرالدين طهران ، از نوادگان محمد مسجد النبی کوهسنگی مشهد بن علی پیشوای پنجم شیعه‌ها میباشد. معماری این سازه مرتبط با زمان صفوی – زمان قاجار میباشد و در طهران، ضلع غربی خیابان خیام، میان ۱۵ خرداد ماه و میدان محمدیه واقع گردیده و این تاثیر در تاریخ ۱۷ خرداد ماه ۱۳۷۹ با شمارهٔ تصویب ۲۶۸۳ به‌تیتر یکی‌از اثرها ملی کشور‌ایران به تصویب رسیده میباشد.

حرم امامزاده سید نصرالدین در ضلع غربی خیابان خیام و نرسیده به چهارراه گلوبندک قراردارد. این حرم به ماجرا منسوب به مدفن سید نصرالدین از نوادگان امام محمد باقر و در احادیث دیگر وابسته به سیدناصرالدین از نوادگان امام زین‌العابدین می باشد.

مقبره اين امامزاده با مساحت ۵۰۰ متر مربع آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد دربرگیرنده صحن و بنايي هشت ضلعي میباشد. بخشي از صحن مقبره سابق الذکر در طرح تعريض خيابان، ازبين رفته میباشد. کتيبه اي قديمي بر روي قطعه چوبي بالاي ضريح جديد جای‌دارد که مي رساند حاجي ميرزا تقي طهراني در سال ۹۹۳ هـ. باني ضريح قديمي بوده و مدرس قطب الدين بن سيف طرشتي آن را ساخته و امروزه به جز کتيبه سابق الذکر چيزي از ضريح قديمي باقي نمانده میباشد.

به حیث مي برسد که اين مقبره با پلان هشت ضلعی از اثر ها قرن نهم هجری باشد و طبق کتيبه های مو جود در سالهاي ۱۳۱۰ و ۱۳۱۱ هـ. که اواخر سلطنت ناصر الدين پادشاه قاجار بوده، رواق، صحن ، آيينه کاری و کاشيکاری های آن به امر خانم منير السلطنه، مامان کامران ميرزا اعمال گرفته میباشد.

در حین تاسیس خيابان خيام صحن وسيع و کاشيکاری اين رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد مقبره و درخت کهنسال آن از ميان رفت و اينک صرفا نصیب کوچکی از صحن قبل در جلوی ايوان مقبره ما‌نده میباشد. مقبره سابق الذکر به شماره ۲۶۸۳ جزو اثر ها ملی تصویب شد‌ه‌است.

بنای اساسی امامزاده «سید ناصر الدین (ع)» با پلان ۸ ضلعی جزء اثرها قرن نهم هجری میباشد و یک کدام از کهن ترین زیارتگاه‌های شهر طهران محسوب میشود و خلال زائران بی شماری که مشتمل بر هم محلی پایتخت می‌باشند، زائران و ارادتمندان اکثری از دیگر نقاط مرز و بوم برای زیارت این امامزاده دراین جا حضور مییابند. این امامزاده به وسیله سازمان به جا مانده فرهنگی به تصویب ملی رسیده میباشد و طی تعدادی مرحله گزینه مرمت و بازسازی قرار گرفته میباشد. واپسین تعمیرات شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد انجام شده در‌این آستان مقدس به سال ۱۳۸۲ مربوط بوده و با تایید صلاحیت اداره موقوفات و به کارایی به جا مانده فرهنگی صورت گرفته میباشد.